Kahramanmaraş'ın yöresel konuşma dilinde horuldak kelimesinin şelale anlamıyla kullanıldığı akademik araştırmada belgelendi. Kentin su ve doğa olaylarıyla bağlantılı kelimeleri arasında bulunan sözcük, suyun yüksek bir noktadan aşağıya düşmesini ifade ediyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı araştırmasında horuldak, suyla ilgili söz varlığı içerisinde bulunuyor.
Çalışmanın 79. sayfasında kelime, suyun yüksekten düşmesi ve şelale karşılığıyla açıklanıyor.
Kahramanmaraş'ın Andırın ve Onikişubat ilçelerinde bulunan doğal şelaleler ise bu kelimenin anlattığı coğrafi oluşumlara ilişkin somut örnekler sunuyor.
HORULDAK ŞELALE ANLAMINA GELİYOR
Akademik araştırmada horuldak kelimesi, su ve suyla ilgili eylemleri anlatan sözcükler arasında sınıflandırılıyor.
Tanımda iki karşılık bulunuyor. Bunlardan biri suyun yüksekten düşmesi, diğeri ise şelale.
Bu açıklama, sözcüğün yalnızca akan suyu değil, belirli bir yükseklikten düşen suyu ifade ettiğini gösteriyor.
Ancak araştırmada kelimenin ortaya çıkış nedeni veya hangi ses taklidinden türediği hakkında kesin bir açıklama bulunmuyor.
Bu nedenle sözcüğün kökenine ilişkin varsayımlar doğrulanmış etimolojik bilgi olarak sunulamaz.
ANDIRIN'DAKİ GALGAMAÇ ŞELALESİ DOĞAL MİRASA ÖRNEK
Anadolu Ajansının 6 Temmuz 2021 tarihli haberinde, Kahramanmaraş'ın Andırın ilçesindeki Galgamaç Şelalesi tanıtıldı.
Habere göre şelale, Alanlı Mahallesi kırsalında, ilçe merkezine yaklaşık 25 kilometre uzaklıkta bulunuyor.
Yaklaşık 15 metre yükseklikten akan suyun çevresinde çam ve meşe ormanları yer alıyor.
AA'nın haberinde bölgenin doğa yürüyüşü ve fotoğrafçılıkla ilgilenen ziyaretçiler tarafından tercih edildiği anlatıldı.
Ancak bu haber, Galgamaç Şelalesi'nin halk arasında horuldak adıyla anıldığını belirtmiyor. Şelale, kelimenin sözlük anlamını açıklamak için coğrafi örnek olarak değerlendiriliyor.
DÖNGEL ŞELALESİ KAHRAMANMARAŞ'IN DOĞAL DEĞERLERİ ARASINDA
Anadolu Ajansının 12 Haziran 2021 tarihinde yayımladığı başka bir haberde ise Onikişubat ilçesine bağlı Döngel Şelalesi ele alındı.
Haberde şelalenin Döngel Mahallesi'nde, kent merkezine yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta bulunduğu belirtildi.
Bölgenin doğa yürüyüşleri ve fotoğrafçılık açısından değerlendirildiği aktarıldı.
Bu bilgiler, Kahramanmaraş'ın farklı ilçelerinde doğal şelalelerin bulunduğunu belgeliyor.
Bununla birlikte Döngel Şelalesi'nin özel adının horuldak olduğu veya yöre sakinlerinin tamamının bu kelimeyi kullandığına ilişkin bir saha kaydı bulunmuyor.
DOĞA KELİMELERİ YEREL SÖZ VARLIĞINDA YAŞIYOR
Kahramanmaraş ağzında su kaynakları, rüzgârlar, bitkiler ve arazi şekilleriyle bağlantılı farklı kelimeler bulunuyor.
Horuldak da bu söz varlığı içerisinde şelaleyi anlatan bir isim olarak kaydedilmiş durumda.
Bir coğrafi oluşumun yerel dilde farklı sözcükle anlatılması, ağız araştırmalarında doğa ve dil arasındaki ilişkiyi incelemeye yardımcı oluyor.
Ancak horuldak kelimesinin günümüzde hangi ilçelerde ve ne sıklıkta kullanıldığı hakkında kesin veriler bulunmuyor.
Horuldak, Kahramanmaraş'ın yerel doğa terminolojisinde akademik olarak belgelenmiş kelimelerden biri olarak yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 79:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Anadolu Ajansı, Kahramanmaraş'ın saklı güzelliği Galgamaç Şelalesi, 6 Temmuz 2021:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kahramanmarasin-sakli-guzelligi-galgamac-selalesi-/2295693
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kahramanmarasin-sakli-guzelligi-galgamac-selalesi-/2295693
Anadolu Ajansı, Kahramanmaraş'taki Döngel Şelalesi doğal güzellikleriyle ziyaretçilerini ağırlıyor, 12 Haziran 2021:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kahramanmarastaki-dongel-selalesi-dogal-guzellikleriyle-ziyaretcilerini-agirliyor/2271318
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kahramanmarastaki-dongel-selalesi-dogal-guzellikleriyle-ziyaretcilerini-agirliyor/2271318
Muhabir: Sefa Başer




