Kahramanmaraş Edebiyat ve Sanat Derneği (MESDER), yalnızca bir kültür kurumu olmanın ötesinde, şehrin düşünce hayatını diri tutan, edebiyat hafızasını besleyen ve gelecek kuşaklara aktaran önemli bir merkez olma niteliğini sürdürmektedir.
Bu bağlamda düzenlenen etkinlikler, sadece birer program değil; aynı zamanda şehrin entelektüel birikimini görünür kılan, edebiyatın yaşayan damarlarını ortaya koyan buluşmalar olarak dikkat çekmektedir. Bu etkinliklerden biri de 6 Nisan 2026 tarihinde gerçekleştirilen ve Düşeyaz Dergisi’nin imtiyaz sahibi ile genel yayın yönetmeni Vedat Ali Kızıltepe’nin konuk olduğu programdır.
Söz konusu program, yüzeyde bir dergi tanıtımı gibi görünse de özünde dergicilik geleneğinin, edebiyatın üretim süreçlerinin ve düşüncenin özgür dolaşımının tartışıldığı çok katmanlı bir fikir zemini sunmuştur. Moderatörlüğünü Mesder Yönetim Kurulu Üyesi Tayyip Atmaca’nın üstlendiği program, MESDER Başkanı Ali Avgın’ın açış konuşmasıyla başlamış; ardından söz alan Kızıltepe, konuşmasına Cemil Meriç’in dergicilik anlayışını özetleyen çarpıcı ifadeleriyle yön vermiştir.
“KİTAP FAZLA CİDDİ, GAZETE FAZLA SORUMSUZ, DERGİ HÜR TEFEKKÜRÜN KALESİ”
Cemil Meriç’in “Kitap fazla ciddi, gazete fazla sorumsuz; dergi hür tefekkürün kalesidir” sözü, yalnızca bir tespit değil, aynı zamanda dergilerin tarihsel ve kültürel rolüne dair güçlü bir manifestodur. Bu yaklaşım, dergilerin ne yalnızca bilgi aktaran bir araç ne de gündelik haberlerin taşıyıcısı olduğunu; aksine düşüncenin serbestçe geliştiği, farklı seslerin yankı bulduğu bir alan olduğunu ortaya koyar.
Vedat Ali Kızıltepe’nin değerlendirmeleri, bu çerçeveyi daha da derinleştirmektedir. Ona göre kitaplar, çoğu zaman disiplinli ve öğretici bir yapıya sahiptir; okuru belirli bir düşünce çizgisine yönlendirir. Gazeteler ise hızlı tüketim kültürünün bir parçası olarak dikkat çekmeye, gündemi yakalamaya ve çoğu zaman yüzeyde kalmaya eğilimlidir. Oysa dergiler, bu iki uç arasında hem estetik kaygıyı hem de düşünsel derinliği barındıran özgün bir alan sunar. Dergilerde bir araya gelen farklı kalemler, birbirinden bağımsız bakış açılarıyla okurun zihninde çoğulcu bir dünya kurar. Bu çoğulluk, yalnızca edebi zenginlik değil; aynı zamanda düşünsel bir özgürlük alanıdır.
“VESSELAM” İSMİ NEDEN “DÜŞEYAZ” OLDU
Düşeyaz Dergisi’nin ortaya çıkışı da tam olarak bu ihtiyacın bir sonucudur. 2015 yılında bir grup edebiyat gönüllüsünün mütevazı bir araya gelişiyle başlayan bu yolculuk, kısa sürede bir idealin somutlaşmasına dönüşmüştür. İlk etapta “Vesselam” adıyla yayımlanan dergi, zamanla kendi sınırlarını sorgulamış ve daha geniş bir okur kitlesine ulaşabilmek adına önemli bir isim değişikliğine gitmiştir. Bu değişim, yalnızca bir isim tercihi değil; aynı zamanda zihinsel ve kültürel bir dönüşümün ifadesidir.
