Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesinde yetiştirilen Koçovası sarımsağı, iri baş yapısı, belirgin aroması ve geleneksel yetiştiricilik yöntemiyle yöresel tarım ürünleri arasında bulunuyor. Üreticilerin önceki yılın mahsulünden ayırdıkları sarımsak dişlerini yeniden tohumluk olarak kullanması, ürünün dikkat çeken özelliklerinden birini oluşturuyor.
Afşin Koçovası sarımsağı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 28 Haziran 2021 tarihinde coğrafi işaretle tescillendi.
Afşin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün başvurusu sonucunda 787 numaralı menşe adı belgesiyle kayıt altına alınan ürünün yetiştirme, hasat ve depolama koşulları resmî belgelerle tanımlanıyor.
KOÇOVASI SARIMSAĞI YÜKSEK RAKIMLI ALANLARDA YETİŞİYOR
Koçovası, Afşin ilçesinin geleneksel sarımsak yetiştiriciliğiyle tanınan kırsal yerleşimlerinden biri.
Kahramanmaraş İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 17 Temmuz 2020 tarihli açıklamasında, Koçovası Mahallesi'nin yaklaşık 1.600 metre rakımda bulunduğu belirtiliyor.
Bölgenin karasal iklimi, geçirgen ve kumlu-tınlı toprak yapısı, ürünün yetişme koşulları arasında gösteriliyor.
Tescil belgesinde Afşin Koçovası sarımsağının başlarının iri, kabuklarının ince ve dişlerinin sıkı yapılı olduğu belirtiliyor.
Diş kabukları mor renkte, dişlerin iç bölümleri ise krem veya sarı tonlarında olabiliyor.
SARIMSAK BAŞLARI 88 GRAMA KADAR ULAŞABİLİYOR
Afşin Koçovası sarımsağının fiziksel özellikleri, Türk Patent ve Marka Kurumunun tescil belgesinde ayrıntılı biçimde yer alıyor.
Belgeye göre sarımsak başlarının ağırlığı 61-88 gram arasında değişiyor.
Baş genişliği 62-77 milimetre, uzunluğu ise 40-53 milimetre olarak belirtiliyor.
Bir sarımsak başında 9 ila 18 diş bulunabiliyor.
Bu ölçüler, ürünün coğrafi işaret kapsamında tanımlanmasında kullanılan özellikler arasında bulunuyor.
Sarımsağın dayanıklılığı ve aromatik özellikleri, yöresel üretimin ayırt edici nitelikleri olarak öne çıkıyor.
ÜRETİCİLER KENDİ MAHSULLERİNDEN TOHUMLUK AYIRIYOR
Afşin Koçovası sarımsağının yetiştiriciliğinde yerel tohumluk kullanımı önemli yer tutuyor.
Tescil belgesinde üreticilerin bir önceki yılın mahsulünden ayırdıkları sarımsak dişlerini sonraki sezon yeniden ekimde kullandıkları belirtiliyor.
Ekim işlemi, Afşin'in iklim koşullarına bağlı olarak ekim ve kasım aylarında gerçekleştiriliyor.
Üretimde sıra arası 20-40 santimetre, sıra üzeri ise 5-10 santimetre bırakılması öngörülüyor.
Tescilli yetiştiricilik tarifinde dekar başına 100-150 kilogram tohumluk kullanımı belirtiliyor.
Bu yöntem, üretimin önceki mahsulden ayrılan sarımsak dişleriyle sürdürülmesine dayanıyor.
HASAT SONRASINDA TARLADA KURUTULUYOR
Afşin Koçovası sarımsağının hasadı, yetiştirildiği alanın rakımına göre haziran ayının sonu ile temmuz ayı arasında yapılıyor.
Hasat elle veya makine yardımıyla gerçekleştirilebiliyor.
Sökülen sarımsaklar dört ila beş gün tarlada bırakılarak kurutuluyor.
Ardından boylama, desteleme, bağlama ve asma işlemleri uygulanıyor.
Tescil belgesine göre kurutulmuş sarımsaklar serin ve rutubetsiz ortamlarda muhafaza ediliyor.
Ürün, tüketiciye geleneksel olarak bağ veya deste halinde sunuluyor.
Belgede ortalama verim dekar başına yaklaşık 700 kilogram olarak belirtiliyor. Bu değer, tescilde tanımlanan yetiştiricilik koşullarına ait olup 2026 yılının gerçekleşmiş verim sonucu değildir.
COĞRAFİ İŞARETLE ÜRETİM ALANI KORUNUYOR
Afşin Koçovası sarımsağının coğrafi işaret tescili, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün yürüttüğü çalışmaların ardından tamamlandı.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde gerçekleştirilen analizler, başvuru sürecinde kullanılan bilimsel çalışmalar arasında yer aldı.
Tarım ve Orman Müdürlüğünün 14 Temmuz 2021 tarihli açıklamasında, ürünün tescilinin markalaşma açısından önemli bir adım olduğu belirtildi.
Menşe adı kapsamında korunan sarımsağın tescilli coğrafi sınırı Afşin ilçesi.
Sarımsağın mutfaklarda bir çeşni olarak kullanılmasının yanında yerel tarım ürünü kimliğiyle değerlendirilmesi, gastronomi ile kırsal üretim arasındaki bağlantıyı gösteriyor.
Koçovası sarımsağı, çiftçilerin tohumluk seçme alışkanlığı, geleneksel kurutma yöntemi ve coğrafi işaret korumasıyla Kahramanmaraş'ın tarımsal mirasının önemli ürünleri arasında bulunuyor.
Muhabir: SERPİL KARA
