Maraş dondurmasında kaşık atma işleminin sırrı
Maraş dondurmasında kaşık atma işleminin sırrı
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın bakırcılık sözlüğünde ajur aşı, bakır levha üzerine çizim yapma işlemi olarak tanımlanıyor.
Kahramanmaraş'ın geleneksel bakırcılık mesleğinde kullanılan ajur aşı kelimesi, bakır levha üzerine çizim yapılmasını ifade ediyor. Kentin meslek söz varlığına ilişkin akademik araştırmada kayıt altına alınan terim, bakır işçiliğinin belirli bir aşamasını anlatıyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan tarafından hazırlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 başlıklı çalışmada ajur aşı, bakırcılıkla bağlantılı işlem adları arasında bulunuyor.
Araştırmanın 582. sayfasında yer alan tanım, ajur aşı ifadesini doğrudan bakır levha üzerine çizim yapılması olarak açıklıyor.
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün bakırcılık tanıtımında da bakır üzerine motiflerin çizilmesi ve işlenmesine ilişkin teknik bilgiler bulunuyor.
AJUR AŞI BAKIR LEVHA ÜZERİNE ÇİZİM YAPILMASIDIR
Akademik araştırmada ajur aşı, bakır levha üzerine yapılan çizim işlemi olarak tanımlanıyor.
Bu karşılık, sözcüğün bir ürün veya meslek adı değil, üretimde gerçekleştirilen belirli bir işlem olduğunu gösteriyor.
Bakırcılıkta kullanılacak motiflerin metal yüzey üzerinde belirlenmesi, ürünün hazırlanmasıyla bağlantılı aşamalardan biri.
Ancak sözlükte ajur aşı işleminin hangi araçlarla yapıldığı veya çizim sırasında belirli bir desenin zorunlu olduğu belirtilmiyor.
Bu nedenle terimin bütün teknik ayrıntılarını yalnızca kısa tanım üzerinden açıklamak mümkün değil.
MARAŞ BAKIRCILIĞINDA FARKLI SÜSLEME YÖNTEMLERİ VAR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün resmî tanıtımında bakırcılıkta dövme ve nakış işleme yöntemleri açıklanıyor.
Kaynağa göre bakırın şekillendirilmesinde çukurlama ve toplama olarak adlandırılan iki dövme yöntemi bulunuyor.
Nakış işlemede ise kabartma ve zımba nakış tekniklerinden yararlanılıyor.
Bakanlığın açıklamasında keski kalemleriyle çizilen motiflerin daha sonra farklı araçlarla bakır üzerine işlendiği belirtiliyor.
Bu teknik bilgiler, ajur aşı kelimesinin bağlantılı olduğu çizim ve süsleme alanını anlamaya yardımcı oluyor.
Bununla birlikte resmî tanıtım, bütün çizim işlemlerinin ajur aşı adıyla yapıldığını belirtmiyor.
BAKIRCILAR ÇARŞISI GELENEKSEL ZANAATLA ANILIYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yayınında Bakırcılar Çarşısı ve Semerciler Çarşısı, bakırcılık faaliyetleriyle bağlantılı ticaret alanları arasında gösteriliyor.
Resmî kaynakta geleneksel bakırcılığın 1950'li yıllardan itibaren geliştiği anlatılıyor.
Ürünler arasında kazan, tencere, tepsi, bakraç, sürahi, mangal ve farklı süs eşyaları bulunuyor.
Bu eşyalarda şekillendirme ve süsleme işlemleri ürünün kullanım amacına göre değişebiliyor.
Ancak ajur aşı tekniğinin bu ürünlerin tamamına uygulandığı veya bütün bakırcı ustaları tarafından kullanıldığına ilişkin ayrı bir bilgi bulunmuyor.
BAKIRCILIK TERİMLERİ MESLEK HAFIZASINDA YER ALIYOR
Kahramanmaraş ağzına ilişkin akademik araştırmalarda bakırın dövülmesi, birleştirilmesi ve süslenmesiyle ilgili farklı kelimeler bulunuyor.
Ajur aşı da metal üzerine çizim yapılmasını anlatan işlem adı olarak kayıtlı.
Bu tür kelimeler, geleneksel üretim faaliyetlerinin yerel dilde nasıl adlandırıldığının incelenmesine katkı sağlıyor.
Ancak ajur aşı kelimesinin ilk ne zaman ortaya çıktığı veya günümüzde hangi atölyelerde kullanıldığı konusunda doğrulanmış istatistik bulunmuyor.
Sözcük, Kahramanmaraş bakırcılığında çizim aşamasıyla bağlantılı bir terim olarak akademik kaynaklarda yer alıyor.

Muhabir: Sefa Başer