Kahramanmaraş'ın tarih öncesi mağarası
Kahramanmaraş'ın tarih öncesi mağarası
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın geleneksel el sanatlarında dival, kadife üzerine sırma veya kılaptanla yapılan kabartmalı iğne işini anlatıyor.
Kahramanmaraş'ın geleneksel el sanatları arasında yer alan dival, kadife üzerine sırma veya kılaptan kullanılarak yapılan kabartmalı iğne işini ifade ediyor. Kentin yöresel meslek ve zanaat söz varlığını inceleyen akademik araştırmada belgelenen bu kelime, Maraş işi olarak tanınan süsleme geleneğiyle bağlantılı özel bir işleme biçimini anlatıyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 30 Aralık 2023 tarihinde yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmasının 76. sayfasında dival kelimesi, kadife üzerine sırma ya da kılaptanla kabartma olarak yapılan iğne işi şeklinde açıklanıyor.
DİVAL KABARTMALI NAKIŞ İŞÇİLİĞİNİ ANLATIYOR
Akademik tanımda dival kelimesinin üç önemli unsuru bulunuyor. Bunlar kadife zemin, sırma veya kılaptan malzemesi ve kabartmalı işleme yöntemi.
Bu özellikler, divalin yalnızca kumaş üzerine çizilen bir motif olmadığını, işlenerek oluşturulan bir süsleme tekniği olduğunu gösteriyor.
Ancak sözlük maddesi bütün dival örneklerinin aynı desen, ölçü veya iplikle hazırlandığını belirtmiyor. İşlemde kullanılan araçların teknik ayrıntıları da bu kısa tanımda bulunmuyor.
MARAŞ İŞİ SİM SIRMA GELENEĞİYLE BAĞLANTILI
Anadolu Ajansının 12 Ocak 2018 tarihinde yayımladığı haberde Maraş işi sim sırmanın hazırlanma aşamaları anlatıldı.
Haberde görüşlerine yer verilen el sanatları öğretmeni Ayşegül Kaya, desenlerin önce karton üzerine hazırlandığını, ardından kumaşa aktarılarak kasnağa gerildiğini açıkladı.
İşlemede biz, iğne, renkli sim ve alt ipliği kullanıldığı; desenlerin çeşitli süsleme teknikleriyle tamamlandığı belirtildi.
Bu bilgiler dival kelimesinin ilişkili olduğu kabartmalı nakış alanını açıklıyor. Bununla birlikte her sim sırma ürününün dival adıyla anıldığı sonucuna varılmamalı.
BİNDALLI VE GELENEKSEL GİYİMDE KULLANILIYOR
Kültür ve Turizm Bakanlığının Kahramanmaraş geleneksel giyim tanıtımında, bindallıların geçmişte gelinlik olarak kullanıldığı ve çeyizlerde önemli yer tuttuğu belirtiliyor.
Resmî kaynağa göre kadife üzerine çiçek, yaprak ve dal motifleri sim sırma ile işlenebiliyor.
Bu kıyafetler, Kahramanmaraş'ın geleneksel süsleme sanatlarının giyim kültüründeki yerini gösteriyor.
Ancak akademik dival tanımından hareketle bütün tarihî bindallıların aynı teknikle üretildiği ileri sürülemez.
GELENEKSEL NAKIŞ SANATI SERGİLERDE YAŞATILIYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 7-9 Ocak 2025 tarihlerinde düzenlediği Geleneksel El Sanatları Sergisi'nde Maraş işi ve sim sırma işlemeciliğine yer verdi.
Etkinlikte farklı el sanatı dallarından ustalar çalışmalarını sergiledi.
Bu kayıt, söz konusu işleme geleneğinin güncel kültürel faaliyetlerde de yer aldığını doğruluyor.
Ancak kentte bugün kaç kişinin özellikle dival tekniğiyle çalıştığına ilişkin ayrı bir istatistik bulunmuyor.
Dival kelimesi, Kahramanmaraş'ın nakış ve süsleme kültüründeki özel bir üretim biçimini anlatan akademik kayıt olarak önem taşıyor.
KAYNAKLAR:
Akademik araştırma, Telli ve Aslan (2023), s. 76:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Geleneksel El Sanatları Sergisi:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-384283/somut-olmayan-kulturel-miras-geleneksel-el-sanatlari-se-.html

Muhabir: Sefa Başer