Jinping, Trump ve Putin yüzyılın yeni dünya düzeninin nasıl şekillendireceği, küresel güç mücadelesi, savaşların geleceği ve uluslararası dengelerin yeniden kurulması gibi planları açısından 19 kasım 2026 tarihinde Çin'in Shenzhen kentinde toplanacak.

ABD, Çin ve Rusya liderleri dünyayı daha barışçıl bir geleceğe taşımak için mi bir araya geliyor, yoksa kendi ülkelerinin çıkarları doğrultusunda yeni bir güç paylaşımının zeminini mi hazırlıyor?

Jinping, Trump ve Putin'in 19 Kasım'da Çin'in Shenzhen kentinde, APEC Zirvesi kapsamında ilk üçlü liderler görüşmesini gerçekleştirmesi planlanmıştır. Nükleer silahların kontrolü, ABD-İran savaşı, Rusya-Ukrayna savaşların akıbeti, büyük güçler arasındaki ilişkiler ve stratejik istikrar öne çıkan konular arasında. Ancak henüz ortak bir anlaşmanın ortaya çıkacağı kesin değil.

Dünyanın geleceğini belirleyen üç büyük gücün aynı masaya oturması, diğer ülkelerin ve halkların geleceği açısından da sorgulanması gereken tarihî bir gelişmedir.

Çin’de Üçlü Liderler Zirvesinde Dünya Yeniden Mi Dizayn Edilecek?

Trump, Xi Jinping ve Putin aynı masada: Barış arayışı mı, küresel güç paylaşımı mı?

Dünya siyasetinin en güçlü üç aktörü olan ABD Başkanı Trump, Çin Devlet Başkanı Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Putin'in 19 Kasım 2026 tarihinde Çin'in Shenzhen kentinde bir araya gelmesi, uluslararası siyasetin geleceği açısından son derece önemli bir gelişmedir. Üç ülkenin liderlerini aynı masada buluşturan bu görüşme, sıradan bir diplomatik temasın çok ötesinde anlamlar taşımaktadır. Çünkü bu üç ülke, yalnızca ekonomik ve askerî güçleriyle değil, sahip oldukları nükleer silah kapasitesi, teknoloji üstünlüğü, enerji kaynakları ve uluslararası politikayı yönlendirme kabiliyetleriyle de dünya düzeninin belirlenmesinde başat rol oynamaktadır.

Peki, birbirleriyle ciddi siyasi, ekonomik ve askerî rekabet içerisinde bulunan bu üç lideri aynı masada buluşturan ihtiyaç nedir? Dünyanın geleceğini ilgilendiren sorunlara ortak çözüm mü arıyorlar, yoksa kendi çıkarları doğrultusunda yeni bir küresel güç paylaşımının altyapısını mı oluşturuyorlar?

Üç lideri aynı masaya getiren nedenler nelerdir?

