Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde çocukların bilye oyunlarında kullandığı gülle kelimesi, akademik ağız araştırmalarında kayıt altına alındı. Cam veya metalden yapılmış küçük yuvarlak oyuncakları ifade eden sözcük, Kahramanmaraş'ın geleneksel sokak oyunları kültürüyle bağlantılı yöresel adlar arasında bulunuyor.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi akademisyenlerinden Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan araştırmasında gülle, çocuk oyunlarında kullanılan bilye karşılığıyla açıklanıyor.
Kelimenin kullanım örneğinde, çocukların sokakta gülle oynadığı, oyunda birbirleriyle yarıştığı ve kazananla kaybeden arasında oyun sonucuna bağlı bir alışveriş yaşandığı anlatılıyor.
GÜLLE CAM VE METAL BİLYELERİ İFADE EDİYOR
Esra Kirik'in araştırmasında gülle kelimesinin anlamı açık biçimde belirtiliyor.
Sözcük, çocuk oyunlarında kullanılan cam veya metalden yapılmış yuvarlak oyuncakları anlatıyor.
Bu yönüyle gülle, başka bölgelerde misket veya bilye adıyla bilinen oyuncaklarla ilişkilendiriliyor.
Araştırmadaki tanık cümlede oyunun sokakta oynandığı belirtiliyor.
Ancak kayıtta oyunun bütün kuralları, oyuncu sayısı veya kazananın nasıl belirlendiği açıklanmıyor.
Bu nedenle Türkoğlu'ndan derlenen kısa konuşmanın tek başına eksiksiz bir oyun tarifi olduğunu söylemek mümkün değil.
MARAŞ'IN SOKAK OYUNLARI ARASINDA BULUNUYOR
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin kültür-sanat yayını Evelâhir dergisinin 16. sayısında gülle oyununa ilişkin bilgiler yer alıyor.
Yayında gülle, Kahramanmaraş'ın geleneksel çocuk oyunları arasında ele alınıyor.
Bilyenin işaret parmağı ve başparmak kullanılarak atıldığı, çeşitli oyun biçimlerinde çukurların veya belirlenmiş hedeflerin kullanılabildiği anlatılıyor.
Yazıda tumba, kaptan oyunu ve üçgen gibi farklı misket oyunlarına da değiniliyor.
Bu kayıt, akademik sözlükteki gülle kelimesinin Kahramanmaraş'ın çocuk oyunlarına ilişkin başka yerel kaynaklarda da bulunduğunu gösteriyor.
Bununla birlikte bütün bilye oyunlarının aynı kurallarla oynandığı söylenemez.
GELENEKSEL OYUNLAR AKADEMİK ARAŞTIRMALARDA İNCELENDİ
Kahramanmaraş'ın geleneksel çocuk oyunları, halk bilimi araştırmalarına da konu oluyor.
Kadirhan Özdemir'in 30 Eylül 2026 tarihinde Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi'nde yayımlanan çalışmasında, Kahramanmaraş çocuk oyunlarının kültürel ve toplumsal yönleri ele alındı.
Araştırmada çocuk oyunlarının rekabet, iş birliği, strateji ve toplumsal rollerle bağlantılı yönleri incelendi.
Söz konusu çalışma, geleneksel oyunların yalnızca eğlence amacıyla değil, kültürel aktarım açısından da değerlendirildiğini ortaya koyuyor.
Ancak araştırmada ele alınan bütün oyunların gülle oyunu olduğu sonucuna varılamaz.
Gülle kelimesinin somut karşılığı Esra Kirik'in ağız araştırmasında bulunuyor.
ÇOCUKLUK KELİMELERİ KÜLTÜREL BELLEĞİ YANSITIYOR
Kahramanmaraş'ın yerel konuşma dilinde çocuk oyunları, oyuncaklar ve oyun sırasında kullanılan hareketlerle bağlantılı farklı sözcükler bulunuyor.
Gülle de bu söz varlığının örneklerinden biri.
Kelimenin akademik kaynakta belgelenmesi, bölgesel çocuk oyunlarının isimlerinin araştırılmasına yardımcı oluyor.
Bununla birlikte gülle oyununun günümüzde Kahramanmaraş'ın bütün mahallelerinde ne sıklıkla oynandığı konusunda doğrulanmış bir sayı bulunmuyor.
Türkoğlu ağzından derlenen gülle kelimesi, geleneksel çocuk oyunlarıyla yerel dil arasında kurulan bağın yazılı kayıtlara geçmiş örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Muhabir: Sefa Başer
