Kahramanmaraş'ın yöresel konuşma dilinde kullanılan omusilli kelimesi, değerli ve güzel olarak nitelendirilen kişi veya nesneleri anlatmak için kullanılan ifadeler arasında yer alıyor.
Elbistan ve Ekinözü ağızlarını inceleyen akademik araştırmada kayıt altına alınan sözcük, çok değerli, çok kıymetli, güzel ve tertemiz anlamlarıyla açıklanıyor.
Enes Asıl'ın 2021 yılında yayımlanan Elbistan/Alembey ve Ekinözü/Alişar Köyleri Ağızlarından Derleme Sözlüğüne Katkılar adlı çalışmasında yer alan kelime, günlük konuşmada bir şeyin değerini vurgulamak amacıyla kullanılabiliyor.
Araştırmada verilen örnekte, kişinin değer verdiği bir gömleğin düğmesinin koparılmasından söz ediliyor.
OMUSİLLİ ÇOK DEĞERLİ VE KIYMETLİ ANLAMINA GELİYOR
Akademik çalışmada omusilli kelimesi birden fazla olumlu anlamıyla açıklanıyor.
Bunların başında çok değerli ve çok kıymetli karşılıkları bulunuyor.
Sözcüğün güzel ve tertemiz anlamlarında da kullanılabildiği belirtiliyor.
Bu anlamlar, omusillinin yalnızca maddi değeri yüksek bir nesneyi anlatmadığını gösteriyor.
Bir nesnenin güzel, temiz veya sahibi açısından kıymetli olduğunu ifade etmek için de kullanılabiliyor.
Ancak kelimenin farklı anlamları arasında nasıl bir tarihsel ilişki bulunduğu akademik çalışmada açıklanmıyor.
Bu nedenle sözcüğün ilk olarak hangi anlamda kullanıldığını veya hangi kelimeden türediğini kesin biçimde belirtmek mümkün değil.
ELBİSTAN VE EKİNÖZÜ AĞIZLARINDA KAYDEDİLDİ
Enes Asıl'ın araştırmasında Elbistan ilçesinin Alembey ve Ekinözü ilçesinin Alişar yerleşimlerinden elde edilen yerel söz varlığı incelendi.
Çalışmanın amacı, bu yerleşimlerde kullanılan ancak Derleme Sözlüğü'nde bulunmayan veya sözlükte ilgili bölgelerle ilişkilendirilmeyen kelimeleri belirlemekti.
Omusilli de araştırmanın Derleme Sözlüğü'nde bulunmayan ifadeler bölümünde yer aldı.
Kelime için örnek cümle verilerek anlamı açıklandı.
Bununla birlikte araştırmada her sözcüğün hangi yerleşimden derlendiği ayrı ayrı belirtilmediği için omusillinin yalnızca Alembey veya yalnızca Alişar'da kullanıldığı söylenemiyor.
Kelimenin daha geniş bir bölgede bulunup bulunmadığının belirlenmesi için farklı ağız araştırmalarıyla karşılaştırılması gerekiyor.
YEREL YAYINLARDA DA OMUSİLLİ KELİMESİ BULUNUYOR
Omusilli sözcüğü, Kahramanmaraş'ın yerel basınında yayımlanan kültür içeriklerinde de yer alıyor.
Kahramanmaraş Manşet Gazetesi'nde 12 Şubat 2026 tarihinde yayımlanan bir haberde, omusilli kelimesinin günlük konuşmadaki olumlu anlamlarına değinildi.
Haberde sözcük, sevilen veya kıymet verilen bir kişi ya da nesneyi anlatan ifade olarak açıklandı.
Bu yerel yayın, akademik araştırmada belirtilen değerli ve güzel anlamlarıyla örtüşüyor.
Kelimenin farklı kaynaklarda benzer karşılıklarla açıklanması, sözcüğün anlamının karşılaştırılabilmesine imkân sağlıyor.
Ancak bu kayıtlar, omusillinin yalnızca Kahramanmaraş'a özgü olduğunu kanıtlamıyor.
MARAŞ AĞZINDA DUYGULAR FARKLI KELİMELERLE ANLATILIYOR
Kahramanmaraş'ın yerel konuşma dilinde nesnelerin özelliklerini ve insanların değerlendirmelerini anlatan farklı sözcükler bulunuyor.
Omusilli de bir kişi veya eşyanın taşıdığı değeri anlatmak için kullanılabilen ifadelerden biri.
Kelimenin yalnızca nesnenin fiziksel özelliğine değil, ona verilen öneme de karşılık gelmesi dikkat çekiyor.
Yöresel ağız çalışmalarında bu tür anlam farklılıklarının kayıt altına alınması, yerel konuşma biçimlerinin anlaşılmasına katkı sağlıyor.
Ayrıca bir kelimenin standart Türkçede birkaç farklı sözcükle açıklanabilmesi, yöresel ifadelerin anlam genişliğini ortaya koyuyor.
YÖRESEL KELİMELERİN BELGELENMESİ SÜRÜYOR
Kahramanmaraş'ın ağız özelliklerini ele alan araştırmalar, şehir merkeziyle sınırlı kalmıyor.
Elbistan, Ekinözü, Türkoğlu, Afşin, Göksun ve diğer ilçelerde kullanılan kelimeler de farklı akademik çalışmalarda değerlendiriliyor.
Omusilli sözcüğü, bu araştırmalar kapsamında anlamı ve kullanım örneğiyle belgelenen ifadeler arasında yer alıyor.
Sözcüğün yazılı kaynaklarda bulunması, yerel dil çalışmalarında kullanılabilecek bir kayıt oluşturuyor.
Kahramanmaraş'ın söz varlığına ilişkin araştırmalarda omusilli gibi ifadeler, gündelik konuşma dilinde değer verme ve beğeni bildirme biçimlerinin incelenmesine katkı sağlıyor.
KAYNAKLAR: Enes Asıl, Elbistan/Alembey ve Ekinözü/Alişar Köyleri Ağızlarından Derleme Sözlüğüne Katkılar, Asya Studies, 2021, s. 159. Kahramanmaraş Manşet Gazetesi, Kahramanmaraş Ağzında Omusilli Ne Anlama Geliyor?, 12 Şubat 2026.
Muhabir: Sefa Başer
