Kahramanmaraş'ın geleneksel şekerleme ürünleri arasında bulunan Maraş fıstık ezmesi, erken hasat edilen fıstık kullanımı ve kendine özgü üretim yöntemiyle dikkat çekiyor. Uzun yıllardır kentte hazırlanan ürün, 17 Mart 2025 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillendi.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan başvuru sonucunda alınan 1717 numaralı mahreç işareti, Maraş fıstık ezmesinin üretim özelliklerini kayıt altına aldı.
Resmî tescil belgesinde kullanılan fıstığın niteliği, malzemelerin oranları, şekerli karışımın hazırlanma sıcaklığı ve ambalajlama aşamaları ayrıntılı biçimde tanımlanıyor.
MARAŞ FISTIK EZMESİNDE BOZ İÇ FISTIĞI KULLANILIYOR
Maraş fıstık ezmesinin temel ham maddesi, erken hasat edilen Antep fıstığının boz iç olarak adlandırılan hali.
Türk Patent ve Marka Kurumunun belgesine göre üretimde, 27 numarayla coğrafi işaretli Antep fıstığının erken hasat edilmiş biçimi kullanılıyor.
Fıstığın zarları kısmen veya tamamen ayrılıyor. Ardından fıstıklar kavrulmadan öğütülüyor.
Kavrulmadan öğütme işlemi, Maraş fıstık ezmesinin geleneksel üretim yöntemini tanımlayan aşamalar arasında bulunuyor.
Tescil şartlarına göre üründe kullanılan boz iç fıstığının Kahramanmaraş ilinde yetiştirilmiş olması gerekiyor.
Böylece şekerlemenin ham madde tedarikiyle yöresel üretim arasındaki bağı korunuyor.
ÜRETİMDE KULLANILAN MALZEME ORANLARI BELİRLENMİŞ
Maraş fıstık ezmesinin resmî üretim formülünde dört temel bileşen bulunuyor.
Tescil belgesine göre ürünün yüzde 23'ü boz iç fıstığından oluşuyor.
Beyaz şeker oranı yüzde 46, glikoz şurubu oranı yüzde 17 ve su oranı yüzde 14 olarak belirtiliyor.
Öncelikle su ile şeker karıştırılarak kaynatılıyor. Şeker eridikten sonra glikoz şurubu ekleniyor.
Hazırlanan karışım ocaktan alınıyor ve içerisine kavrulmadan öğütülmüş fıstık ilave ediliyor.
Malzemeler homojen bir yapı oluşuncaya kadar karıştırılıyor.
Resmî belgede bu karıştırma işlemi için 5-10 dakikalık süre belirtiliyor.
ŞEKERLİ KARIŞIMIN SICAKLIĞI MEVSİME GÖRE DEĞİŞİYOR
Maraş fıstık ezmesinin üretiminde dikkat çeken teknik ayrıntılardan biri, şekerli karışımın kaynama sıcaklığı.
Coğrafi işaret belgesine göre kış aylarında kaynama sıcaklığı 115 derece olarak belirlenmiş durumda.
Yaz aylarındaki üretimde ise bu sıcaklık 117 dereceye çıkıyor.
Şekerli karışımın hazırlanmasının ardından fıstık ilave ediliyor. Karıştırılan ürün kalıplara dökülüyor ve tartılıyor.
Hazırlanan fıstık ezmesi bir gün kalıplarda bekletiliyor.
Daha sonra kalıplardan çıkarılarak kesme ve ambalajlama işlemleri yapılıyor.
Bu aşamalar, Maraş fıstık ezmesinin yalnızca malzemeleriyle değil, üretim tekniğiyle de tanımlandığını gösteriyor.
TESCİL BELGESİNDE RAF ÖMRÜ 30 GÜN OLARAK BELİRTİLİYOR
Maraş fıstık ezmesinin resmî belgesinde muhafaza koşullarına da yer veriliyor.
Tescilde ürünün raf ömrü 30 gün olarak tanımlanıyor.
Serin ve rutubetsiz ortamda, oda sıcaklığında ve belirtilen ambalaj koşullarında muhafaza edilmesi öngörülüyor.
Bununla birlikte tüketicilerin satın aldıkları ürünün ambalajında bulunan son tüketim veya tavsiye edilen tüketim tarihiyle saklama talimatlarını esas alması gerekiyor.
Ürünün fiziksel ve kimyasal özellikleri arasında protein oranının yüzde 7-18, yağ oranının yüzde 14,9-19,1 ve şeker oranının yüzde 38-48 aralığında olması da yer alıyor.
Bu oranlar coğrafi işaret belgesinde belirtilen ürün özellikleridir.
2025 YILINDA COĞRAFİ İŞARET TESCİLİ TAMAMLANDI
Maraş fıstık ezmesinin coğrafi işaret başvurusu 19 Eylül 2016 tarihinde gerçekleştirildi.
Türk Patent ve Marka Kurumunun güncel sicil kaydında kesin tescil tarihi 17 Mart 2025 olarak yer alıyor.
Ürün, 7 Nisan 2025 tarihli 194 sayılı Resmî Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Bülteni'nde de tescil edilen ürünler arasında yayımlandı.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, 11 Nisan 2025 tarihinde yaptığı açıklamada ürünün tescillenmesini kamuoyuna duyurdu.
Coğrafi işaret belgesinde üretimin bütün aşamalarının Kahramanmaraş ilinde yapılması gerektiği belirtiliyor.
Denetimlerde fıstığın menşei, malzeme özellikleri, üretim yöntemi ve ambalajlama koşulları değerlendiriliyor.
Maraş fıstık ezmesi, kullanılan ham madde ve belirli üretim teknikleriyle Kahramanmaraş'ın geleneksel şekerleme kültürünü temsil eden coğrafi işaretli ürünlerden biri olarak korunuyor.
Muhabir: Sefa Başer
