Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde kullanılan bulamaç kelimesi, dövme, yarpuz ve naneyle hazırlanan yoğurtlu çorbayı ifade ediyor. Hem sıcak hem soğuk tüketilebildiği belirtilen bu yöresel yemek, akademik araştırmada Göllühöyük Körkocalar Mahallesi'nden alınan konuşma örneğiyle belgelendi.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 29 Ekim 2025 tarihinde yayımlanan Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı çalışmasının 31. sayfasında bulamaç kelimesi ayrıntılı biçimde tanımlanıyor.
Araştırmada sözcüğün karşılığı borani olarak verilirken yemeğin temel malzemeleri ve tüketim biçimi de açıklanıyor.
BULAMAÇ DÖVME VE YOĞURTLA HAZIRLANIYOR
Akademik çalışmada bulamaç, dövme, yarpuz ve naneyle hazırlanan yoğurtlu çorba olarak tanımlanıyor.
Çorbanın sıcak veya soğuk tüketilebildiği de belirtiliyor.
Bu bilgiler, bulamacın belirli bir malzeme grubuyla bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Ancak kaynakta yoğurt ile dövmenin oranı, pişirme süresi ve kullanılan diğer malzemeler hakkında ayrıntılı bir tarif bulunmuyor.
Bu nedenle akademik tanımı bütün ölçüleri belirlenmiş standart yemek tarifi olarak değerlendirmek doğru değil.
GÖLLÜHÖYÜK KÖRKOCALAR MAHALLESİ'NDE KAYDEDİLDİ
Esra Kirik'in araştırmasında bulamaç kelimesi, Türkoğlu ilçesinin Göllühöyük Körkocalar Mahallesi'nden alınan tanık cümlede yer alıyor.
Konuşma örneğinde bol yoğurtlu ve yarpuzlu bulamaç hazırlanmasından söz ediliyor.
Bu kayıt, yemeğin adının günlük konuşma dilinde kullanıldığını doğrudan belgeliyor.
Ancak araştırmada bulamacın bütün Türkoğlu mahallelerinde aynı malzemelerle yapıldığına ilişkin karşılaştırmalı bir tarif listesi bulunmuyor.
Sözcüğün kaydedildiği yer ile bütün ilçelerdeki yaygınlığı birbirinden ayrılmalı.
BORANİ ADI FARKLI YÖRELERDE DE KULLANILIYOR
Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalı'nda Malatya, Gümüşhane ve farklı illere ait borani tarifleri bulunuyor.
Bu tariflerde yoğurt ve çeşitli sebzeler kullanılabiliyor. Ancak malzemeler ve hazırlama yöntemleri bölgeden bölgeye değişiyor.
Örneğin Malatya boranisi kabak ve bulgurla hazırlanırken Gümüşhane'deki tarifte ıspanak veya pazı kullanılıyor.
Bu farklılık, Türkoğlu'ndaki bulamaç kelimesinin bütün borani tarifleriyle aynı yemeği ifade ettiğini söylemenin doğru olmadığını gösteriyor.
Türkoğlu'na ilişkin doğrudan tanım, akademik ağız araştırmasına dayanıyor.
MARAŞ MUTFAĞINDA YOĞURT VE DÖVME ÖNEMLİ
Kahramanmaraş'ın resmî mutfak tanıtımlarında dövme ve yoğurt, Maraş tarhanasının da temel malzemeleri arasında yer alıyor.
Ancak tarhana ile bulamaç aynı yiyecek değil.
Bu ürünlerin ortak malzemeler kullanabilmesi, yöresel yemek kültüründeki tahıl ve süt ürünü çeşitliliğini göstermeye yardımcı oluyor.
Bulamaç kelimesinin ne zaman ortaya çıktığı veya günümüzde hangi işletmeler tarafından hazırlandığı konusunda doğrulanmış güncel veri bulunmuyor.
Bulamaç, Türkoğlu'nun Göllühöyük Körkocalar Mahallesi'nde kaydedilen ve akademik araştırmada anlamı açıklanan yöresel yemek adlarından biri olarak yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 31:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Kültür Portalı, Malatya Boranı:
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/malatya/neyenir/borani
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/malatya/neyenir/borani
Kültür Portalı, Gümüşhane Borani:
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/gumushane/neyenir/borani847688
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/gumushane/neyenir/borani847688
Kültür Portalı, Maraş Tarhanası:
https://kulturportali.gov.tr/turkiye/kahramanmaras/neyenir/maras-tarhanasi-1
https://kulturportali.gov.tr/turkiye/kahramanmaras/neyenir/maras-tarhanasi-1
Muhabir: SERPİL KARA