ABD Başkanı Trump açısından zirve: Trump'ın öncelikli hedeflerinden birisi, ABD'nin küresel liderliğini yeniden güçlendirmek ve uluslararası siyasette belirleyici aktör olduğunu göstermektir. Oysa Jinping ve Putin Trump’ın 3 kasım seçimlerinde hezimetini bildikleri için vede Topal ördek konumuna düştüğünü bildikleri için bunu masada da koz olarak kullanacaklardır. Bu üçlü zirveden Trump bir artı veya kazanımla çıkamayacaktır. ABD ile Çin arasındaki ticaret, teknoloji ve ekonomik rekabet, Washington'un dış politikasındaki en önemli başlıklardan biridir. Bunun yanında ABD ile Rusya arasındaki ilişkiler, Ukrayna savaşı ve nükleer silahların kontrolü gibi konular da Amerikan yönetiminin gündemindedir. Trump, Çin ve Rusya ile doğrudan görüşerek nükleer silahların sınırlandırılması konusunda yeni bir diplomatik sürecin kapısını aralamayı ve İran'daki savaşın sona erdirilmesinde diplomatik sonuç elde etmeyi amaçlamaktadır. Ancak Nükleer silah kapasitesine bakıldığında Çin hem ABD hemde Rusya’nın çokçok gerisinde olduğu için Jinping kapasite artırımına devam edecektir. Böyle bir zirveden Trump'ın topal ördek imajını silmeye çalışması da mümkün olmayacaktır.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping açısından zirve: Çin, ekonomik ve teknolojik gelişimini küresel siyasi güce dönüştürme hedefindedir. ABD ile yaşanan ticaret savaşları, teknoloji kısıtlamaları, Tayvan meselesi ve Asya-Pasifik bölgesindeki askerî rekabet, Pekin yönetiminin temel sorunları arasındadır. Xi Jinping, dünyanın iki büyük nükleer gücünün liderini Çin'de ağırlayarak ülkesinin küresel siyasetteki ağırlığını ve diplomatik etkinliğini göstermeyi hedeflemektedir. Ayrıca Çin, ABD ile ekonomik ilişkilerini istikrara kavuşturmak ve Rusya ile stratejik ortaklığını sürdürmek istemektedir. Bununla birlikte Pekin'in, nükleer silah kapasitesi ABD ve Rusya'nın oldukça gerisinde olduğu için üçlü nükleer silahsızlanma görüşmelerine mesafeli yaklaşması dikkat çekmektedir.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin açısından zirve: Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle karşı karşıya kaldığı uluslararası baskılar, ekonomik yaptırımlar ve diplomatik izolasyon, Putin'in dış politikasında önemli bir yer tutmaktadır. ABD Başkanı Trump ile aynı masaya oturmak, Rusya açısından uluslararası meşruiyetini ve diplomatik konumunu güçlendirme fırsatıdır. Putin, Ukrayna savaşının kendi ülkesinin çıkarlarını gözeten şartlarda sonuçlandırılması konusunda ABD'nin yaklaşımını etkilemek ve Çin'in diplomatik desteğinden yararlanmak isteyebilir. Aynı zamanda Rusya, ABD ile nükleer silahların kontrolü konusunda yeniden müzakere edebileceği bir ortam oluşturmayı da önemsemektedir.

Dünyayı yeniden mi dizayn edecekler?

Üçlü zirvenin en çok tartışılması gereken yönü, dünya siyasetinde yeni bir güç paylaşımının başlangıcı olup olmayacağıdır. Tarihsel açıdan bakıldığında, 1945 yılında ABD Başkanı Roosevelt, İngiltere Başbakanı Churchill ve Sovyetler Birliği lideri Stalin'in katıldığı Yalta Konferansı, savaş sonrası Avrupa'nın siyasi ve coğrafi geleceğinin şekillenmesinde önemli rol oynamıştı. Bugün Trump, Xi Jinping ve Putin'in aynı masada buluşması, ister istemez Yalta Konferansı'nı hatırlatmaktadır. Ancak 2026 yılındaki uluslararası koşullar 1945'ten oldukça farklıdır. Günümüz dünya konjonktüründe 3 liderin pozisyonu ve hedefleri arasında ciddi farklılıklar vardır. Trump İran’ı yok etmek istiyor ama Jinping ve Putin İran’a çok güçlü şekilde desteğini sürdürmektedir. Putin Ukraya’nın bazı bölgelerini gasp etmek istemekte AB ve ABD bunun karşısında güçlü şekilde yer almaktadır. ABD, Çin ve Rusya'nın ortak çıkarlarının bulunduğu alanlar kadar birbirleriyle çatışan çıkarları da vardır. ABD ile Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabet, Rusya-Ukrayna savaşı, Tayvan sorunu, enerji güvenliği ve Orta Doğu'daki gelişmeler üç ülkenin aynı dünya tasavvuruna sahip olmadığını göstermektedir.

Bununla birlikte, dünyanın en güçlü üç ülkesinin kendi aralarında anlaşarak diğer ülkelerin geleceğini etkileyebilecek kararlar alması ihtimali göz ardı edilmemelidir. Özellikle Ukrayna'nın geleceğinin Ukrayna olmadan, Avrupa'nın güvenliğinin Avrupa ülkeleri masada bulunmadan veya Tayvan'ın geleceğinin Tayvan halkının iradesi dikkate alınmadan tartışılması, uluslararası hukukun ve devletlerin egemenlik haklarının sorgulanmasına neden olabilir.

Asıl tehlike, üç ülkenin dünyayı resmî olarak bölüşmesi değil, diğer ülkeleri ilgilendiren kararların onların katılımı olmadan büyük güçler arasında pazarlık konusu hâline gelmesidir. Şu soruyu sormak gerekir! Dünyanın geleceği savaşların gölgesinde mi kalacak?

