3 Kasım Kahramanmaraş elektrik kesintisi: Hangi mahallelerde elektrik yok?
3 Kasım Kahramanmaraş elektrik kesintisi: Hangi mahallelerde elektrik yok?
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın meslek sözlüğünde hallaç, yatak ve yorganlarda kullanılan yün ile pamuğu yay ve tokmakla kabartan ustayı anlatıyor.
Kahramanmaraş'ın geleneksel meslek adları arasında yer alan hallaç kelimesi, yatak, yorgan ve yastık yapımında kullanılan pamuk ile yünü yay ve tokmak yardımıyla kabartan kişiyi ifade ediyor. Kentin yöresel söz varlığına ilişkin akademik araştırmada belgelenen bu meslek, ev eşyalarının hazırlanmasındaki önemli işlemlerden biriyle bağlantılı bulunuyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 26 Ekim 2023 tarihinde yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 başlıklı çalışmasının 583. sayfasında hallaç kelimesi, iş ve meslek adları arasında açıklanıyor.
Akademik kayıt, geleneksel üretimde gerçekleştirilen bir işlemin ve bu işi yapan kişinin yöresel sözlükte nasıl tanımlandığını ortaya koyuyor.
HALLAÇ YÜN VE PAMUĞU KABARTAN USTADIR
Hallaçlıkta temel işlem, yün veya pamuk liflerinin açılarak kabartılmasıdır. Akademik tanımda yay ve tokmak, bu iş için kullanılan araçlar olarak belirtiliyor.
Sözcük yalnızca tamamlanmış bir yorganı dikmeyi değil, yorganın içine yerleştirilecek dolgu malzemesinin hazırlanmasını anlatıyor.
Ancak araştırmada yayların ölçüleri, tokmakların ağırlıkları veya işleme süresi gibi teknik ayrıntılar bulunmuyor.
Bu nedenle hallaçlığı bütün aşamaları ve araç ölçüleriyle tanımlayan tek tip üretim yöntemi bulunduğu ileri sürülemiyor.
YAY VE TOKMAK GELENEKSEL ÜRETİMDE KULLANILIYOR
Anadolu Ajansının 20 Kasım 2019 tarihinde Van'ın Bahçesaray ilçesinden yayımladığı haberde, hallaçlık mesleğini 68 yıl sürdüren Musa Baktimur'un çalışması belgelendi.
Haberde ustanın yay ve tokmak kullanarak pamuk kabarttığı anlatıldı.
Bu kayıt, Kahramanmaraş ağız araştırmasındaki hallaç tanımında geçen araçların geleneksel meslekteki kullanımını gösteriyor.
Ancak Van'da belgelenen yöntem, Kahramanmaraş'taki bütün ustaların aynı çalışma düzenini uyguladığını kanıtlamıyor. Yerel kelimenin anlamı ile başka ilde kaydedilmiş uygulama ayrı kaynaklara dayanıyor.
YORGANCILIKTA MAKİNELİ ÜRETİM DE BULUNUYOR
AA'nın 17 Ekim 2021 tarihli İstanbul haberinde, geleneksel yorgancılık yapan Mustafa Gür'ün pamuk ve yünü makine yardımıyla hazırladığı anlatıldı.
Haberde eski hallaçlama işleminin yayla yapıldığı, günümüzde ise makinelerin de kullanılabildiği belirtiliyor.
Bu durum, aynı üretim aşamasının farklı dönemlerde farklı araçlarla gerçekleştirilebildiğini gösteriyor.
Ancak Kahramanmaraş'ta hallaçlık yapan mevcut usta sayısına, hangi atölyelerin çalıştığına veya mesleğin ilçelere göre dağılımına ilişkin doğrulanmış güncel bir veri bulunmuyor.
KAHRAMANMARAŞ'IN MESLEK KELİMELERİ KAYIT ALTINDA
Kahramanmaraş ağız araştırmasında hallaç kelimesinin yer alması, geleneksel mesleklerle bağlantılı adlandırmaların yazılı kaynaklara aktarılması açısından önem taşıyor.
Hallaçlık, yün ve pamuk gibi doğal malzemelerle yapılan yatak ve yorgan üretiminin hazırlık aşamasıyla ilişkili bir iş.
Bununla birlikte akademik kaynak, kelimenin yalnızca Kahramanmaraş'ta kullanıldığını söylemiyor. Hallaçlık Anadolu'nun farklı bölgelerinde de biliniyor.
Hallaç sözcüğü, Kahramanmaraş'ın meslek söz varlığında doğrulanmış bir ad olarak yer alırken geleneksel üretimde kullanılan yöntemler de kültür araştırmalarının konusunu oluşturuyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1, s. 583:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3446787
Anadolu Ajansı, Hallaçlıkla geçen bir ömür, 20 Kasım 2019:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/hallaclikla-gecen-bir-omur-/1650552
Anadolu Ajansı, Hazır yorganlar kırk yıllık ustanın işini ve aşını elinden alıyor, 17 Ekim 2021:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/hazir-yorganlar-kirk-yillik-ustanin-isini-ve-asini-elinden-aliyor/2394524

Muhabir: Sefa Başer