Kahramanmaraş'ta sağlam yorgan dikişinin adı sırık
Kahramanmaraş'ta sağlam yorgan dikişinin adı sırık
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş ağzında saydak, üzerinde dikey ve düz çizgiler bulunan çuvalı ifade ediyor. Kelime akademik sözlükte kayıtlı.
Kahramanmaraş'ın yöresel eşya adları arasında bulunan saydak, dikey ve düz çizgileri olan çuvalı ifade ediyor. Geleneksel günlük yaşamda kullanılan çuval türleriyle bağlantılı bu kelime, akademik ağız araştırmasında kayıt altına alındı.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımladığı Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmanın 79. sayfasında saydak kelimesi, çizgili çuval anlamıyla açıklanıyor.
Sözcük, nesnelerin fiziksel özellikleriyle ilgili söz varlığı içerisinde bulunuyor.
SAYDAK DİKEY ÇİZGİLERİ OLAN ÇUVAL
Akademik tanımda saydağın ayırt edici özelliği, çuvalın üzerindeki dikey ve düz çizgiler olarak belirtiliyor.
Bu yönüyle kelime, çuvalın yalnızca kullanım amacını değil, dış görünümünü de anlatıyor.
Ancak araştırmada çizgilerin hangi renklerden oluştuğu, çuvalın hangi malzemeden üretildiği veya ölçülerinin ne olduğu açıklanmıyor.
Bu nedenle saydağın mutlaka yünden, pamuktan veya keçi kılından yapıldığını kesin biçimde söylemek mümkün değil.
GELENEKSEL DOKUMALAR FARKLI EŞYA TÜRLERİNDE KULLANILIYOR
Anadolu'daki geleneksel dokumacılık yalnızca halı ve kilim üretiminden oluşmuyor.
Çuval, heybe ve benzeri taşınabilir eşyalar da farklı dokuma teknikleriyle hazırlanabiliyor.
Anadolu Ajansının 2022 yılında yayımladığı geleneksel çarpana dokumacılığı haberinde, geçmişte dokuma parçalarının çuval, sepet ve heybelerin saplarında kullanıldığı anlatıldı.
Bu örnek, geleneksel eşya üretiminde dokuma tekniklerinin farklı kullanım alanlarına sahip olduğunu gösteriyor.
Ancak çarpana yöntemiyle hazırlanan her ürünün saydak olarak adlandırıldığı söylenemez.
TÜRKOĞLU'NDA DOKUMA EĞİTİMLERİ VERİLİYOR
Anadolu Ajansının 12 Mart 2026 tarihli haberinde, Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde Aile Destek Merkezleri bünyesinde geleneksel el sanatları kursları düzenlendiği belirtildi.
Kurslarda halı ve kilim dokuma, örgü ve ev tekstili üretimi alanlarında eğitimler verildiği aktarıldı.
Bu çalışmalar, dokumacılık alanındaki güncel eğitim faaliyetlerini belgeliyor.
Ancak bu kurslarda doğrudan saydak adı verilen çuvalın üretildiğine ilişkin bilgi bulunmuyor.
Dolayısıyla güncel kurs faaliyetleriyle akademik sözlükteki saydak tanımı birbirinden ayrı değerlendirilmeli.
DOKUMA EŞYALARININ YEREL ADLARI BELGELENİYOR
Geleneksel eşya adları, nesnelerin biçim, renk, işlev ve kullanım özelliklerine göre farklılaşabiliyor.
Saydak kelimesinin Kahramanmaraş ağzında kayıt altına alınması, çizgili bir çuval türünün yerel dilde özel isimle anıldığını gösteriyor.
Bununla birlikte günümüzde saydak adıyla üretim yapan bir atölye veya doğrulanmış tarihî ürün koleksiyonu hakkında yeterli bilgi bulunmuyor.
Saydak, Kahramanmaraş'ın geleneksel eşya söz varlığında fiziksel görünümüyle tanımlanmış çuval adı olarak yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 79:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Anadolu Ajansı, Türkoğlu'nda kadınların el sanatları kursları, 12 Mart 2026:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kahramanmarasta-kursiyer-kadinlar-hem-ogreniyor-hem-aile-butcesine-katki-sagliyor/3861031

Muhabir: Sefa Başer