Kahramanmaraş'ta ürünü paylaşan çiftçinin adı buçukçu
Kahramanmaraş'ta ürünü paylaşan çiftçinin adı buçukçu
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesine bağlı Şekeroba Mahallesi'nde katmer tatlısı için kullanılan yağlıballı sözü akademik kayıtlarda yer aldı.
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesine bağlı Şekeroba Mahallesi'nde kullanılan yağlıballı kelimesi, katmer tatlısını ifade ediyor. Yöresel mutfak söz varlığında bulunan bu isim, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan akademik araştırmasında kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı çalışmanın 28. sayfasında, yöresel söyleyişiyle “yālıballı” kelimesi katmer tatlısı olarak açıklanıyor. Şekeroba Mahallesi'nden alınan konuşma örneğinde, tatlının sac üzerinde pişirilmesinden ve kızarmasından söz ediliyor.
Bu kayıt, yörede bilinen bir hamur işinin farklı bir adla tanımlandığını ortaya koyuyor.
YAĞLIBALLI KATMER TATLISINI İFADE EDİYOR
Akademik araştırmada yağlıballı kelimesinin karşılığı katmer tatlısı olarak veriliyor.
Tanık anlatımda sac üzerinde pişirme işlemi öne çıkıyor. Bununla birlikte hamurun hazırlanmasında kullanılan bütün malzemeler veya ölçüler sıralanmıyor.
Bu nedenle araştırmadan hareketle yağlıballının kesin bir yemek tarifini oluşturmak mümkün değil.
Sözcüğün doğrudan doğrulanan anlamı, Şekeroba Mahallesi'nde katmer tatlısı için kullanılmasıdır.
ŞEKEROBA MAHALLESİ'NDE YÖRESEL KULLANIMI BELGELENDİ
Esra Kirik'in araştırmasında yağlıballı kelimesinin geçtiği yer Şekeroba Mahallesi olarak belirtiliyor.
Çalışmada Türkoğlu ilçesindeki 36 mahalleden elde edilen 53 ses kaydı incelendi. Bu kayıtlar, yerel konuşma biçimlerinin korunması ve Derleme Sözlüğü'ne yeni katkılar sunulması amacıyla değerlendirildi.
Şekeroba'dan alınan örnekte katmerin kızarıncaya kadar pişirilmesi anlatılıyor.
Ancak yağlıballı adının Türkoğlu'nun bütün mahallelerinde veya Kahramanmaraş'ın diğer ilçelerinde aynı yaygınlıkla kullanıldığına ilişkin veri bulunmuyor.
MARAŞ MUTFAĞINDA BALLI KATMERİN YERİ VAR
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin yayımladığı Kahramanmaraş El Sanatları adlı araştırmanın birinci cildinde, kentin geleneksel tatlıları arasında ballı katmer de sıralanıyor.
2014 yılında yayımlanan çalışmada Kahramanmaraş'ın tatlı, şerbet ve hamur işi çeşitliliği ele alınıyor.
Bu kaynak, ballı katmerin Maraş mutfak kültüründe bilinen ürünler arasında bulunduğunu gösteriyor.
Ancak resmî yayındaki ballı katmer ile Şekeroba'daki yağlıballının bütün malzeme ve üretim özellikleri bakımından aynı tarif olduğu ayrıca doğrulanmış değil.
GELENEKSEL TATLI ADLARI KÜLTÜREL MİRASIN PARÇASI
Kahramanmaraş mutfağında yöresel yiyecekler yalnızca kullanılan malzemelerle değil, hazırlanma biçimleri ve yerel isimleriyle de tanımlanıyor.
Yağlıballı, bu çeşitliliğin Şekeroba Mahallesi'nden akademik kayıtlara geçen örneklerinden biri.
Günümüzde mahallede kaç ailenin bu tatlıyı aynı isimle hazırladığı veya ürünün ticari işletmelerde yağlıballı adıyla satılıp satılmadığı konusunda doğrulanmış güncel veri bulunmuyor.
Yağlıballı, Türkoğlu'nun geleneksel mutfak sözlüğünde katmer tatlısını anlatan yöresel kelimeler arasında yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 28:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, Kahramanmaraş El Sanatları, Cilt I, 2014, s. 44:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/Eklenti/137923%2C1-kahramanmaras-el-sanatlari-1ciltpdf.pdf?0=
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Yöresel Mutfak:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-151915/yoresel-mutfak.html

Muhabir: Sefa Başer