Maraş yoğurtlu kebapta keçi yoğurdu geleneği
Maraş yoğurtlu kebapta keçi yoğurdu geleneği
İçeriği Görüntüle
Türkoğlu ağzında eşgili, dövme, soğukluk ve sumak ekşisiyle hazırlanan, sarımsaklı sosla tatlandırılan yöresel çorbayı anlatıyor.
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde kullanılan eşgili kelimesi, dövme, soğukluk ve sumak ekşisiyle hazırlanan yöresel bir çorbayı ifade ediyor. Sarımsak ve biber sosuyla tatlandırılan bu yemek, ilçenin ağız araştırmasında günlük konuşmadan alınan örnekle birlikte belgelenmiş durumda.
Esra Kirik'in 29 Ekim 2025 tarihinde yayımlanan Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı çalışmasının 32. sayfasında eşgili kelimesinin tanımı bulunuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalı'nda ise Kahramanmaraş'a ait ekşili çorba tarifi ayrı bir resmî kaynak olarak yer alıyor.
EŞGİLİ DÖVME VE SUMAK EKŞİSİYLE HAZIRLANIYOR
Akademik araştırmada eşgili çorbasının temel malzemeleri dövme, soğukluk ve sumak ekşisi olarak sıralanıyor.
Tanımda ayrıca sarımsak ve biber sosuyla tatlandırıldığı belirtiliyor.
Bu bilgiler, Türkoğlu ağzında kullanılan sözcüğün belirli bir çorba hazırlama biçimine karşılık geldiğini gösteriyor.
Ancak sözlük maddesinde malzemelerin gramajları, pişirme süresi ve porsiyon ölçüsü açıklanmıyor. Dolayısıyla tanım, tek başına eksiksiz bir yemek tarifi niteliği taşımıyor.
RESMÎ KÜLTÜR KAYNAĞINDA EKŞİLİ ÇORBA TARİFİ BULUNUYOR
Türkiye Kültür Portalı'nın Kahramanmaraş ekşili çorba tarifinde döğme, mercimek, haşlanmış nohut, soğan, sarımsak ve sumak ekşisi bulunuyor.
Tarifte sebze olarak semizotu, pancar sapı veya patlıcan kullanılabileceği belirtiliyor.
Dövme önceden ıslatılıp pişiriliyor. Ardından baklagiller ve tercih edilen sebzeler ekleniyor. Son aşamalarda sumak ekşisi ve baharatlı sosla lezzet tamamlanıyor.
Ancak resmî tarifte verilen bütün malzemelerin Türkoğlu'ndaki her eşgili çorbasında mutlaka kullanıldığı söylenemez.
TÜRKOĞLU AĞZINDA GÜNLÜK KONUŞMAYLA BELGELENDİ
Esra Kirik'in çalışmasında eşgili, yemekle ilgili bir konuşma örneğinde geçiyor.
Bu kayıt, kelimenin yalnızca bir yemek kitabındaki isimden ibaret olmadığını, Türkoğlu'ndaki konuşma dilinde de kullanıldığını doğruluyor.
Araştırmanın saha verileri 2008-2010 ve 2021-2024 yılları arasında ilçeye bağlı 36 mahalleden toplanan ses kayıtlarına dayanıyor.
Bununla birlikte eşgili kelimesinin bütün mahallelerde aynı sıklıkla söylendiğine ilişkin ayrı bir dağılım verisi bulunmuyor.
MARAŞ MUTFAĞININ EKŞİLİ YEMEK GELENEĞİNDE YER ALIYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yöresel mutfak tanıtımında ekşili çorba, kentin bilinen yemek çeşitleri arasında sıralanıyor.
Bu resmî kayıt, yemeğin Kahramanmaraş mutfak kültüründeki yerini doğruluyor.
Ancak eşgili kelimesinin ilk ne zaman kullanılmaya başlandığı veya hangi ailelerde ne sıklıkla hazırlandığı hakkında güncel istatistik bulunmuyor.
Eşgili, Kahramanmaraş'ın ekşili çorba geleneğiyle bağlantılı ve Türkoğlu ağzında belgelenmiş yöresel yemek adlarından biri olarak kayıtlarda yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 32:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Kültür Portalı, Kahramanmaraş Ekşili Çorba:
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kahramanmaras/neyenir/eksili-corba
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Yöresel Mutfak:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-151915/yoresel-mutfak.html

Muhabir: SERPİL KARA