Kahramanmaraş'ta soya üretimine 2026 desteği
Kahramanmaraş'ta soya üretimine 2026 desteği
İçeriği Görüntüle
Maraş ağzında dival, kadife üzerine sırma veya kılaptanla yapılan kabartmalı iğne işini anlatan geleneksel zanaat terimidir.
Kahramanmaraş'ın geleneksel el sanatları sözlüğünde bulunan dival, kadife üzerine sırma veya kılaptan kullanılarak yapılan kabartmalı iğne işini ifade ediyor.
Kelime, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı araştırmasının 76. sayfasında bulunuyor.
Akademik tanım, divalin kullanılan kumaş, işleme malzemesi ve kabartma özelliğiyle bağlantılı bir nakış türü olduğunu gösteriyor.
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün Maraş işi sim sırma tanıtımı ise kentteki geleneksel işlemecilik yöntemlerini ayrıntılı biçimde açıklıyor.
DİVAL KADİFE ÜZERİNE KABARTMALI İĞNE İŞİ
Akademik kaynakta dival, kadife üzerine sırma veya kılaptanla kabartmalı olarak yapılan iğne işi şeklinde tanımlanıyor.
Bu bilgi, kelimenin sıradan bir dikiş türünden daha belirli bir süsleme uygulamasını anlattığını gösteriyor.
Ancak çalışmada bütün dival örneklerinde kullanılan motifler veya ürün ölçüleri açıklanmıyor.
Bu nedenle dival terimini belirli bir desene ya da yalnızca tek bir eşya türüne bağlamak mümkün değil.
MARAŞ İŞİ SİM SIRMA GELENEĞİYLE BAĞLANTILI
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün tanıtımına göre Maraş işi sim sırma işlemeciliğinde desenlerin altı özel hazırlanmış mukavvayla kabartılıyor.
Sırma iplikler kumaş üzerinde belirli bir düzenle ilerletiliyor ve alt iplik yardımıyla sabitleniyor.
Gül, lale ve karanfil gibi bitkisel motifler geleneksel işlemecilikte kullanılan örnekler arasında bulunuyor.
Bu üretim yöntemi, dival kelimesinin tanımında yer alan kabartmalı sırma işçiliğinin kültürel bağlamını açıklıyor.
Ancak her Maraş işi ürününün teknik olarak aynı dival uygulamasıyla hazırlandığı sonucuna varılamaz.
MARAŞ İŞİ COĞRAFİ İŞARETLE KORUNUYOR
Türk Patent ve Marka Kurumunun resmî siciline göre Maraş İşi / Maraş Sim Sırma, 11 Şubat 2021 tarihinde 668 numarayla mahreç işareti olarak tescillendi.
Tescil sahibi Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesidir.
Bu kayıt, Maraş işi sim sırmanın coğrafi işaretli bir geleneksel el sanatı ürünü olduğunu doğruluyor.
Ancak dival sözcüğünün tek başına ayrı bir coğrafi işaret tescili bulunduğu anlamına gelmiyor.
SİM SIRMA İŞLEMECİLİĞİ USTALAR TARAFINDAN SÜRDÜRÜLÜYOR
Anadolu Ajansının 21 Ocak 2021 tarihli haberinde Kahramanmaraş Olgunlaşma Enstitüsündeki sim sırma çalışmaları anlatıldı.
Haberde geleneksel işlemelerin çanta, ayakkabı, broş, dekoratif eşya ve farklı ürünlerde değerlendirildiği belirtildi.
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün Ocak 2025'te düzenlediği geleneksel el sanatları sergisinde de Maraş işi ve sim sırma ustaları yer aldı.
Bu kayıtlar, geleneksel işlemeciliğin yakın geçmişte çeşitli kurumlar ve zanaatkârlar tarafından yaşatıldığını gösteriyor.
Dival, Kahramanmaraş'ın işlemecilik söz varlığında kabartmalı iğne işini anlatan ve akademik araştırmayla belgelenmiş terimlerden biri olarak yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 76:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Maraş İşi-Sim Sırma İşlemeciliği:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-150392/maras-isi-sim-sirma-islemeciligi.html
Türk Patent ve Marka Kurumu, Maraş İşi / Maraş Sim Sırma:
https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38193
Anadolu Ajansı, Osmanlı saraylarını süsleyen sim sırma yeni nesil tasarımlarla geleceğe aktarılıyor, 21 Ocak 2021:
https://mobil.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/osmanli-saraylarini-susleyen-sim-sirma-yeni-nesil-tasarimlarla-gelecege-aktariliyor/2117854

Muhabir: Sefa Başer