Kahramanmaraş'ta 8 Kasım 2026 Pazar günü vefat edenler
Kahramanmaraş'ta 8 Kasım 2026 Pazar günü vefat edenler
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde biderlik, tohumu alınmak üzere ayrılan bakliyat ve kartlaşmış sebze anlamında kullanılıyor.
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde kullanılan biderlik kelimesi, tohumunu almak amacıyla ayrılmış bakliyat veya kartlaşmış sebzeyi ifade ediyor. Yerel tarım faaliyetleriyle bağlantılı bu sözcük, akademik ağız araştırmasında kullanım örneğiyle birlikte belgelendi.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Esra Kirik'in 2025 tarihli araştırmasının 26. sayfasında biderlik kelimesinin anlamı açıklanıyor.
Araştırmadaki tanık cümlede, bir kişinin patlıcanın koparılmamasını istediği ve sebzeyi biderlik olarak ayırdığını anlattığı görülüyor.
Bu örnek, sözcüğün günlük tarım konuşmalarındaki kullanımını gösteriyor.
BİDERLİK TOHUM İÇİN AYRILAN ÜRÜNÜ ANLATIYOR
Akademik çalışmada biderlik, tohumu kullanılmak üzere ayrılmış bakliyat veya kartlaşmış sebze olarak tanımlanıyor.
Sözcüğün anlamında ürünün hemen tüketilmesi yerine sonraki bir amaç için ayrılması öne çıkıyor.
Araştırmada verilen patlıcan örneği, biderlik adlandırmasının sebzeler için de kullanılabildiğini gösteriyor.
Ancak kaynakta hangi türlerin tohumunun nasıl çıkarıldığı, nasıl kurutulduğu veya ne kadar süre saklandığı açıklanmıyor.
Dolayısıyla biderlik kelimesi belirli bir tohum işleme yöntemiyle eşitlenmemeli.
TÜRKOĞLU'NDA TARIMSAL ÜRETİM YAYGIN BİR FAALİYET
Anadolu Ajansının 25 Mayıs 2024 tarihli haberinde Türkoğlu'na bağlı farklı mahallelerde sebze üretimi ele alındı.
Haberde Aydınkavak, Kılılı, Yenipınar, Avşarlı, Yeşilyöre ve Kadıoğluçiftliği mahallelerinde salatalık yetiştiriciliği yapıldığı belirtildi.
Üreticilerin salatalığın yanında domates, biber, patlıcan ve kabak gibi ürünler de yetiştirdiği aktarıldı.
Bu bilgiler, Türkoğlu'nun sebze tarımıyla bağlantılı güncel üretim alanlarını gösteriyor.
Ancak ajans haberi, üreticilerin doğrudan biderlik kelimesini kullandığını veya belirli bir tohum ayırma yöntemini uyguladığını doğrulamıyor.
GELENEKSEL TOHUMLUK İLE SERTİFİKALI TOHUM AYRI KAVRAMLAR
Tohumluk ürünlerin ayrılması, geleneksel tarımsal üretim içerisinde farklı biçimlerde uygulanabiliyor.
Günümüzde ise tarımsal üretimde sertifikalı tohumlar, fide yetiştiriciliği ve çeşit geliştirme çalışmaları da yer alıyor.
Anadolu Ajansının 25 Mart 2023 tarihli Türkoğlu haberinde üreticilerin seralarda domates ve salatalık yetiştirmek üzere tohum ve fideleri toprakla buluşturduğu anlatıldı.
Ancak akademik kaynakta biderlik olarak tanımlanan ürünle modern sertifikalı tohumların aynı şey olduğu söylenemez.
Biderlik, yerel konuşma dilindeki ürün seçme ve ayırma anlamını ifade ediyor.
TARIM KELİMELERİ KIRSAL YAŞAMIN İZLERİNİ TAŞIYOR
Kahramanmaraş'ın kırsal mahallelerinde tarımla ilgili farklı kelimelerin bulunması, üretim faaliyetlerinin yerel konuşma diline yansımasını gösteriyor.
Biderlik sözcüğünün akademik çalışmada kaydedilmesi, tohumluk ayırmayla ilgili eski veya yöresel adlandırmaların belgelenmesini sağlıyor.
Ancak bu kelimenin bugün hangi mahallelerde daha sık kullanıldığı ve kaç üretici tarafından bilindiği hakkında güncel bir sayı bulunmuyor.
Biderlik, Türkoğlu'nun tarımsal söz varlığında tohum için ayrılmış bakliyat ve sebzeyi ifade eden yerel adlandırmalardan biri olarak yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 26:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Anadolu Ajansı, Kahramanmaraşlı çiftçiler seralarında üretime devam ediyor, 25 Mart 2023:
https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/kahramanmarasli-ciftciler-seralarinda-uretime-devam-ediyor/2855506

Muhabir: SERPİL KARA