Ilıca’nın Zorkun yoluna 2 kilometrelik asfalt
Ilıca’nın Zorkun yoluna 2 kilometrelik asfalt
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın geleneksel kadın giyimiyle bağlantılı söz varlığında bulunan duluk altın, kadınların fesinden veya başörtüsünden aşağıya sarkan altın süslemeyi ifade ediyor. Yöresel eşya ve takı adları arasında bulunan bu kelime, akademik araştırmada kayıt altına alındı.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 30 Aralık 2023 tarihinde yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmasının 76. sayfasında duluk altın, kadınların başlıklarından sarkan altın karşılığıyla tanımlanıyor.
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün geleneksel giyim tanıtımı da kadın feslerinin altın ve gümüş süslemelerle kullanıldığını belgeliyor.
DULUK ALTIN GELENEKSEL BAŞLIKLA BAĞLANTILI
Akademik araştırmada duluk altının en önemli özelliği, kadınların fes veya başörtüsüyle birlikte kullanılması.
Tanımda altının aşağıya sarkması özellikle belirtiliyor.
Bu açıklama, duluk altının yalnızca genel bir ziynet eşyası adı olmadığını, geleneksel baş giyimiyle ilişkili bir takı olduğunu gösteriyor.
Ancak sözlükte takının gramajı, hangi ayarda altından üretildiği veya bağlantı biçimi açıklanmıyor.
Bu nedenle duluk altın için belirli bir üretim standardı bulunduğunu söylemek mümkün değil.
MARAŞ FESLERİNDE ALTIN VE GÜMÜŞ SÜSLEMELER VAR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün Geleneksel Giyim Kuşam başlıklı tanıtımında kadın fesleri ayrıntılı biçimde açıklanıyor.
Resmî kaynağa göre fesler genellikle bordo renkli keçeden hazırlanıyor.
Feslerin yanlarında gazi adı verilen altın ve gümüş süsler bulunabiliyor. Ön bölümlerinde ise beniz veya lira ile süsleme yapılabiliyor.
Tülbent, yazma veya poşu gibi örtüler de feslerin üzerine bağlanabiliyor.
Ancak bu aksesuarların tamamının duluk altın olarak adlandırıldığına ilişkin bilgi bulunmuyor. Akademik tanımdaki özel ad ile resmî kaynaktaki diğer başlık süsleri birbirinden ayrı değerlendirilmeli.
GELENEKSEL KADIN GİYİMİNDE TAKILARIN ÖNEMİ
Kültür ve Turizm Müdürlüğünün açıklamasında bindallılar ve geleneksel kadın başlıkları, Kahramanmaraş'ın yöresel giyim kültürü içerisinde ele alınıyor.
Bindallıların geçmişte gelinlik ve çeyiz kıyafeti olarak kullanıldığı belirtiliyor.
Kahramanmaraş Eğitim Vakfının evlilik gelenekleri çalışmasında da gelinin başının altınlarla süslenmesinden söz ediliyor.
Bu kayıtlar, takıların geleneksel kadın giyimindeki yerini açıklıyor.
Ancak her düğün başlığında duluk altın bulunduğu veya bütün altın süslerinin aynı isimle anıldığı ileri sürülemez.
YÖRESEL TAKI ADLARI KÜLTÜREL BELLEKTE YER ALIYOR
Kahramanmaraş'ta geleneksel kadın giyimi yalnızca kıyafetlerden değil, başlık, örtü ve ziynet eşyalarından da oluşuyor.
Bu eşyaların yerel adlarla tanımlanması, giyim kültürünün dil araştırmalarındaki karşılığını ortaya koyuyor.
Duluk altın kelimesi de bu söz varlığı içerisinde akademik olarak belgelenmiş durumda.
Bununla birlikte günümüzde bu isimle takı üreten kuyumcuların sayısı, tarihî örneklerin bulunduğu koleksiyonlar veya kelimenin ilçelere göre yaygınlığı hakkında yeterli veri bulunmuyor.
Duluk altın, Kahramanmaraş'ın geleneksel başlık ve takı kültürünü anlatan yöresel isimlerden biri olarak kayıtlı.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 76:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Geleneksel Giyim Kuşam:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-152444/geleneksel-giyim-kusam.html
Kahramanmaraş Eğitim Vakfı, Gelenek ve Göreneklerimiz:
https://www.kmev.org.tr/kopyasi-eksilikofte

Muhabir: Sefa Başer