Kahramanmaraş'ın yerel cevizinin adı bahri
Kahramanmaraş'ın yerel cevizinin adı bahri
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın geleneksel ahşap oymacılığında açılıp kapanabilen oyma sandalye, kırma adıyla akademik sözlüğe girdi.
Kahramanmaraş'ın geleneksel ahşap oymacılığında kullanılan kırma kelimesi, açılıp kapanabilen Maraş oyma sandalyesini ifade ediyor. Kentin eşya adları arasında kayıtlı olan bu sözcük, akademik ağız araştırmasında özel anlamıyla belgelendi.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi akademisyenlerinden Burak Telli ve araştırmacı Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmasının 81. sayfasında kırma kelimesi açıklanıyor.
Araştırmada kelime, eşya adları bölümünde yer alıyor. Tanımı, açılıp kapanan Maraş oyma sandalyesi olarak veriliyor.
Bu kayıt, Kahramanmaraş'taki geleneksel mobilyaların yalnızca biçimleriyle değil, yerel konuşma dilindeki özel isimleriyle de kültürel araştırmalara konu olduğunu gösteriyor.
KIRMA AÇILIP KAPANABİLEN OYMA SANDALYEYİ ANLATIYOR
Akademik çalışmada kırma, açılıp kapanma özelliği bulunan Maraş oyma sandalyesinin adı olarak tanımlanıyor.
Sözcüğün bu anlamı, genel sandalye adlandırmalarından farklı bir kullanım oluşturuyor.
Ancak araştırmada sandalyenin hangi menteşe sistemiyle açıldığı, nasıl katlandığı veya üretiminde kullanılan parçaların teknik ölçüleri açıklanmıyor.
Bu nedenle kırma sandalyesini belirli bir bağlantı mekanizmasıyla üretilen tek tip mobilya şeklinde tanımlamak için daha ayrıntılı bir zanaat araştırması gerekiyor.
MARAŞ OYMACILIĞINDA CEVİZ AĞACI ÖNEMLİ YER TUTUYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün ahşap oymacılığı tanıtımında, kentin geleneksel mobilya ve süs eşyası üretimi ayrıntılarıyla açıklanıyor.
Resmî kaynakta ceviz, şimşir, meşe ve ıhlamur gibi işlemeye elverişli ağaçların kullanıldığı belirtiliyor.
Çiçek, bitki ve hayvan şekillerinden oluşturulan motifler, oyma kalemleriyle ahşaba işleniyor.
Çeyiz sandığı, rahle, sehpa, sandalye, aynalık ve dolap gibi ürünler bu el sanatının kullanım alanları arasında gösteriliyor.
Ancak resmî tanıtımda kırma sandalyesinin bütün örneklerinin mutlaka ceviz ağacından üretildiği belirtilmiyor.
AHŞAP OYMACILIĞI GÜNÜMÜZDE DE SÜRDÜRÜLÜYOR
Anadolu Ajansının 2025 yılında yayımladığı Kahramanmaraş kültür araştırmasında ahşap oymacılığına da yer verildi.
Haberde kentte faaliyet gösteren ceviz oyma ustalarının üretimlerini sürdürdüğü, geleneksel sandık ve mobilya ürünlerine ilginin devam ettiği anlatıldı.
Karaoğlu Ceviz Oyma işletmesinden Mehmet Kara'nın ahşap işçiliği ve ustalık konusunda yaptığı açıklamalar da haberde yer aldı.
Bu bilgiler Kahramanmaraş'ta ahşap oymacılığının günümüzdeki durumuna ilişkin kaynak oluşturuyor. Bununla birlikte kırma sandalyesinin halen hangi atölyelerde üretildiğini doğrudan kanıtlamıyor.
GELENEKSEL MOBİLYA ADLARI KAYIT ALTINA ALINIYOR
Ahşap oymacılığında kullanılan malzemeler kadar ürünlere verilen isimler de yerel kültür açısından önem taşıyor.
Kırma kelimesinin akademik çalışmada bulunması, geleneksel sandalyelerin yöresel söz varlığındaki karşılığını ortaya koyuyor.
Ancak bu kelimenin ilk kullanım tarihi, Kahramanmaraş'ın hangi ilçelerinde daha yaygın olduğu ve günümüzde kaç usta tarafından kullanıldığı konusunda doğrulanmış veriler bulunmuyor.
Kırma, Kahramanmaraş'ın ahşap oymacılığıyla bağlantılı geleneksel eşya adlarından biri olarak akademik kaynaklarda yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 81:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Ahşap Oymacılığı:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-150390/ahsap-oymaciligi.html

Muhabir: SERPİL KARA