17 Kasım Kahramanmaraş su kesintisi! Mahalleler tek tek açıklandı
17 Kasım Kahramanmaraş su kesintisi! Mahalleler tek tek açıklandı
İçeriği Görüntüle
Maraş ağzında acımık süpürgesi, acımık adı verilen bitkiden yapılan ve avlu ile ahır temizliğinde kullanılan geleneksel süpürgedir.
Kahramanmaraş'ın geleneksel ev ve çiftlik eşyaları arasında bulunan acımık süpürgesi, acımık adı verilen bitkiden hazırlanan ve ahır, avlu, merdiven ile kapı önünün temizlenmesinde kullanılan süpürgeyi ifade ediyor.
Yöresel söz varlığı içerisinde bulunan bu isim, Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 tarihli akademik araştırmasında kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmanın 75. sayfasında acımık süpürgesi, eşya adları arasında yer alıyor.
Bu kayıt, geçmişte günlük yaşamda kullanılan bir temizlik aracının yerel dildeki karşılığını belgeliyor.
ACIMIK SÜPÜRGESİ BİTKİDEN HAZIRLANIYOR
Akademik tanıma göre acımık süpürgesinin yapımında acımık adı verilen bitki kullanılıyor.
Ancak sözlük maddesinde bitkinin bilimsel tür adı açıklanmıyor.
Bu nedenle acımığın belirli bir botanik türe kesin olarak karşılık geldiği söylenemez.
Süpürgenin üretim aşamaları, sap uzunluğu veya bağlama yöntemi de akademik kaynakta ayrıntılı biçimde bulunmuyor.
AÇIK ALANLARIN TEMİZLİĞİNDE KULLANILIYOR
Araştırmada acımık süpürgesinin kullanıldığı yerler açık biçimde sıralanıyor.
Ahırlar, avlular, merdivenler ve kapı önleri bunlar arasında bulunuyor.
Bu kullanım alanları, söz konusu aracın kırsal ev yaşamıyla bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Ancak acımık süpürgesinin yalnızca hayvancılıkla uğraşan aileler tarafından kullanıldığı veya Kahramanmaraş'ın belirli bir ilçesine özgü olduğu doğrulanmış değil.
Akademik araştırma kelimeyi Kahramanmaraş yöresi söz varlığı içerisinde değerlendiriyor.
GELENEKSEL SÜPÜRGECİLİĞİN FARKLI ÖRNEKLERİ VAR
Kültür ve Turizm Bakanlığının Bursa geleneksel el sanatları tanıtımında süpürgecilik mesleğine yer veriliyor.
Resmî kaynakta ev, bahçe, sokak ve ahır temizliğinde kullanılan farklı süpürgeler anlatılıyor.
Ayrıca süpürgelerin günlük kullanım dışında bazı düğün ve çeyiz geleneklerinde süslenerek değerlendirildiği belirtiliyor.
Bu bilgiler Anadolu'daki süpürge yapım geleneğinin çeşitliliğini gösteriyor.
Ancak Bursa'daki üretim yöntemleriyle Kahramanmaraş'ta kullanılan acımık süpürgesinin tamamen aynı olduğu söylenemez.
SÜPÜRGE USTALIĞI FARKLI YÖRELERDE YAŞATILIYOR
Anadolu Ajansının 30 Eylül 2025 tarihli haberinde Edirne'deki geleneksel süpürge ustalarının çalışmaları anlatıldı.
Haberde süpürge otunun toplanması, temizlenmesi, bağlanması ve satışa hazırlanması gibi aşamalara değinildi.
Ancak bu üretim Edirne'ye ait. Kahramanmaraş'ın acımık süpürgesiyle aynı malzemenin kullanıldığı doğrulanmış değil.
Bugün Kahramanmaraş'ta acımık süpürgesi üreten ustaların sayısı veya bu aracın kullanıldığı mahalleler hakkında güncel bir envanter bulunmuyor.
Acımık süpürgesi, Kahramanmaraş'ın geleneksel temizlik kültürüne ait belgelenmiş eşya adlarından biri.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 75:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bursa Geleneksel El Sanatları:
https://bursa.ktb.gov.tr/TR-273236/bursa-geleneksel-el-sanatlari.html
Anadolu Ajansı, Edirneli süpürge ustaları mesleği geleceğe taşıyacak çırak bulamıyor, 30 Eylül 2025:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/edirneli-supurge-ustalari-meslegi-gelecege-tasiyacak-cirak-bulamiyor/3702866

Muhabir: Sefa Başer