Türkoğlu hıyarında seradan pazara üretim mirası
Türkoğlu hıyarında seradan pazara üretim mirası
İçeriği Görüntüle
Maraş ağzında boddu, yassı taşlar ve yuvarlak bir hedef taşla oynanan, ebeli geleneksel çocuk oyununun adıdır.
Kahramanmaraş'ın geleneksel çocuk oyunları sözlüğünde bulunan boddu, yassı taşlarla yuvarlak bir hedef taşa atış yapılarak oynanan oyun olarak tanımlanıyor. Yöresel oyun adları arasında bulunan bu kelime, Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 tarihli akademik araştırmasında kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 başlıklı çalışmanın 585. sayfasında boddu oyununun temel kuralları açıklanıyor.
Araştırmaya göre oyunda el genişliğinde yassı taşlar kullanılıyor. Oyuncular, tavuk yumurtası büyüklüğündeki yuvarlak hedef taşa belirli bir uzaklıktan isabet ettirmeye çalışıyor.
BODDU YASSI TAŞLARLA OYNANIYOR
Akademik kaynakta oyunun yaklaşık 2-3 metre uzaklıktan oynandığı belirtiliyor.
Oyunda yassı taşlar atılıyor ve yuvarlak hedef taşın yerinden oynatılması amaçlanıyor.
Tanımda oyunun en az beş veya altı kişiyle oynandığı aktarılıyor.
Ancak bu kurallar, derlemede belgelenen geleneksel oyun biçimine ait. Günümüzde aynı oyunun bütün yerleşimlerde aynı kurallarla oynandığı doğrulanmış değil.
OYUNDA EBENİN ÖZEL BİR GÖREVİ VAR
Boddu oyununda yuvarlak hedef taşı bekleyen kişiye ebe deniliyor.
Akademik anlatıma göre ebe, taşı yerinden çıkarmadan yassı taşları atan oyuncuları belirli koşullarda yakalamaya çalışıyor. Yakalanan kişi yeni ebe oluyor.
Bu yönüyle oyun, yalnızca hedefe taş atma etkinliğinden oluşmuyor. Hareket ve ebe değiştirme unsurlarını da içeriyor.
Bununla birlikte çalışmada oyunun hangi mevsimlerde oynandığı, geçmişteki oyuncu yaşları veya kullanılan taşların özel olarak hazırlanıp hazırlanmadığı açıklanmıyor.
GELENEKSEL ÇOCUK OYUNLARI EĞİTİMDE DE YER ALIYOR
Millî Eğitim Bakanlığının geleneksel çocuk oyunları çalışmaları kapsamında beş taş, dokuz taş, seksek ve benzeri oyunlar öğrencilere tanıtılıyor.
Bakanlık yayınlarında oyun kültürünün çocukların sosyal etkileşim, dikkat ve hareket becerileriyle ilişkisine yer veriliyor.
Ancak boddu ile beş taş aynı oyun değildir. Her ikisinde taş kullanılması, kurallarının ve oynanışının tamamen aynı olduğu anlamına gelmiyor.
KAHRAMANMARAŞ'TA OYUN KÜLTÜRÜ TANITILIYOR
Anadolu Ajansının 24 Nisan 2023 tarihli haberinde, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Avşar Kampüsü'nde çocuklara geleneksel oyunlar öğretildiği anlatıldı.
Etkinliklerde mangala, üç taş, dokuz taş ve farklı oyunlara yer verildiği belirtildi.
Ancak AA haberinde boddu oyununun oynatıldığına ilişkin doğrudan kayıt bulunmuyor.
Boddu kelimesinin ilk kullanım tarihi veya bugün hangi mahallelerde oynandığı konusunda da kesin veri yok.
Boddu, Kahramanmaraş'ın çocukluk ve oyun kültüründe belirli kurallarıyla akademik olarak belgelenmiş yöresel oyun adlarından biri.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1, s. 585:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3446787
Millî Eğitim Bakanlığı, Geleneksel Çocuk Oyunları Projesi:
https://edirne.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_10/19151809_Geleneksel_Cocuk_OyunlarY_Projesi.pdf
Anadolu Ajansı, Dünya Etnospor Konfederasyonu depremzede çocuklara geleneksel oyunları öğretiyor, 24 Nisan 2023:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/dunya-etnospor-konfederasyonu-depremzede-cocuklara-geleneksel-oyunlari-ogretiyor/2879826

Muhabir: SERPİL KARA