“Düşeyaz” adı, hem çağrışım gücü hem de içerdiği anlam katmanlarıyla derginin yeni yönelimini temsil eder. Bu yeni kimlik, derginin ulusal ölçekte daha görünür olmasını sağlarken, aynı zamanda önyargılardan arınmış bir edebiyat zemini oluşturma amacını da taşır. Zira “Vesselam” isminin bazı çevrelerde oluşturduğu yanlış algılar, derginin ulaşmak istediği edebi çevrelerle arasında görünmez bir mesafe yaratmıştır. Bu mesafenin ortadan kaldırılması, Düşeyaz’ın en kritik kırılma noktalarından biri olmuştur.
“ÖZGÜRLÜĞÜN VE ÖZGÜNLÜĞÜN SESİ”
Derginin en dikkat çekici yönlerinden biri ise bağımsızlık ilkesine olan bağlılığıdır. Herhangi bir ideolojik, siyasi ya da kurumsal yapının parçası olmayı reddeden Düşeyaz, “özgürlüğün ve özgünlüğün sesi” olma iddiasını kararlılıkla sürdürmektedir. Bu tavır, günümüz yayıncılık dünyasında nadir rastlanan bir duruş olarak öne çıkmakta; dergiyi yalnızca bir yayın organı değil, aynı zamanda bir düşünce platformu hâline getirmektedir.
2025 yılı itibarıyla gerçekleştirilen içerik dönüşümü ise derginin edebi kimliğini daha da belirginleştirmiştir. Özellikle şiir alanında İkinci Yeni hareketine yakın bir dilin benimsenmesi, geleneksel kalıpların dışına çıkan, sezgiye ve imgeye dayalı bir anlatım biçimini öne çıkarmıştır. Bu yaklaşım, şiiri yalnızca bir ifade aracı olmaktan çıkarıp, bir düşünme ve algılama biçimine dönüştürmektedir. İkinci Yeni’nin dilde ve anlamda sınırları zorlayan yapısı, Düşeyaz’ın edebi yöneliminde belirleyici bir rol oynamıştır.
“ESKİYE SAYGIYLA ŞİMDİ YENİ ŞEYLER SÖYLEMEK LAZIM”
Ancak bu dönüşüm, beraberinde eleştirileri de getirmiştir. Geleneksel şiir anlayışına bağlı kalan çevreler tarafından kimi zaman anlaşılmayan bu yaklaşım, aslında geçmişi reddetmek değil; aksine geçmişe saygı duyarak yeni sözler söyleme çabasının bir sonucudur. Nitekim bu anlayış, “Eskiye saygıyla, şimdi yeni şeyler söylemek lazım” düşüncesinde somutlaşmaktadır.
Düşeyaz’ın faaliyet alanı, yalnızca basılı dergi ile sınırlı değildir. Düzenli yayın kurulu toplantıları, radyo programları, şair-yazar buluşmaları ve şiir şölenleri, derginin yaşayan bir organizma gibi hareket ettiğini göstermektedir. Bu etkinlikler, edebiyatın yalnızca yazılan değil, aynı zamanda paylaşılan ve tartışılan bir alan olduğunu ortaya koyar. Özellikle Kahramanmaraş’ta sistematik şair-yazar buluşmalarının öncülüğünü üstlenmesi, Düşeyaz’ın kültürel hayattaki etkisini daha da görünür kılmaktadır.
On yılı geride bırakan Düşeyaz, bu süreçte yalnızca bir dergi değil; bir edebiyat hareketi hâline gelmiştir. Bu hareketin temelinde ise kolektif emek, istişare kültürü ve çok seslilikten doğan bir birlik anlayışı yer almaktadır. Farklı kalemlerin bir araya gelerek oluşturduğu bu ortak zemin, derginin en güçlü yanını oluşturmaktadır.
Sonuç olarak, MESDER’de gerçekleştirilen bu program, yalnızca bir söyleşi değil; şehrin edebiyat tarihine düşülen önemli bir kayıt niteliğindedir. Yoğun katılımın olduğu etkinlik, edebiyatın birleştirici ve dönüştürücü gücünü bir kez daha ortaya koymuş; katılımcıların zihninde kalıcı izler bırakarak sona ermiştir.
Selam ve sevgilerle.