Günümüzde dünya; Ukrayna savaşı, Orta Doğu'daki çatışmalar, İran merkezli gerilimler, nükleer silahlanma yarışı, enerji krizleri ve ekonomik rekabet gibi çok sayıda sorunla karşı karşıyadır. Birleşmiş Milletler başta olmak üzere uluslararası kuruluşların bu sorunları önleme ve çözme konusundaki etkinliği de ciddi biçimde tartışılmaktadır.

Üç liderin nükleer silahların kontrolü konusunda görüşmesi, insanlık adına olumlu bir gelişme olabilir. Çünkü ABD ve Rusya dünyanın en büyük nükleer silah stoklarına sahipken Çin de nükleer kapasitesini hızla artırmaktadır. Bu üç ülkenin silahlanma yarışını sınırlandırmak yerine birbirleriyle rekabeti derinleştirmesi, yalnızca kendi halklarını değil bütün insanlığı tehdit etmektedir.

Ancak barışın yalnızca üç büyük devletlerin kendi aralarındaki uzlaşmayla sağlanamayacağı unutulmamalıdır. Ukrayna'da, Orta Doğu'da ve dünyanın diğer çatışma bölgelerinde yaşayan milyonlarca insanın güvenliği, büyük güçlerin siyasi hesaplarından daha önemli olmalıdır. Barış, güçlü devletlerin çıkarlarının uzlaştırılması değil, bütün devletlerin egemenlik haklarının ve insanların yaşama hakkının güvence altına alınmasıyla mümkündür.

Türkiye ve diğer ülkeler bu yeni dengelerin neresinde olacak?

ABD, Çin ve Rusya arasındaki ilişkilerin yeniden şekillenmesi, Türkiye gibi bölgesel ve küresel gelişmelerden doğrudan etkilenen ülkeler açısından da büyük önem taşımaktadır. Türkiye; NATO üyeliği, Rusya ile enerji ve ticaret ilişkileri, Çin ile ekonomik iş birliği, Türk dünyasıyla gelişen bağlantıları ve Orta Doğu'daki siyasi etkinliği nedeniyle bu üç gücün politikalarından bağımsız hareket edebilecek bir konumda değildir.

Bu nedenle Türkiye'nin dış politikada denge, bağımsızlık ve ulusal çıkarlarını esas alan çok yönlü bir diplomasi yürütmesi gerekmektedir. Yeni küresel dengelerde ekonomik, teknolojik, savunma sanayii ve enerji alanlarında kendi gücünü artıran ülkeler, büyük güçlerin kararlarından daha az etkilenecektir.

Birkaç konu hariç diğerlerinde Üç liderin anlaşması, dünyanın barışacağı anlamına gelir mi?

Trump, Xi Jinping ve Putin'in gerçekleştireceği üçlü zirve, 21. yüzyıl uluslararası siyasetinin önemli dönüm noktalarından biri olmaya adaydır. Ancak bu görüşmenin dünya barışına katkı sağlayıp sağlamayacağını, liderlerin vereceği mesajlardan çok ortaya koyacakları somut kararlar belirleyecektir.

Dünyanın geleceği üç liderin kişisel ilişkilerine, siyasi hesaplarına veya ülkelerinin güç mücadelelerine teslim edilmemelidir. Uluslararası düzen, birkaç güçlü devletin kendi aralarında belirlediği kurallarla değil, bütün ülkelerin eşit egemenlik haklarına, uluslararası hukuka ve insanlığın ortak değerlerine saygı gösterilerek oluşturulmalıdır.

Unutulmamalıdır ki dünya, üç büyük devletin çıkar alanlarından ibaret değildir. Afrika'dan Asya'ya, Avrupa'dan Orta Doğu'ya kadar milyarlarca insanın geleceği bu kararların sonuçlarından etkilenecektir.

Asıl mesele, Trump, Xi Jinping ve Putin'in dünyayı yeniden dizayn edip etmeyeceği değil; oluşturulacak yeni dünya düzeninin insanlığa barış, adalet ve refah mı, yoksa yeni savaşlar, yeni bölünmeler ve yeni güç mücadeleleri mi getireceğidir.