Pazarcık mercimeğinde toprağa dönen üretim geleneği
Pazarcık mercimeğinde toprağa dönen üretim geleneği
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın geleneksel yemek kültüründe yer alan sömelek köftesi, bulgur ve kıymanın birlikte kullanıldığı yöresel köfte çeşitlerinden biri olarak varlığını sürdürüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının resmî mutfak listesinde adı bulunan yemek, kentte düzenlenen gastronomi etkinliklerinde de tanıtılan lezzetler arasında yer alıyor.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin 12 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre Türkiye Kültür Yolu Festivali kapsamında kentin gastronomi çeşitliliği ziyaretçilere tanıtıldı. Açılış programında sömelek köfte, Kahramanmaraş'ın öne çıkan geleneksel yemekleri arasında sayıldı.
Kentin yemek kültürü açısından sömelek köftesi, özellikle bulgurun farklı yöntemlerle işlenmesini ve etle birleştirilmesini yansıtan örneklerden biri.
SÖMELEK KÖFTESİ RESMÎ MUTFAK KAYITLARINDA BULUNUYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yöresel mutfak listesinde sömelek köftesine ayrı bir yemek adı olarak yer veriliyor.
Aynı listede simit köftesi, kısır köftesi, içli köfte, sulu yağlı köfte ve yoğurtlu köfte gibi farklı çeşitler de bulunuyor.
Bu durum, Kahramanmaraş mutfağında köfte hazırlama yöntemlerinin tek bir tarifle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.
Sömelek köftenin bilinen tariflerinde ince bulgur, kıyma ve irmik gibi malzemelerle hazırlanan harç yoğrularak şekillendiriliyor. Pişirme ve servis aşamalarında salçalı sos ile yoğurt kullanılan uygulamalar bulunuyor.
Ancak farklı aile ve işletme tariflerinde malzeme ölçüleri değişebildiğinden tek bir reçete bütün üreticiler için zorunlu tarif olarak gösterilmiyor.
BULGUR GELENEKSEL KÖFTE KÜLTÜRÜNDE ÖNEMLİ YER TUTUYOR
Kahramanmaraş mutfağında bulgur, çorbalardan köftelere kadar çeşitli yemeklerin hazırlanmasında kullanılıyor.
Sömelek köftenin temelinde bulunan bulgurlu harç, yoğurma ve şekillendirme işlemleriyle hazırlanıyor.
Yemeğin kıvamı, kullanılan bulgurun özelliklerine ve diğer malzemelerle birleşme biçimine bağlı olarak değişebiliyor.
Bulgurlu köfte geleneği yalnızca malzeme seçiminden ibaret değil. Harcın hazırlanması, elde şekillendirilmesi ve pişirilmesi de geleneksel mutfak bilgisinin parçalarını oluşturuyor.
Bu nedenle sömelek köfte, Kahramanmaraş'ta tahıl ve et ürünlerinin birlikte değerlendirildiği yemek çeşitlerinden biri olarak öne çıkıyor.
2026 YILINDA GASTRONOMİ TANITIMINDA YER ALDI
Kahramanmaraş, 12-20 Eylül 2026 tarihleri arasında Türkiye Kültür Yolu Festivali'ne ev sahipliği yaptı.
Büyükşehir Belediyesinin açıklamasına göre festival kapsamında 52 lezzet noktası oluşturuldu.
Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan'ın değil, Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı'nın açılış programında aktardığı gastronomi değerlendirmesinde sömelek köfte de kentin geleneksel yemekleri arasında sayıldı.
Festival programında yöresel yemeklerin tanıtılmasının yanı sıra gastronomi atölyeleri ve farklı kültürel etkinlikler düzenlendi.
Bu çalışmalar, kentteki yemek çeşitlerinin yalnızca günlük tüketim açısından değil, gastronomi turizmi kapsamında da tanıtıldığını gösteriyor.
AKADEMİK ARAŞTIRMALAR MUTFAK BİLGİSİNİN AKTARIMINA DİKKAT ÇEKİYOR
Adem Ademoğlu'nun 2025 yılında yayımlanan Geleneksel Kahramanmaraş Mutfağı Üzerine Nitel Bir Araştırma başlıklı çalışması, kentteki geleneksel yemek bilgisinin kuşaklar arasındaki aktarımını ele aldı.
Onikişubat, Dulkadiroğlu, Pazarcık, Göksun, Elbistan ve Afşin ilçelerinde yaşayan 50 yaş üzerindeki 13 kişiyle gerçekleştirilen görüşmelerde, eski tariflerin korunması ve yeni kuşaklara aktarılması konuları değerlendirildi.
Araştırmanın sonuçları, yemek kültürünün korunması için aile tariflerinin kayıt altına alınmasının ve geleneksel yemeklerin tanıtılmasının önemini ortaya koydu.
Sömelek köftenin resmî mutfak listelerinde bulunması ve gastronomi etkinliklerinde anılması, yöresel yemek çeşitliliğinin görünür olmasına katkı sağlıyor.
GELENEKSEL YEMEĞİN TESCİL DURUMU AYRI DEĞERLENDİRİLİYOR
Kahramanmaraş mutfağındaki birçok ürün coğrafi işaret korumasına sahip.
Ancak sömelek köftenin yöresel yemek olarak resmî kaynaklarda bulunması, tek başına coğrafi işaret tescili anlamına gelmiyor.
Bu araştırmada sömelek köftesi adına tamamlanmış ayrı bir coğrafi işaret belgesi doğrulanmadı.
Maraş sömelek köftesi, geleneksel tahıl ve köfte hazırlama kültürünün belgelenmiş örneklerinden biri olarak gastronomi mirasındaki yerini koruyor.

Muhabir: SERPİL KARA