Türkoğlu'nun Aydınkavak Mahallesi'nde uzun biçimli bir kabak türü için kullanılan haylan ğabak sözü akademik kaynakta yer aldı.
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesine bağlı Aydınkavak Mahallesi'nde kullanılan haylan ğabak kelimesi, uzun biçimli bir kabak türünü ifade ediyor. Yöresel tarım sözlüğünde bulunan bu adlandırma, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan akademik araştırmasında kayıt altına alındı.
Kirik'in Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı çalışmasının 27. sayfasında haylan ğabak, bir çeşit kabak olarak açıklanıyor.
Aydınkavak Mahallesi'nden alınan konuşma örneğinde ise kabağın uzun biçimi özellikle belirtiliyor.
Bu kayıt, yörede yetişen veya tanınan kabakların biçimlerine göre farklı adlarla tanımlanabildiğini ortaya koyuyor.
HAYLAN ĞABAK UZUN BİÇİMLİ BİR KABAK TÜRÜ
Akademik çalışmada haylan ğabak sözcüğünün karşılığı bir kabak çeşidi olarak veriliyor.
Tanık cümlede kabağın uzunluğuna ilişkin bilgi bulunmasına rağmen rengi, ağırlığı, tohum özellikleri veya botanik türü açıklanmıyor.
Bu nedenle haylan ğabak sözcüğünü belirli bir ticari kabak çeşidiyle kesin biçimde eşleştirmek mümkün değil.
Söz konusu kelime, yerel konuşma dilinde bilinen bir sebzenin adını belgeliyor.
AYDINKAVAK MAHALLESİ'NDE KULLANIMI BELGELENDİ
Esra Kirik'in araştırmasında kelimenin kullanıldığı yer Aydınkavak Mahallesi olarak gösteriliyor.
Çalışma kapsamında Türkoğlu ilçesindeki 36 mahalleden 53 ses kaydı incelendi. Araştırmacı, özellikle yaşlı konuşurlardan elde edilen verilerle bölgenin söz varlığını kayıt altına aldı.
Haylan ğabak da bu saha araştırmasında bulunan yerel sebze adlarından biri oldu.
Ancak kelimenin ilçenin bütün mahallelerinde aynı anlamla kullanıldığına ilişkin ayrı bir istatistik bulunmuyor.
KABAK YETİŞTİRİCİLİĞİNİN TEKNİK ÖZELLİKLERİ
Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünün yazlık kabak yetiştiriciliği yayınında kabakların ekolojik istekleri ve yetiştirme koşulları açıklanıyor.
Resmî yayına göre yazlık kabaklarda meyve şekli ve çeşidin üretim özellikleri önem taşıyor. Toprak sıcaklığı, sulama ve yetiştirme zamanı verimi etkileyen unsurlar arasında bulunuyor.
Ancak bu teknik bilgiler genel yazlık kabak yetiştiriciliğine ait.
Haylan ğabak adıyla tanımlanan yerel ürünün aynı teknik özellikleri taşıdığı ayrıca kanıtlanmış değil.
TÜRKOĞLU'NDA SEBZE ÜRETİMİ ÖNEMLİ YER TUTUYOR
Anadolu Ajansının 25 Mayıs 2024 tarihli haberinde Aydınkavak'ın da aralarında bulunduğu mahallelerde salatalık üretimi yapıldığı anlatıldı.
Bu haber, Aydınkavak'ın sebze yetiştiriciliği yapılan yerleşimlerden biri olduğunu gösteriyor.
Ancak salatalık üretimine ilişkin rakamlar haylan ğabak üretiminin miktarı olarak kullanılamaz.
Haylan ğabak, Türkoğlu'nun Aydınkavak Mahallesi'nde kullanılan ve akademik olarak belgelenmiş yerel kabak adları arasında yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 27:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Tarım ve Orman Bakanlığı, Yazlık Kabak Yetiştiriciliği:
https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/Yazl%C4%B1kKabakYeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi-%C3%87etinNACAR.pdf
https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/Yazl%C4%B1kKabakYeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi-%C3%87etinNACAR.pdf
Anadolu Ajansı, Kahramanmaraş'ta yetiştirilen salatalıklar ihracata hazırlanıyor, 25 Mayıs 2024:
https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kahramanmarasta-yetistirilen-salataliklar-ihracata-hazirlaniyor/3230143
https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kahramanmarasta-yetistirilen-salataliklar-ihracata-hazirlaniyor/3230143
Muhabir: Sefa Başer




