Kahramanmaraş'ın geleneksel bakırcılık mesleğinde kullanılan külüçeçi kelimesi, bakırı döverek incelten ustayı ifade ediyor. Kentin yerel söz varlığını inceleyen akademik araştırmada kayıt altına alınan bu meslek adı, bakır işçiliğinde kullanılan özel terimler arasında bulunuyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 başlıklı araştırmasında külüçeçi kelimesi, iş ve meslek adları bölümünde yer alıyor.
Araştırmada sözcüğün karşılığı, bakırı döverek incelten kişi olarak açıklanıyor.
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün bakırcılık üzerine hazırladığı yayınlarda ise kentin geleneksel bakır işçiliğinde dövme tekniğinin önemine dikkat çekiliyor.
KÜLÜÇEÇİ BAKIRI DÖVEREK İNCELTEN KİŞİ
Akademik sözlükte külüçeçi, doğrudan bakırın dövülerek inceltilmesiyle bağlantılı bir meslek adı olarak bulunuyor.
Bu tanım, sözcüğün belirli bir üretim faaliyetini ifade ettiğini gösteriyor.
Bakır işçiliğinde metalin şekillendirilmesi için farklı yöntemler kullanılabiliyor. Dövme işlemi, bakırın hazırlanması ve biçimlendirilmesiyle bağlantılı tekniklerden biri.
Ancak külüçeçi kelimesinin bütün bakır ustalarının genel adı olduğu söylenemez.
Akademik kaynakta belirtilen görev, özellikle bakırı döverek inceltmek.
MARAŞ BAKIRCILIĞINDA DÖVME TEKNİĞİ ÖNE ÇIKIYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün bakırcılık tanıtımında, geleneksel üretimin önemli özellikleri arasında dövme tekniği gösteriliyor.
Resmî açıklamaya göre bakır işçiliğinde dövme, çukurlama ve toplama adı verilen iki yöntemle uygulanabiliyor.
Çukurlama ve toplama, bakırın şekillendirilmesinde kullanılan farklı işlemler olarak tanımlanıyor.
Ürünün süslenmesinde ise kabartma ve zımba nakış yöntemlerinden yararlanılabiliyor.
Bu bilgiler, külüçeçi kelimesinin bağlantılı olduğu üretim alanının teknik çeşitliliğini ortaya koyuyor.
Bununla birlikte akademik kaynak, külüçeçinin yalnızca çukurlama veya yalnızca toplama yöntemini uyguladığını belirtmiyor.
BAKIRCILAR ÇARŞISI GELENEKSEL ÜRETİMLE ANILIYOR
Kahramanmaraş'ın tarihî ticaret alanları arasında Bakırcılar Çarşısı da bulunuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının açıklamasında, bakırcılık faaliyetlerinin kentte uzun yıllardır yürütüldüğü ve özellikle 1950'li yıllardan itibaren üretimin geliştiği anlatılıyor.
Kahramanmaraş bakırcılığında tencere, kazan, sürahi, tepsi, bakraç ve farklı süs eşyaları hazırlanıyor.
Bu ürünlerin yapımında uygulanan yöntemler, ürünün biçimine ve kullanım amacına göre değişebiliyor.
Ancak külüçeçi adı verilen ustaların yalnızca Bakırcılar Çarşısı'nda çalıştığına ilişkin bir bilgi bulunmuyor.
Sözcüğün akademik çalışmada belgelenmesi, mesleki adlandırmanın Kahramanmaraş'ın yerel söz varlığı içerisindeki yerini ortaya koyuyor.
BAKIR USTALIĞINDA FARKLI İŞLEMLERİN ÖZEL ADLARI VAR
Kahramanmaraş'ın bakırcılık terminolojisinde metalin inceltilmesi, birleştirilmesi, çizilmesi ve süslenmesi gibi işlemler için farklı adlandırmalar bulunuyor.
Bu kelimeler, geleneksel üretimin farklı aşamalarını anlamaya yardımcı oluyor.
Külüçeçi sözcüğü de bakırın dövülerek inceltilmesiyle bağlantılı belirli bir uzmanlık veya görevi ifade ediyor.
Ancak akademik çalışmada külüçeçiliğin ne zaman ortaya çıktığı, ustaların hangi araçları kullandığı veya mesleğin günümüzde ne kadar yaygın olduğu hakkında ayrıntılı bilgi verilmiyor.
Bu soruların yanıtlanması için bakır ustalarıyla yapılacak yeni görüşmeler ve geleneksel üretim kayıtlarının incelenmesi gerekiyor.
Kahramanmaraş'ın yerel söz varlığında bulunan külüçeçi kelimesi, bakırcılık mesleğinin teknik adlandırmalarının akademik kaynaklarda belgelenmiş örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Muhabir: Sefa Başer
