Kahramanmaraş mutfağının pirpirim aşı, semizotuyla hazırlanan geleneksel yemekler arasında akademik kayıtlarda yer alıyor.
Kahramanmaraş'ın geleneksel yemek kültüründe yer alan pirpirim aşı, semizotunun farklı malzemelerle pişirilmesine dayanan yöresel yemeklerden biri. Kentin eski mutfak geleneğine ilişkin akademik kayıtlarda adı geçen yemek, değişen tüketim alışkanlıkları nedeniyle daha az tanınan tarifler arasında gösteriliyor.
Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi akademisyeni Adem Ademoğlu'nun 17 Haziran 2025 tarihinde yayımlanan araştırmasında pirpirim aşı, Kahramanmaraş mutfağında unutulmaya yüz tutan yemekler arasında sıralandı.
Araştırma, Kahramanmaraş'ın altı ilçesinde yaşayan 50 yaş üzerindeki 13 kişiyle gerçekleştirilen görüşmelere dayanıyor.
Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
PİRPİRİM ADI SEMİZOTUYLA BAĞLANTILI
Pirpirim, Anadolu'nun farklı bölgelerinde semizotu için kullanılan yerel adlardan biri.
Pirpirim aşı da bu bitkinin çeşitli malzemelerle pişirilmesiyle hazırlanıyor.
Bitkinin yöresel dilde ayrı bir adla anılması, yemeklerin isimlendirilmesinde yerel söz varlığının önemini gösteriyor.
Bununla birlikte pirpirim aşı yalnızca Kahramanmaraş'ta bilinen bir yemek değil. Gaziantep mutfağında da aynı adla farklı hazırlanış biçimleri bulunuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Gaziantep kayıtlarında pirpirim aşı için ayrı bir geleneksel tarif yer alıyor. Bu bilgi, ürünün iki komşu şehrin mutfak kültürlerinde görüldüğünü gösteriyor; ancak Gaziantep tarifinin Kahramanmaraş'ta birebir uygulandığı anlamına gelmiyor.
YÖRESEL TARİFLERDE BAKLİYAT VE TAHIL BULUNUYOR
Pirpirim aşı hakkında yayımlanan tariflerde semizotunun yanında bakliyat ve tahıl ürünleri kullanılıyor.
Geleneksel tarif örneklerinde nohut, mercimek, bulgur veya dövme buğday yer alabiliyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Gaziantep mutfağı için kaydettiği tarifte kuru pirpirim, et, mercimek, börülce, soğan, sarımsak, nohut ve bulgur kullanılıyor.
Malzemeler ayrı aşamalarda hazırlanarak bir araya getiriliyor.
Ancak bu ölçüler ve yöntem Gaziantep kaydına ait. Kahramanmaraş için aynı adı taşıyan yemeğin tek ve kesin standardı olarak gösterilemez.
Maraş'taki aile tariflerinin ilçelere göre ne ölçüde farklılaştığı, daha kapsamlı saha araştırması gerektiriyor.
KAHRAMANMARAŞ'TA YEREL TANITIMLARA KONU OLDU
Pirpirim aşı, Kahramanmaraş'taki yerel gastronomi yayınlarında da yer aldı.
Kahraman TV'nin 21 Temmuz 2023 tarihinde yayımladığı video dosyasında pirpirim otuyla hazırlanan geleneksel yemek tanıtıldı.
Haberde pirpirim aşının hazırlanmasının emek isteyen bir işlem olduğu, bitkinin mutfakta çorba biçiminde değerlendirildiği aktarıldı.
Bu yerel kayıt, ürünün yalnızca akademik çalışmalarda adının geçmediğini, yakın geçmişte yerel gastronomi yayınlarında da tanıtıldığını gösteriyor.
2025 ARAŞTIRMASI ALTI İLÇEDE GERÇEKLEŞTİRİLDİ
Adem Ademoğlu'nun araştırmasında Onikişubat, Dulkadiroğlu, Pazarcık, Göksun, Elbistan ve Afşin ilçelerinden katılımcılarla görüşüldü.
Çalışmada geleneksel yemeklerin daha az hazırlanmasında aile yapısındaki değişim, hazır gıdalara yönelim ve kuşaklar arasındaki bilgi aktarımının zayıflaması gibi etkenler öne çıktı.
Pirpirim aşı da katılımcıların belirlediği unutulmaya yüz tutan yemekler arasında sayıldı.
Bununla birlikte çalışma yalnızca 13 kişinin görüşlerini yansıtıyor. Bu nedenle araştırmanın bulgularından hareketle pirpirim aşının Kahramanmaraş'taki bütün hanelerde unutulduğu sonucuna varılamaz.
GELENEKSEL YEMEKLERİN BELGELENMESİ ÖNEM TAŞIYOR
Pirpirim aşı, yöresel otların değerlendirilmesine dayanan mutfak bilgisinin örneklerinden biri.
Akademik araştırmada yerel yemeklerin korunması için aile tariflerinin yazılı hale getirilmesi, gastronomi etkinliklerinde tanıtılması ve restoran menülerinde değerlendirilmesi gibi önerilere yer verildi.
Bu öneriler, pirpirim aşı gibi daha az tanınan yemeklerin belgelenmesi açısından da önem taşıyor.
Pirpirim aşı adına Kahramanmaraş'a özgü tamamlanmış bir coğrafi işaret tescili bu araştırmada doğrulanmadı.
Yemek, yöresel adlandırması ve geleneksel sebze işleme kültürüyle Kahramanmaraş gastronomi mirasının araştırılması gereken örnekleri arasında bulunuyor.
Araştırma kaynakları: Ademoğlu, 2025 akademik araştırması · Kahraman TV'nin 21 Temmuz 2023 tarihli yerel videosu · Kültür ve Turizm Bakanlığının Gaziantep pirpirim aşı kaydı.
Muhabir: Sefa Başer
