Kahramanmaraş'ın geleneksel eşya sözlüğünde yağ depmesi, içine yağ konulan bakır kap anlamıyla kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş'ın geleneksel eşya adları arasında bulunan yağ depmesi, yağ saklamak veya koymak için kullanılan bakır kabı ifade ediyor. Kentin yöresel söz varlığında kayıtlı olan bu kelime, eski ev ve mutfak eşyalarına verilen özel isimlerden biri olarak dikkat çekiyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı akademik çalışmasının 75. sayfasında yağ depmesi sözcüğü, içine yağ konulan bakırdan yapılmış kap olarak tanımlanıyor.
YAĞ DEPMESİ BAKIRDAN YAPILAN BİR KAP
Akademik araştırmada yağ depmesinin temel özellikleri açık biçimde belirtiliyor.
Kap bakırdan yapılıyor ve içine yağ konuluyor.
Ancak sözlük maddesinde kabın büyüklüğü, kapağının bulunup bulunmadığı veya hangi tür yağın saklandığı açıklanmıyor.
Bu nedenle yağ depmesini bütün ayrıntıları belirlenmiş tek tip bir mutfak eşyası olarak tanımlamak mümkün değil.
Kelimenin geleneksel kullanımını anlamak için doğrudan sözlükte belirtilen özellikler esas alınmalı.
KAHRAMANMARAŞ'TA BAKIRCILIK KÖKLÜ BİR ZANAAT
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün bakırcılık tanıtımında, kentte bakırdan mutfak ve süs eşyaları üretiminin uzun bir geçmişe sahip olduğu anlatılıyor.
Resmî kaynağa göre bakırın dövülerek şekillendirilmesi, geleneksel üretimin temel yöntemleri arasında bulunuyor.
Tencere, kazan, sürahi, tepsi, bakraç ve çeşitli kaplar Kahramanmaraş bakırcılığının ürünleri arasında yer alıyor.
Ancak bu listede bulunan bütün kapların yağ depmesiyle aynı eşya olduğu söylenemez.
BAKIRCILAR ÇARŞISI'NDA USTALAR ÜRETİMİ SÜRDÜRÜYOR
Anadolu Ajansının 20 Kasım 2025 tarihli haberinde Kahramanmaraş Bakırcılar Çarşısı'ndaki geleneksel üretim ele alındı.
Haberde ustaların bakır eşyaların tamir ve bakımını yaptığı, bazı siparişler üzerine yeni ürünler hazırladığı belirtildi.
Bakır ustası Orhan Kavasoğlu'nun mesleğin geleceği ve çırak yetiştirilmesi hakkındaki değerlendirmelerine yer verildi.
Bu kayıt, Kahramanmaraş'ta bakırcılığın güncel durumunu gösteriyor.
Bununla birlikte söz konusu haberde özellikle yağ depmesi adıyla ürün üretildiği veya satıldığı belirtilmiyor.
ESKİ MUTFAK EŞYALARININ ADLARI KORUNUYOR
Geleneksel bakırcılık yalnızca kap üretimi değil, bu kaplara verilen yöresel isimlerle de kültürel araştırmalara konu oluyor.
Yağ depmesi kelimesinin akademik sözlükte bulunması, geçmişte kullanılan bir yağ kabının yerel dildeki karşılığını belgeliyor.
Ancak günümüzde bu adla üretim yapan atölyelerin sayısı veya tarihî örneklerin hangi koleksiyonlarda bulunduğu konusunda doğrulanmış bilgi bulunmuyor.
Yağ depmesi, Kahramanmaraş'ın geleneksel bakır eşya kültürüyle bağlantılı yöresel kelimelerden biri olarak kayıtlarda yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 75:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Bakırcılık:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-150382/bakircilik.html
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-150382/bakircilik.html
Anadolu Ajansı, Bakırcılığın Kahramanmaraş'taki son temsilcileri mesleği yaşatmaya çalışıyor, 20 Kasım 2025:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/bakirciligin-kahramanmarastaki-son-temsilcileri-meslegi-yasatmaya-calisiyor/3749031
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/bakirciligin-kahramanmarastaki-son-temsilcileri-meslegi-yasatmaya-calisiyor/3749031
Muhabir: SERPİL KARA



