Kahramanmaraş'ta kalan ürünü toplamanın adı başşaglamak
Kahramanmaraş'ta kalan ürünü toplamanın adı başşaglamak
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde sırık, eskiden yorgan dikiminde kullanılan sık ve sağlam dikiş anlamıyla kaydedildi.
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde kullanılan sırık kelimesi, eski yorganların dikiminde uygulanan sık ve sağlam dikişi ifade ediyor. Yöresel konuşma dilinden derlenen bu sözcük, geleneksel yorgancılıkta kullanılan işleme yöntemlerinin yerel adlandırmalarını ortaya koyuyor.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 29 Ekim 2025 tarihinde yayımlanan Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı araştırmasının 28. sayfasında sırık kelimesi, tanık cümlesiyle birlikte kayıt altına alındı.
Araştırmada yorgan diken kadınların kumaşı çuvaldızla sık biçimde dikmesi ve sağlamlaştırması anlatılıyor.
SIRIK SIK VE SAĞLAM DİKİŞİ ANLATIYOR
Akademik sözlükte sırık, eski yorganların dikimi sırasında uygulanan sağlam dikiş olarak açıklanıyor.
Araştırmadaki konuşma örneğinde dikişin sık yapılmasından ve kumaşın çuvaldızla işlenmesinden söz ediliyor.
Bu kayıt, sözcüğün bir araçtan çok yorgan dikiminde yapılan işlemi tanımladığını gösteriyor.
Ancak kaynakta dikiş aralıklarının ölçüsü veya kullanılan ipin teknik özellikleri açıklanmıyor. Bu nedenle sırık işleminin bütün ustalar tarafından aynı ölçülerle uygulandığı söylenemez.
MARAŞ YORGANCILIĞINDA EL İŞÇİLİĞİ ÖNEMLİ
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yorgancılık tanıtımında, kentin geleneksel yorgan üretimindeki aşamalar açıklanıyor.
Resmî kaynakta yorganların saten kumaş, astar ve pamuk gibi dolgu malzemeleri kullanılarak hazırlandığı belirtiliyor.
İşleme aşamasında üç numara dikiş iğnesiyle motiflerin oluşturulduğu, pamuk ve yün gibi malzemelerin dolgu olarak kullanılabildiği anlatılıyor.
Buket lale, tavus kuşu, kelebek ve gül gibi desenler geleneksel yorgan motifleri arasında sıralanıyor.
Ancak resmî kaynaktaki motif işçiliğinin tamamı sırık adıyla anılmıyor. Sırık sözcüğünün özel anlamı akademik ağız araştırmasından geliyor.
YORGANCILIK GELENEĞİ FARKLI İLLERDE SÜRÜYOR
Anadolu Ajansının 30 Temmuz 2025 tarihli haberinde, Kayseri'de yaşayan yorgan ustası Nevzat Türkyılmaz'ın 69 yıldır sürdürdüğü mesleği anlatıldı.
Haberde ustanın iğne, iplik ve yorgancı yüzüğüyle geleneksel üretim yaptığı belirtildi.
Bu kayıt, elde yorgan dikme yönteminin günümüzdeki uygulamasını gösteriyor.
Ancak Kayseri'deki ustanın kullandığı dikişlerin Türkoğlu'nda sırık adıyla anılan yöntemle tamamen aynı olduğu kanıtlanmış değil.
YÖRESEL DİKİŞ KELİMELERİ BELGELENİYOR
Geleneksel zanaatlarda kullanılan kelimeler, üretim araçları kadar yapılan işlemler hakkında da bilgi sunuyor.
Türkoğlu ağzında sırık kelimesinin kaydedilmesi, yorgancılıkta belirli bir dikişin özel adla tanımlandığını gösteriyor.
Bununla birlikte kelimenin günümüzde ilçede ne kadar yaygın kullanıldığına veya kaç ustanın bu yöntemle çalıştığına ilişkin doğrulanmış istatistik bulunmuyor.
Sırık, Kahramanmaraş'ın geleneksel yorgancılık söz varlığında yer alan ve akademik araştırmayla anlamı belgelenmiş kelimelerden biri olarak öne çıkıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 28:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Yorgancılık:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-150394/yorgancilik.html
Anadolu Ajansı, İğne ipliği 69 yıldır elinden düşmüyor, 30 Temmuz 2025:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/igne-ipligi-69-yildir-elinden-dusmuyor/3646063

Muhabir: Sefa Başer