Kahramanmaraş ağzında terzek, iplikleri yumak hâline getirmek için kullanılan ahşap araca verilen yöresel isimdir.
Kahramanmaraş'ın geleneksel el sanatları sözlüğünde bulunan terzek, ipliklerin yumak hâline getirilmesinde kullanılan ahşap aracı ifade ediyor. Dokumacılık ve iplik hazırlama süreçleriyle bağlantılı bu kelime, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Burak Telli ile Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan akademik araştırmasında kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 başlıklı çalışmanın 585. sayfasında terzek sözcüğü, geleneksel araç ve gereç adları arasında bulunuyor. Araştırmada kelimenin karşılığı, ipliklerin yumak hâline getirildiği tahta parçası olarak açıklanıyor.
Bu tanım, terzeğin dokuma tezgâhının kendisi değil, ipliğin hazırlanmasıyla bağlantılı yardımcı bir araç olduğunu gösteriyor.
TERZEK İPLİKLERİN YUMAK HÂLİNE GETİRİLMESİNDE KULLANILIYOR
Akademik kaynağa göre terzek, ahşaptan hazırlanmış bir iplik sarma aracı.
Ancak araştırmada aracın boyutları, hareketli parçaları, kullanılan ağaç türü veya teknik çizimi bulunmuyor. Bu nedenle bütün terzeklerin aynı mekanizmayla çalıştığı söylenemez.
Yöresel kelimenin doğrulanmış anlamı, ipliğin yumak hâline getirilmesiyle bağlantılı olmasıdır.
ANDIRIN'DA GELENEKSEL KİLİM DOKUMACILIĞI BELGELENDİ
Anadolu Ajansının 1 Temmuz 2019 tarihli haberinde Kahramanmaraş'ın Andırın ilçesindeki bir ailenin kilim dokuma geleneği anlatıldı.
Yeni Mahalle'de yaşayan Hanifi Doğan'ın, ailesinden öğrendiği dokumacılığı eski makinelerle sürdürdüğü ve kilim, yolluk ile savan hazırladığı belirtildi.
Haberde dokuma geleneğinin kuşaklar arasında aktarıldığı, üretimin çevre il ve ilçelere satış amacıyla da yapıldığı aktarıldı.
Ancak söz konusu atölyede özellikle terzek adı verilen aracın kullanıldığı doğrulanmış değil.
TÜRKOĞLU'NDA DOKUMA EĞİTİMLERİ VERİLİYOR
Anadolu Ajansının 12 Mart 2026 tarihli haberine göre Türkoğlu'ndaki Aile Destek Merkezlerinde kadınlara yönelik halı ve kilim dokuma, örgü, nakış ve ev tekstili kursları düzenlendi.
Haberde kurslardan 119 kadının yararlandığına ilişkin kaymakamlık açıklamasına yer verildi.
Bu faaliyetler geleneksel ve güncel tekstil üretim yöntemlerinin ilçede öğretildiğini gösteriyor. Bununla birlikte kurslarda terzek kullanımına ilişkin ayrı bir bilgi bulunmuyor.
ESKİ DOKUMA ARAÇLARININ ADLARI KORUNUYOR
Kahramanmaraş'ın dokumacılık geleneğinde iplik hazırlama, dokuma ve ürünün tamamlanması farklı iş aşamaları içeriyor. Bu aşamalarda kullanılan araçların isimleri de yöresel söz varlığının parçası.
Terzek kelimesi, bu araçlardan birinin yerel adını belgelemesi bakımından önem taşıyor.
Günümüzde hangi ustaların terzek kullandığı veya tarihî örneklerinin hangi koleksiyonlarda bulunduğu hakkında doğrulanmış güncel bilgi yok.
Terzek, Kahramanmaraş'ın geleneksel iplik hazırlama kültürüyle bağlantılı olarak akademik kayıtlarda yer alan kelimeler arasında bulunuyor.
YOUTUBE ETİKETLERİ: #Kahramanmaraş #Terzek #Dokumacılık #ElSanatları #MaraşAğzı
INSTAGRAM ETİKETLERİ: #Kahramanmaraş #Terzek #İplikSarma #Andırın #KilimDokuma #GelenekselMeslekler #Ajans344
TİKTOK ETİKETLERİ: #Terzek #Kahramanmaraş #EskiKelimeler #Dokuma
FACEBOOK ETİKETLERİ: #Kahramanmaraş #Terzek #GelenekselDokumacılık #KültürelMiras
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1, s. 585:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3446787
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3446787
Anadolu Ajansı, Nineden kalma iple başladılar siparişlere yetişemiyorlar, 1 Temmuz 2019:
https://aa.com.tr/tr/yasam/nineden-kalma-iple-basladilar-siparislere-yetisemiyorlar/1520103
https://aa.com.tr/tr/yasam/nineden-kalma-iple-basladilar-siparislere-yetisemiyorlar/1520103
Anadolu Ajansı, Kahramanmaraş'ta kursiyer kadınlar hem öğreniyor hem aile bütçesine katkı sağlıyor, 12 Mart 2026:
https://mobile.aa.com.tr/tr/yasam/kahramanmarasta-kursiyer-kadinlar-hem-ogreniyor-hem-aile-butcesine-katki-sagliyor/3861031
https://mobile.aa.com.tr/tr/yasam/kahramanmarasta-kursiyer-kadinlar-hem-ogreniyor-hem-aile-butcesine-katki-sagliyor/3861031
Muhabir: SERPİL KARA



