Anayasa Mahkemesi (AYM), Türkiye'de devlet denetiminde fuhuş yapılmasının yasal dayanaklarından biri olan 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesini iptal etti. 1930 yılından bu yana yürürlükte bulunan düzenleme, mahkemenin oybirliğiyle aldığı kararla Anayasa'ya aykırı bulundu.

16 Temmuz 2026 tarihinde alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. İptal kararının yürürlüğe girmesi için ileri bir tarih belirlenmediğinden ilgili hüküm yayımlandığı gün itibarıyla yürürlükten kalktı.

Mahkeme, kararında özellikle insan onuru, ekonomik çaresizlik, istismar ve devletin bireyleri koruma sorumluluğu üzerinde durdu.

Var Mısın Yok Musun Hande Kimdir? Kaç Yaşında, Nereli, Kaç TL Kazandı?
Var Mısın Yok Musun Hande Kimdir? Kaç Yaşında, Nereli, Kaç TL Kazandı?
İçeriği Görüntüle

İptal Süreci Üç Ayrı Yargı Merciinin Başvurusuyla Başladı

96 yıllık düzenlemenin iptaline giden süreç, bazı konut ve iş yerlerinin belirli sürelerle mühürlenmesine yönelik idari işlemlere karşı açılan davalarla başladı.

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Mardin 3. İdare Mahkemesi ve Danıştay 4. Dairesi, uyuşmazlıklarda uygulanan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu.

Başvurularda, Sağlık ve İçişleri bakanlıklarına verilen düzenleme yetkisinin sınırlarının yeterince açık olmadığına dikkat çekildi. Ayrıca genelevlerin faaliyet koşulları ve burada çalışan kişilerin haklarına ilişkin temel esasların kanunda yeterli açıklıkta düzenlenmediği ifade edildi.

AYM, Kadınların Ekonomik Çaresizliğine Dikkat Çekti

Anayasa Mahkemesinin kararında öne çıkan başlıklardan biri, fuhuşun arkasındaki sosyal ve ekonomik koşullar oldu.

Mahkeme, konunun yalnızca kişisel tercih çerçevesinde değerlendirilemeyeceğini belirterek yoksulluk, insan ticareti, istismar ve ekonomik zorunlulukların dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Özellikle ekonomik ve sosyal baskılar nedeniyle bu alana yönelen kişilerin rızalarının ne ölçüde özgür iradeye dayandığının tartışılması gerektiğine işaret edildi.

Kararda, insan bedeninin ve özellikle kadın bedeninin ekonomik bir pazarın parçası haline getirilmesinin insan onuru bakımından ciddi sorunlar oluşturduğu değerlendirildi.

"Devletin Görevi Yalnızca Denetlemek Değil"

AYM'nin gerekçesinde devletin sorumluluğunun yalnızca fuhuş faaliyetlerini denetlemekle sınırlı olmadığına dikkat çekildi.

Mahkemeye göre devletin, kişileri bu alana yönelten yoksulluk, ekonomik çaresizlik ve istismar gibi yapısal sorunlarla mücadele etmesi gerekiyor. Bu kapsamda sosyal politikaların geliştirilmesi ve fuhşa aracılık eden kişi ve örgütlere karşı etkin mücadele yürütülmesi gerektiği belirtildi.

Devlet denetimi altında gerçekleştirilen bir faaliyetin, yalnızca denetleniyor olması nedeniyle insan onuruyla uyumlu hale gelmeyeceği değerlendirmesi de kararın dikkat çeken bölümleri arasında yer aldı.

İptal Kararının Dayanağı Anayasa'nın 5 ve 17'nci Maddeleri Oldu

Anayasa Mahkemesi, 1930 tarihli düzenlemeyi Anayasa'nın iki ayrı maddesine aykırı buldu.

  • Anayasa'nın 5'inci maddesi: Devletin temel amaç ve görevlerini, kişilerin refah, huzur ve mutluluğunu sağlama sorumluluğunu düzenliyor.

  • Anayasa'nın 17'nci maddesi: Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvence altına alıyor.

Mahkeme, devletin bireylerin maddi ve manevi varlığını korumaya yönelik pozitif yükümlülüğünün, söz konusu düzenlemeyle bağdaşmadığı sonucuna ulaştı.

Kararın gerekçesinde şu ifadelere yer verildi:

"Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkan tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır."

96 yıldır yürürlükte bulunan düzenlemenin iptali, Türkiye'de genelevlere ilişkin hukuki çerçeve açısından önemli bir gelişme olarak kayıtlara geçti.

Kaynak: Haberler.com