Kahramanmaraş mutfağının önemli baharatlarından Maraş biberi, yalnızca kentte değil, coğrafi işaret kapsamında belirlenen altı ilde yetiştirilebiliyor. Türk Patent ve Marka Kurumunun kayıtlarına göre Maraş biberinin tescilli coğrafi sınırı Kahramanmaraş, Gaziantep, Hatay, Adıyaman, Kilis ve Şanlıurfa illerini kapsıyor.
Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası tarafından tescil ettirilen ürün, 8 Ocak 2003 tarihinde 43 numaralı coğrafi işaret belgesiyle koruma altına alındı.
Menşe adıyla tescillenen Maraş biberi, üretim özellikleri ve işlenme yöntemleriyle farklı baharat çeşitlerine dönüştürülüyor.
Resmî belgelerde ürünün acı kırmızı toz biber, kırmızı pul biber ve siyah pul biber olmak üzere üç farklı biçimde işlenebildiği belirtiliyor.
MARAŞ BİBERİNİN TESCİL SINIRI ALTI İLDEN OLUŞUYOR
Maraş biberinin coğrafi işaret kaydında dikkat çeken ayrıntılardan biri üretim bölgesinin genişliği.
Ürünün adında Maraş bulunmasına rağmen tescil kapsamında altı ilin yer alması, coğrafi işaretin yalnızca Kahramanmaraş il sınırlarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Türk Patent ve Marka Kurumunun 2020 yılında değişiklik ilanı yapılan tescil belgesinde Kahramanmaraş'ın yanı sıra Gaziantep, Hatay, Adıyaman, Kilis ve Şanlıurfa da coğrafi sınır içinde gösteriliyor.
Bununla birlikte bu illerde yetiştirilen bütün kırmızı biberler otomatik olarak Maraş biberi kabul edilmiyor.
Ürünün coğrafi işaret kapsamında değerlendirilebilmesi için tescilde tanımlanan özelliklere ve üretim koşullarına uygun olması gerekiyor.
Maraş biberi, ince etli ve kurutmaya elverişli yapısıyla tanımlanıyor.
BİBERİN HASADI AĞUSTOS AYINDA BAŞLIYOR
Maraş biberinin yetiştiriciliğinde ekim, gelişme ve hasat aşamaları belirli bir mevsimsel düzene bağlı bulunuyor.
Coğrafi işaret belgesine göre ekim işlemi şubat ve mart aylarında gerçekleştiriliyor.
Olgunlaşmamış meyveler yeşil renkteyken hasat olgunluğuna ulaşan biberler kırmızıya dönüyor.
Kırmızı biber hasadına ağustos ayında başlanıyor. İklim koşullarına bağlı olarak iki veya üç ayrı hasat yapılabiliyor.
Tescil belgesinde meyvelerin 60-115 milimetre uzunluğunda, 25-35 milimetre genişliğinde olabildiği belirtiliyor.
Meyve etinin kalınlığı ise 1,2-1,6 milimetre arasında değişiyor.
Bu ince yapı, biberin kurutulmaya uygun olmasında önemli rol oynuyor.
GELENEKSEL KURUTMA İŞLEMİ GÜNLERCE SÜREBİLİYOR
Maraş biberinin işlenmesinde kurutma aşaması belirleyici öneme sahip.
Türk Patent ve Marka Kurumunun tescil belgesine göre hasat edilen olgun biberler, parçalanmadan güneş altında yaklaşık 8-12 günde kurutulabiliyor.
Biberlerin doğranarak serilmesi durumunda ise doğal kurutma süresi 1-3 güne kadar düşebiliyor.
Üretimde farklı kurutma teknolojileri de kullanılabiliyor.
Fanlı fırın sistemlerinde kurutma işlemi yaklaşık 3-4 saatte tamamlanabiliyor.
Bu süreler, tescilde açıklanan üretim yöntemlerine ait olup her işletmede aynı sürede kurutma yapıldığı anlamına gelmiyor.
Kurutma aşamasında kullanılan yöntem, ürünün işlenme biçimini ve üretim planlamasını doğrudan etkiliyor.
AYNI BİBERDEN ÜÇ FARKLI BAHARAT HAZIRLANIYOR
Maraş biberinin ayırt edici özelliklerinden biri, farklı işleme tekniklerine uygun olması.
Coğrafi işaret belgesinde acı kırmızı toz biber, kırmızı pul biber ve siyah pul biber üretimi ayrı ayrı tanımlanıyor.
Toz biber üretiminde kurutulmuş biberler ayıklanarak öğütülüyor.
Pul biber üretiminde ise kurutulan biberler istenen büyüklükte parçalara ayrılıyor.
Tescilli üretim yönteminde pul biberin belirlenen oranlarda bitkisel yağ ve tuzla işlenebildiği belirtiliyor.
Siyah pul biber üretiminde ise kırmızı biberler farklı bir işleme sürecinden geçirilerek koyu renk kazanıyor.
Bu işlemler, aynı tarımsal ham maddenin farklı baharat ürünlerine dönüştürülmesini sağlıyor.
MARAŞ MUTFAĞINDA BİBERİN YERİ AYRI
Maraş biberi, Kahramanmaraş'ın geleneksel yemeklerinde kullanılan temel lezzet vericiler arasında bulunuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Maraş Kelle Paçası kayıtlarında, coğrafi işaretli Maraş biberinin çorbanın hazırlanmasında kullanıldığı açıkça belirtiliyor.
Geleneksel yöntemde biber, yemeğin kendi yağıyla kavrularak servis öncesinde çorbaya ekleniyor.
Kültür Portalı'ndaki Maraş dolması ve tarhana çorbası tariflerinde de kırmızı biber kullanımı yer alıyor.
Bu örnekler, baharatlık biberin Kahramanmaraş mutfağındaki farklı yemek gruplarında değerlendirildiğini gösteriyor.
2026 YILINDA BİBER TARLALARI BİLİMSEL OLARAK İNCELENDİ
Kahramanmaraş'taki biber yetiştiriciliği, 2026 yılında yayımlanan akademik bir araştırmaya da konu oldu.
Zekeriya Kantarcı ve Zekeriya Köker tarafından hazırlanan çalışma, 29 Haziran 2026 tarihinde Türkiye Herboloji Dergisi'nde yayımlandı.
Araştırmada Kahramanmaraş'ın Dulkadiroğlu, Pazarcık ve Türkoğlu ilçelerindeki biber üretim alanları incelendi.
Çalışmanın amacı, biber tarlalarında görülen yabancı ot türlerinin belirlenmesi ve üretim alanlarına uygun mücadele yöntemleri için veri oluşturulmasıydı.
Araştırmacılar, Kahramanmaraş ve Gaziantep'te yaptıkları saha çalışmalarında yabancı otların görülme sıklığını ve yoğunluğunu değerlendirdi.
Sonuçlar, geleneksel bir tarım ürününün yetiştiriciliğinde bilimsel araştırmaların da önem taşıdığını ortaya koydu.
Maraş biberi, coğrafi işaretli yapısı, farklı işleme teknikleri ve mutfaktaki kullanım alanlarıyla Kahramanmaraş'ın tarımsal ve gastronomik kimliğinin önemli ürünleri arasında bulunuyor.
Muhabir: Sefa Başer
