Binadaki kötü kokunun altından 5 günlük kadın ces*di çıktı
Binadaki kötü kokunun altından 5 günlük kadın ces*di çıktı
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın geleneksel düğün kültüründe kullanılan gapı kösü kelimesi, gelin evden çıkarılırken kapının kilitlenmesi üzerine erkek tarafından verilen hediyeyi ifade ediyor. Akademik araştırmada belgelenen uygulama, gelin alma töreniyle bağlantılı yöresel adlandırmalar arasında bulunuyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan tarafından hazırlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmada gapı kösü, nişan ve düğünle ilgili söz varlığı içerisinde yer alıyor.
Araştırmanın 76. sayfasındaki tanıma göre gelin çıkarılırken kapı kilitleniyor ve erkek evinin kapıyı açtırmak için hediye vermesi gerekiyor.
Bu hediye, yöresel konuşma dilinde gapı kösü olarak adlandırılıyor.
GAPI KÖSÜ GELİN ALMA TÖRENİNDEKİ HEDİYEYİ ANLATIYOR
Akademik kaynakta kelimenin anlamı belirli bir düğün davranışıyla birlikte açıklanıyor.
Tanımda kapının kilitlenmesi ve erkek tarafından hediye verilmesi yer alıyor.
Bu nedenle gapı kösü, genel anlamda bütün düğün hediyelerini ifade eden bir kelime olarak değerlendirilmemeli.
Sözcük, gelin çıkarılırken gerçekleşen belirli bir uygulamayla bağlantılı.
Ancak araştırmada hediyenin mutlaka para olduğu, hangi miktarda verildiği veya kapıyı kimin kilitlediği belirtilmiyor.
Bu ayrıntılar doğrulanmadığından uygulamaya ek kurallar yüklemek mümkün değil.
KAHRAMANMARAŞ'IN DÜĞÜN GELENEKLERİ FARKLI AŞAMALARDAN OLUŞUYOR
Kahramanmaraş Eğitim Vakfının geleneksel evlilik uygulamalarını anlatan kültür kaynağında, düğün hazırlıklarının farklı aşamalarına ilişkin bilgiler bulunuyor.
Şerbet, ağırlık, düğün hamamı, kına ve gelin getirme gibi uygulamalar kaynakta ayrı başlıklar altında açıklanıyor.
Gelin getirme bölümünde, geçmişte gelinlerin atla taşındığına, sonraki dönemlerde otomobillerin kullanılmaya başlandığına ilişkin anlatım yer alıyor.
Bu bilgiler, Kahramanmaraş'ın evlilik kültüründe farklı tören uygulamalarının bulunduğunu gösteriyor.
Ancak kaynaktaki bütün düğün alışkanlıklarının gapı kösü uygulamasıyla aynı anlama geldiği düşünülmemeli.
GELENEKSEL DÜĞÜN KIYAFETLERİ KÜLTÜR KAYITLARINDA
Kültür ve Turizm Bakanlığının Kahramanmaraş geleneksel giyim tanıtımında, bindallıların geçmişte gelinlik ve çeyiz kıyafeti olarak kullanıldığı belirtiliyor.
Resmî kaynağa göre bindallılarda kadife kumaş üzerine sim sırma işlemeler bulunabiliyor.
Bu kıyafetler, düğün kültürünün giyim boyutuna ilişkin belgeler arasında yer alıyor.
Bununla birlikte bir gelin alma töreninde bindallı kullanılması, gapı kösü hediyesinin mutlaka verildiği anlamına gelmiyor.
Kıyafet ve hediye uygulamaları, düğün kültürünün birbirinden ayrı unsurları olarak değerlendirilmeli.
DÜĞÜN KELİMELERİ KÜLTÜREL HAFIZADA YER ALIYOR
Kahramanmaraş ağız araştırmalarında nişan, düğün ve gelin alma süreçleriyle bağlantılı farklı kelimeler bulunuyor.
Gapı kösü de belirli bir davranışı ve hediyeyi adlandıran söz varlığı unsurlarından biri.
Ancak kelimenin ilk kullanım tarihi, hangi ilçelerde yaygın olduğu veya bugünkü düğünlerde ne sıklıkta uygulandığı konusunda kesin bir araştırma sonucu bulunmuyor.
Bu nedenle geleneğin Kahramanmaraş'ın bütün düğünlerinde hâlen uygulandığını ileri sürmek doğru değil.
Gapı kösü, Kahramanmaraş'ın geleneksel evlilik kültürünü anlamaya yardımcı olan, akademik kaynakta kayıtlı bir yöresel kelime olarak öne çıkıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 76:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kahramanmaraş Eğitim Vakfı, Geleneksel Evlilik Uygulamaları:
https://www.kmev.org.tr/kopyasi-eksilikofte

Muhabir: Sefa Başer