Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde yetiştirilen çilek, yaklaşık yirmi yıllık üretim geçmişiyle bölgenin tarımsal ürünleri arasında yer alıyor. Özellikle Kaledibi ve Muratçakıroğlu mahallelerinde gelişen çilek yetiştiriciliği, çiftçi eğitimleri, fide desteği ve sulama yatırımlarıyla genişleyerek kırsal ekonominin önemli faaliyetlerinden biri haline geldi.
Kahramanmaraş İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 21 Haziran 2019 tarihli kayıtlarına göre bölgede çilek üretiminin gelişimi, 2006 yılında başlatılan teknik bilgilendirme çalışmalarına dayanıyor. Üreticilerin yeni meyve çeşidiyle tanışmasının ardından desteklenen bahçe kurulumları, ilçenin tarımsal ürün çeşitliliğini artırdı.
Sonraki yıllarda yalnızca çilek yetiştiriciliği değil, hasat edilen meyvelerin uygun koşullarda muhafaza edilmesi de destek programlarının konusu oldu.
ÇİLEK ÜRETİMİ 2006 YILINDAKİ EĞİTİMLERLE GELİŞTİ
Türkoğlu ilçesindeki çilek yetiştiriciliğinin yaygınlaşmasında tarımsal eğitim faaliyetleri belirleyici rol oynadı.
İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün resmî kaydına göre Kaledibi ve Muratçakıroğlu mahallelerindeki üreticiler, 2006 yılından itibaren ziraat mühendislerinin verdiği bilgilendirme eğitimleriyle çilek yetiştiriciliğine yöneldi.
Daha önce geçim imkânlarının sınırlı olması nedeniyle çevre illere göç eden bazı aileler, üretim faaliyetlerinin gelişmesiyle yeniden mahallelerine döndü.
İlk dönemlerde fide ve damlama sulama destekleri, yetiştiriciliğin genişlemesinde önemli yer tuttu.
Bu süreç, tarımsal desteklerin yerel üretim kültürünü nasıl değiştirebildiğine ilişkin belgelenmiş örneklerden birini oluşturuyor.
2019 YILINDA ÜRETİM ALANI 1.100 DEKARA ULAŞTI
İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2019 tarihli açıklamasında, bölgedeki çilek üretim alanının 1.100 dekara ulaştığı belirtildi.
Aynı kayıtta, yetiştirilen çileklerin Kahramanmaraş'ın yanı sıra Adıyaman, Hatay, Gaziantep, Osmaniye, Diyarbakır ve Malatya gibi illere gönderildiği aktarıldı.
Üretimin artmasıyla bölgedeki ailelerin ekonomik faaliyetlerinde de değişim yaşandı.
Resmî açıklamada, iş bulmak amacıyla başka yerlere göç etmiş yaklaşık 150 ailenin köylerine döndüğü ifade edildi.
Bu sayılar 2019 yılındaki üretim ve sosyal gelişmelere ilişkin bilgiler. 2026 yılının kesin alan veya göç istatistikleri olarak değerlendirilmemeli.
SOĞUK HAVA DEPOLAMASI ÜRETİM ZİNCİRİNE EKLENDİ
Çilek, hasat sonrasında uygun sıcaklık koşullarında muhafaza edilmesi gereken meyvelerden biri.
Ürünün toplanmasından tüketiciye ulaşmasına kadar geçen süreçte soğuk zincirin korunması, kalite kaybının azaltılması açısından önem taşıyor.
Kahramanmaraş İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2024 yılı gerçekleşen projeler listesinde, Kırsal Dezavantajlı Alanlar Kalkınma Projesi kapsamında çilek ve sebze soğuk odalarına yönelik destekler bulunuyor.
Aynı projeye ilişkin teknik belgelerde, hasat edilen çileğin ön soğutma ve kontrollü sıcaklıkta depolama aşamalarına ilişkin standartlar yer alıyor.
Böylece Türkoğlu'ndaki çilek üretimi, bahçe kurulumundan ürün muhafazasına uzanan daha geniş bir tarımsal faaliyet olarak değerlendiriliyor.
MEYVENİN PAZARA ULAŞMASINDA MUHAFAZA KOŞULLARI ÖNEMLİ
Çilek yetiştiriciliği yalnızca tarladaki hasatla sınırlı değil.
Ürünün sınıflandırılması, ambalajlanması, ön soğutulması ve uygun koşullarda taşınması da üretim zincirinin parçalarını oluşturuyor.
Soğuk oda yatırımları, özellikle hasat döneminde ürünün pazarlama sürecini destekleyen altyapı çalışmaları arasında bulunuyor.
Ancak 2024 proje kayıtlarında belirtilen destekler, 2026 yılında gerçekleşen toplam ihracat veya üretim miktarı olarak gösterilemez.
Güncel kapasite kullanımının ve yıllık çilek rekoltesinin ayrıca doğrulanması gerekiyor.
TÜRKOĞLU ÇİLEĞİ YÖRESEL TARIM KİMLİĞİNDE YER ALIYOR
Türkoğlu çileği, yerel üreticilerin tarımsal eğitim ve desteklerle geliştirdiği bir ürün olarak dikkat çekiyor.
Kahramanmaraş'ın farklı iklim özellikleri taşıyan ilçelerinde meyvecilik çeşitlenirken, Türkoğlu'nun yüksek kesimlerindeki çilek bahçeleri kırsal üretimin örneklerinden birini oluşturuyor.
Ürün için geçmiş yıllarda coğrafi işaret girişimlerinden söz edilmekle birlikte, bu araştırmada Türkoğlu çileği adına kesinleşmiş ayrı bir tescil belgesi doğrulanmadı.
Türkoğlu çileğinin üretim geçmişi, çiftçi eğitimleriyle başlayan tarımsal dönüşüm ve soğuk zincir yatırımlarıyla Kahramanmaraş'ın yerel gıda üretim kültüründe belgelenmiş bir yer tutuyor.
Resmî kaynaklar: İl Tarım ve Orman Müdürlüğü — 21 Haziran 2019 üretim kaydı · İl Tarım ve Orman Müdürlüğü — 2024 projeleri · Çilek soğuk hava odası teknik şartnamesi
Muhabir: Sefa Başer
