Kahramanmaraş'ta taşla oynanan eski oyun boddu
Kahramanmaraş'ta taşla oynanan eski oyun boddu
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın geleneksel tarım ve hayvancılık sözlüğünde bulunan buçukçu, emek ve gelirden yarı pay esasına göre bir tarlayı ekip biçen veya bir hayvana bakan kişiyi ifade ediyor. Yöresel çalışma hayatına ilişkin bu kelime, Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 tarihli akademik ağız araştırmasında kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 başlıklı çalışmanın 582. sayfasında buçukçu sözcüğü, iş ve meslek adları arasında bulunuyor.
Araştırmada kelimenin tarımsal üretim ve hayvan bakımıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor. Bu durum, eski çalışma ilişkilerinde emeğin ve gelirin paylaşılmasına dayalı uygulamaların yerel dilde özel isimlerle tanımlandığını gösteriyor.
BUÇUKÇU YARI PAY ESASINA GÖRE ÇALIŞAN KİŞİ
Akademik kaynağa göre buçukçu, tarlayı ekip biçme veya hayvan bakımı karşılığında emek ve gelir paylaşımına dayalı olarak çalışan kişiyi anlatıyor.
Ancak sözlükte tarafların hangi masrafları karşıladığı, işin süresi veya anlaşmanın nasıl yapıldığı açıklanmıyor.
Bu nedenle buçukçuluk sözcüğünden hareketle bütün üretim ortaklıklarının aynı sözleşme koşullarına sahip olduğu ileri sürülemez.
TARIMDA ORTAKÇILIK VE YARICILIK AYRI TANIMLARA SAHİP
Tarım ve Orman Bakanlığının 2018 tarihli Tarımsal Arazi Edindirme İş ve İşlemleri Hakkında Yönetmeliği'nde ortakçılık ve yarıcılık kavramları açıklanıyor.
Yönetmelikte ortakçılık, elde edilen ürünün arazi sahibiyle toprağı işleyen kişi arasında önceden belirlenmiş koşullara göre paylaşılması esasına dayanıyor.
Yarıcılık ise ürünün, girdileri sağlayan ortakçı ile toprak sahibi arasında yarı yarıya paylaşıldığı üretim ilişkisi olarak tanımlanıyor.
Bu bilgiler buçukçu kelimesinin ilişkili olduğu çalışma düzenini açıklıyor. Ancak yöresel sözlükteki buçukçuluğun her durumda yönetmelikteki bütün şartları taşıdığı kabul edilemez.
TÜRKOĞLU'NDA TARIMSAL ÜRETİM FARKLI ALANLARDA SÜRÜYOR
Anadolu Ajansının 25 Mayıs 2018 tarihli haberinde Türkoğlu ilçesine bağlı Kadıoğluçiftliği Mahallesi'nde seracılığın gelişimi anlatıldı.
Haberde, sebze üretimindeki çalışmalarla mahallede iş imkânlarının arttığı ve bazı ailelerin yerleşimlerine geri döndüğü belirtildi.
Bu kayıt, Kahramanmaraş'ın tarımsal çalışma hayatına ilişkin somut bir örnek sunuyor.
Ancak haberdeki çiftçilerin buçukçu olduğu veya ürünlerini yarı pay yöntemiyle bölüştüğü belirtilmiyor.
GELENEKSEL ÇALIŞMA ADLARI SÖZLÜKLERDE KORUNUYOR
Tarım ve hayvancılık alanındaki yerel sözcükler, yalnızca ürünlerin değil, üretimde çalışan kişilerin ve iş ilişkilerinin de nasıl adlandırıldığını gösteriyor.
Buçukçu, bu söz varlığı içerisinde gelir paylaşımıyla bağlantılı bir çalışma biçimini anlatıyor.
Günümüzde Kahramanmaraş'ta kaç kişinin bu adla çalıştığı veya kelimenin hangi ilçelerde daha sık kullanıldığı hakkında doğrulanmış güncel istatistik bulunmuyor.
Buçukçu, Kahramanmaraş'ın geleneksel üretim ilişkilerini anlamaya yardımcı olan akademik olarak belgelenmiş yöresel meslek adlarından biri.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1, s. 582:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3446787
Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Arazi Edindirme İş ve İşlemleri Hakkında Yönetmelik:
https://bolu.tarimorman.gov.tr/Sayfalar/Detay.aspx?Liste=Duyuru&OgeId=154
Anadolu Ajansı, Seracılık bir köyün kaderini değiştirdi, 25 Mayıs 2018:
https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/seracilik-bir-koyun-kaderini-degistirdi-/1156506

Muhabir: Sefa Başer