Kahramanmaraş'ın geleneksel düğün kültüründe kullanılan şeş atmak ifadesi, erkek evinin kına gecesi için kız evine hazırlık malzemeleri götürmesini anlatıyor.
Yöresel konuşma dilinde bulunan bu ifade, Kahramanmaraş'ın evlilik geleneklerine ilişkin söz varlığı araştırmalarında kayıt altına alınmış durumda.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 adlı çalışmasında şeş atmak, nişan ve düğünle ilgili kelimeler arasında gösteriliyor.
Araştırmada söz konusu ifade, erkek evinin kına gecesi için kız evine hazırlık malzemeleri götürmesi şeklinde açıklanıyor.
ŞEŞ ATMAK KINA GECESİ HAZIRLIĞINI ANLATIYOR
Akademik araştırmada şeş atmak ifadesinin anlamı doğrudan kına gecesi hazırlıklarıyla ilişkilendiriliyor.
Kelimenin açıklamasında erkek evi ve kız evi arasındaki hazırlık süreci öne çıkıyor.
Bu kapsamda erkek evinin, kına gecesi için gerekli malzemeleri kız evine götürmesi anlatılıyor.
Ancak araştırmada götürülen malzemelerin tamamı sıralanmıyor.
Bu nedenle şeş atmak geleneğinde mutlaka belirli miktarda kına, yiyecek, kumaş veya takı götürüldüğünü söylemek mümkün değil.
Akademik kaydın doğruladığı temel bilgi, erkek evinden kız evine hazırlık malzemelerinin götürülmesi.
MARAŞ'IN YEREL SÖZLÜKLERİNDE DE BULUNUYOR
Şeş atmak ifadesi, Kahramanmaraş'ın yerel kültürünü konu alan internet sözlüklerinde de kayıtlı.
Maraş Avucumda tarafından yayımlanan Maraş Kelime ve Deyişleri çalışmasında şeş atmak, erkek evinin kına gecesi için kız evine hazırlık malzemeleri götürmesi anlamıyla açıklanıyor.
Bu karşılık, akademik araştırmada verilen tanımla örtüşüyor.
İfadenin birden fazla kaynakta aynı anlamla bulunması, sözlük karşılığının karşılaştırılabilmesine imkân sağlıyor.
Bununla birlikte şeş atmak kelimesinin Kahramanmaraş'ın bütün ilçelerinde aynı biçimde kullanıldığına ilişkin ayrıntılı bir dağılım verisi bulunmuyor.
KINA GECESİ ANADOLU'DA FARKLI GELENEKLERLE YAPILIYOR
Kına gecesi, Anadolu'nun farklı bölgelerinde evlilik sürecinin bir parçası olarak düzenleniyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının çeşitli illere ilişkin kültür yayınlarında kına gecesi hazırlıkları, gelin evine götürülen malzemeler ve aileler arasındaki uygulamalar anlatılıyor.
Örneğin Bakanlığın Amasya düğün geleneklerine ilişkin açıklamasında, düğün öncesinde kız evine hazırlık malzemeleri gönderilmesiyle bağlantılı uygulamalara yer veriliyor.
Ancak Amasya'daki bu uygulamaların Kahramanmaraş'taki şeş atmak geleneğiyle bütün ayrıntıları bakımından aynı olduğu söylenemez.
Farklı şehirlerde benzer hazırlıkların bulunması, yerel kelimelerin ve uygulama biçimlerinin de aynı olduğu anlamına gelmiyor.
Kahramanmaraş'taki şeş atmak ifadesi, yöresel söz varlığında belgelenmiş ayrı bir adlandırmayı oluşturuyor.
DÜĞÜN HAZIRLIKLARINDA AİLELERİN ROLÜ
Şeş atmak kelimesinin tanımında iki aile arasındaki hazırlık sürecine dikkat çekiliyor.
Erkek evinden kız evine malzeme götürülmesi, kına gecesi öncesinde gerçekleştirilen bir faaliyet olarak açıklanıyor.
Bu yönüyle sözcük, yalnızca bir eşyanın adını değil, belirli bir uygulamayı ifade ediyor.
Ancak araştırmada hazırlıkların hangi gün gerçekleştirildiği, kimler tarafından götürüldüğü veya belirli bir tören düzenlenip düzenlenmediği belirtilmiyor.
Bu ayrıntıların belirlenmesi için yöresel düğün gelenekleri üzerine yapılmış saha araştırmalarının incelenmesi gerekiyor.
GELENEKSEL DÜĞÜN KELİMELERİ KAYIT ALTINDA
Kahramanmaraş ağzında nişan, kına ve düğün hazırlıklarıyla bağlantılı farklı kelimeler bulunuyor.
Bu ifadeler, evlilik sürecinin çeşitli aşamalarının yerel dilde nasıl adlandırıldığını ortaya koyuyor.
Şeş atmak da kına gecesi öncesindeki malzeme götürme işlemini anlatan yöresel bir ifade olarak dikkat çekiyor.
Kelimenin akademik araştırmada kayıt altına alınması, Kahramanmaraş'ın geleneksel evlilik kültürünün belgelenmesine katkı sağlıyor.
Ancak söz konusu uygulamanın günümüzde hangi mahallelerde sürdürüldüğüne ilişkin yeterli veri bulunmuyor.
Şeş atmak, Kahramanmaraş'ın düğün kültürüne ilişkin söz varlığında yer alan geleneksel ifadelerden biri olarak kayıtlardaki yerini koruyor.
Muhabir: Sefa Başer
