Ekmek alırken 67 lira yerine 67 bin 500 TL gönderdi
Ekmek alırken 67 lira yerine 67 bin 500 TL gönderdi
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş ağzında burnu sivri, ön kısmı yukarıya doğru kıvrılan ve geçmişte daha çok kırsalda giyilen yemeni çeşididir.
Kahramanmaraş'ın geleneksel ayakkabı adları arasında bulunan burnu sivri, ön kısmı yukarıya doğru kıvrılan ve geçmişte daha çok kırsal kesimde kullanılan yemeni çeşidini ifade ediyor. Yöresel konuşma dilinde kayıt altına alınan bu isim, Kahramanmaraş'ın köşkerlik ve deri ayakkabı üretim geleneğiyle bağlantılı.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 tarihli Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 çalışmasının 80. sayfasında burnu sivri kelimesi, giyecek adları arasında bulunuyor.
Araştırmada bu yemeni türünün ön kısmının yüze doğru kıvrık olduğu ve daha çok taşrada giyildiği belirtiliyor.
BURNU SİVRİ YEMENİ KIVRIK UÇLU YAPISIYLA TANIMLANIYOR
Akademik kaynakta burnu sivri yemeninin ayırt edici özelliği, ayakkabının ön kısmındaki kıvrık yapı olarak açıklanıyor.
Ayrıca modelin geçmişte daha çok kırsal alanlarda kullanıldığı belirtiliyor.
Ancak sözlükte ayakkabının tam ölçüleri, topuk biçimi veya hangi renklerde üretildiği hakkında ayrıntılı bilgi bulunmuyor.
Bu nedenle burnu sivri yemeninin tek bir standart modelden oluştuğunu ya da bütün örneklerinin aynı malzemelerle hazırlandığını kesin biçimde söylemek mümkün değil.
KAHRAMANMARAŞ'TA YEMENİCİLİK GELENEĞİ BULUNUYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün köşkerlik ve yemenicilik tanıtımında, kentte farklı kullanım amaçlarına yönelik yemeni ve çarıklar üretildiği anlatılıyor.
Resmî kaynakta kelik, edik, tokalı Osmanlı yemenisi, Fatih yemenisi ve Karadağ çarığı gibi ürün çeşitleri sıralanıyor.
Manda, sığır, koyun ve keçi derilerinin geleneksel üretimde kullanılan malzemeler arasında bulunduğu belirtiliyor.
Derinin hazırlanması, renklendirilmesi ve elde dikilmesi üretimin önemli aşamalarını oluşturuyor.
Ancak resmî kaynakta adı geçen bütün yemeni türleri burnu sivri ile aynı ürün değil.
GELENEKSEL GİYİMDE KIVRIK BURUNLU AYAKKABI YER ALIYOR
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün Geleneksel Giyim Kuşam tanıtımında, 20. yüzyıl başlarında Kahramanmaraş'ta kullanılan erkek giysilerine yer veriliyor.
Kaynakta erkeklerin ayaklarına uçları kalkık kırmızı yemeni giyebildiği belirtiliyor.
Bu bilgi, kıvrık uçlu ayakkabıların geçmişteki giyim kültüründe bulunduğunu gösteriyor.
Ancak tarihî tanıtımdaki her kıvrık burunlu ayakkabının özel olarak burnu sivri adıyla anıldığı doğrulanmış değil.
Akademik kelime tanımıyla genel kıyafet bilgisi birbirini tamamlayan ancak ayrı kaynaklardan gelen bilgiler olarak değerlendirilmeli.
MARAŞ YEMENİSİ ÜRETİMİ GÜNÜMÜZDE DE SÜRÜYOR
İhlas Haber Ajansının 11 Temmuz 2025 tarihli haberinde, Kahramanmaraş'ta geleneksel yemeni üretiminin devam ettiği anlatıldı.
Haberde kentte birkaç ustanın el yapımı üretimi sürdürdüğü ve yeni kuşakların da bu zanaata ilgi gösterdiği belirtildi.
Kahramanmaraş yemenisi, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 10 Nisan 2018 tarihinde mahreç işaretiyle tescillendi.
Ancak genel yemeni tescili, burnu sivri olarak tanımlanan her tarihî modelin ayrı coğrafi işaret aldığı anlamına gelmiyor.
Burnu sivri, Kahramanmaraş'ın geleneksel deri ayakkabı kültüründe biçimiyle ayırt edilen ve akademik sözlükte belgelenmiş yöresel isimlerden biri olarak yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 80:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Köşkerlik-Yemenicilik:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-150387/koskerlik-yemenicilik.html
Türk Patent ve Marka Kurumu, Kahramanmaraş Yemenisi:
https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38214
İhlas Haber Ajansı, Tescilli Maraş yemenisi yazın ayak dostu, 11 Temmuz 2025:
https://www.iha.com.tr/kahramanmaras-haberleri/tescilli-maras-yemenisi-yazin-ayak-dostu-266949957

Muhabir: Sefa Başer