Kahramanmaraş’ta 6 mahalle için su kesintisi uyarısı: İşte etkilenecek bölgeler
Kahramanmaraş’ta 6 mahalle için su kesintisi uyarısı: İşte etkilenecek bölgeler
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın yöresel meslek adları arasında bulunan evirci, açık ekmek hazırlanırken ekmeği tandırda pişiren kadını ifade ediyor. Geleneksel ekmek üretiminin belirli bir işini tanımlayan sözcük, akademik ağız araştırmasında kayıt altına alındı.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmasının 78. sayfasında evirci kelimesi bu anlamıyla açıklanıyor.
Sözcük, araştırmada kadınlarla ilgili söz varlığı bölümünde bulunuyor.
Bu kayıt, Kahramanmaraş'ın geleneksel ekmek üretiminde yapılan işlerin yöresel konuşma dilinde ayrı isimlerle ifade edilebildiğini gösteriyor.
EVİRCİ EKMEĞİ TANDIRDA PİŞİREN KADINI TANIMLIYOR
Akademik araştırmada evirci kelimesinin karşılığı, açık ekmek yapılırken ekmeği tandırda pişiren kadın olarak veriliyor.
Tanımda işin yapıldığı araç ve üretim süreci açıkça belirtiliyor.
Bu nedenle evirci sözcüğünü genel anlamda bütün ekmek ustaları veya fırın çalışanları için kullanılan bir ad olarak değerlendirmek doğru değil.
Sözcük, tandırdaki pişirme işiyle bağlantılı belirli bir görevi anlatıyor.
Ancak araştırmada evircinin kullandığı araçların listesi, işin süresi veya üretim miktarı hakkında teknik bilgi bulunmuyor.
AÇIK EKMEK BÖLGENİN GELENEKSEL EKMEK ÇEŞİTLERİNDEN
Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalı'nda yayımlanan Antep Tırnaklı Pidesi tanıtımında, Kahramanmaraş'ın da bulunduğu bölgede açık ekmek üretimine ilişkin bilgi yer alıyor.
Resmî kaynakta açık ekmek, tırnaklı pide ve kübban gibi ekmek çeşitlerinin bölgede bilindiği belirtiliyor.
Bu kayıt, evirci sözcüğünün karşılığında geçen açık ekmeğin bölgesel mutfak kültüründeki yerini açıklamaya yardımcı oluyor.
Ancak Kültür Portalı'ndaki genel üretim bilgileri, Kahramanmaraş'ta bütün açık ekmeklerin aynı tandır yöntemiyle pişirildiğini göstermiyor.
Farklı ekmek türleri ve pişirme yöntemleri birbirinden ayrılmalı.
GÖKSUN'DA KADINLARIN FIRINCILIK GELENEĞİ BELGELENDİ
DHA'nın 24 Haziran 2019 tarihli haberinde, Kahramanmaraş'ın Göksun ilçesine bağlı Çardak Mahallesi'nde kadınlar tarafından işletilen fırınlar tanıtıldı.
Haberde mahalledeki ekmek üretiminin Çeçen kültürüyle bağlantılı olduğu, kadınların fırın işletmeciliğinde görev aldığı anlatıldı.
Bu kayıt, Kahramanmaraş'ın farklı topluluklarında kadınların ekmek üretimindeki rolünü belgeleyen örneklerden biri.
Ancak Göksun'daki Çardak fırınlarının doğrudan evirci kelimesinin kullanıldığı işletmeler olduğu kanıtlanmış değil.
DHA haberi güncel üretim geleneğini, akademik sözlük ise yöresel meslek adının anlamını açıklıyor.
GELENEKSEL EKMEK MESLEKLERİNİN ADLARI BELGELENİYOR
Ekmek yapımı, hamurun hazırlanmasından pişirilmesine kadar farklı işlemler içeren bir üretim alanı.
Bu işlemlerle bağlantılı yöresel adlandırmalar, dil araştırmalarının da konusu olabiliyor.
Evirci kelimesinin akademik sözlükte bulunması, tandırda ekmek pişiren kadınların yerel dilde nasıl adlandırıldığına ilişkin somut bir kayıt oluşturuyor.
Ancak bugün Kahramanmaraş'ta kaç kişinin bu işi yaptığı veya evirci kelimesinin hangi ilçelerde hâlen kullanıldığına ilişkin doğrulanmış sayısal bilgi bulunmuyor.
Evirci, geleneksel ekmek üretimiyle bağlantılı kadın emeğini anlatan ve Kahramanmaraş ağız araştırmasında belgelenen meslek adlarından biri olarak yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 78:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kültür Portalı, Antep Tırnaklı Pidesi ve Bölgesel Ekmek Kültürü:
https://kulturportali.gov.tr/turkiye/gaziantep/neyenir/antep-tirnakli-pidesi-
DHA, Bu mahallede fırınları kadınlar çalıştırıyor, 24 Haziran 2019:
https://www.dha.com.tr/gundem/bu-mahallede-firinlari-kadinlar-calistiriyor-1668746

Muhabir: Sefa Başer