Kahramanmaraş'ın en önemli yöresel tarım ürünlerinden Maraş biberi, kırmızı rengi, kurutmaya uygun ince etli yapısı ve farklı işleme yöntemleriyle gastronomi kültüründe önemli yer tutuyor. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 8 Ocak 2003 tarihinde coğrafi işaretle tescillenen ürün, 43 numaralı menşe adı kapsamında korunuyor.
Maraş biberinin tescil belgesinde dikkat çeken ayrıntılardan biri, coğrafi sınırının yalnızca Kahramanmaraş'la sınırlı olmaması. Güncel sicil belgesine göre ürünün tescilli coğrafi alanı Kahramanmaraş, Hatay, Gaziantep, Adıyaman, Kilis ve Şanlıurfa illerini kapsıyor.
Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası adına kayıtlı ürünün fiziksel özellikleri, yetiştiriciliği, kurutulması ve farklı baharat çeşitlerine dönüştürülmesi resmî belgelerle tanımlanıyor.
ci.turkpatent.gov.tr+1
MARAŞ BİBERİNİN COĞRAFİ SINIRI ALTI İLİ KAPSIYOR
Maraş biberinin menşe adı tescilinde belirlenen coğrafi sınır altı ilden oluşuyor.
Türk Patent ve Marka Kurumunun 1 Ekim 2020 tarihli değişikliği de içeren güncel sicil belgesinde bu iller Kahramanmaraş, Hatay, Gaziantep, Adıyaman, Kilis ve Şanlıurfa olarak sıralanıyor.
Menşe adı koruması, ürünün belirlenen coğrafi alan ve tescildeki özelliklerle bağlantısını esas alıyor.
Bu nedenle Maraş biberi adını taşıyan her kırmızı biberin otomatik olarak coğrafi işaretli ürün şartlarını karşıladığı söylenemiyor.
Tescil kapsamındaki ürünlerin belirlenen fiziksel özellikler ve üretim şartlarına uygunluğu denetim konusu oluşturuyor.
BİBERİN ŞEKLİ VE ET KALINLIĞI TESCİLDE TANIMLANIYOR
Maraş biberi, konik şekilli ve ince etli bir biber çeşidi olarak tanımlanıyor.
Resmî sicil belgesine göre meyve uzunluğu 60-115 milimetre arasında değişiyor.
Meyve genişliği 25-35 milimetre, et kalınlığı ise 1,2-1,6 milimetre aralığında bulunuyor.
Tek bir biberin ağırlığı 8-14 gram arasında belirtiliyor.
Olgunlaşmadan önce yeşil olan meyveler, olgunlaştıklarında kırmızı renk alıyor.
Biberin ince etli yapısı, kurutma işlemi açısından önemli özelliklerinden biri.
Tescil belgesine göre hasat ağustos ayında başlıyor. Mevsim koşullarına bağlı olarak iki veya üç ayrı toplama yapılabiliyor.
GÜNEŞTE KURUTMADA FARKLI YÖNTEMLER UYGULANIYOR
Maraş biberinin işlenmesinde kurutma önemli bir aşama.
Coğrafi işaret belgesine göre olgunlaşmış biberler parçalanmadan sergi üzerinde güneşte kurutulduğunda işlem yaklaşık 8-12 gün sürebiliyor.
Biberler yıkanıp parçalandıktan sonra güneşte kurutulursa bu süre uygun koşullarda bir ila üç güne düşebiliyor.
Resmî belgede fanlı kurutma sistemleri için yaklaşık üç ila dört saatlik işlem süresi de tanımlanıyor.
Kurutma, biberin su içeriğinin azaltılmasını ve daha sonra baharat olarak işlenmesini sağlıyor.
Tescil belgesinde kurutulan biberin yaş ağırlığının yaklaşık yüzde 75-80'ine karşılık gelen suyu kaybettiği belirtiliyor.
Bu oranlar ürünün tescilli özelliklerine ait olup her işletmenin bütün partilerinde aynı sonucu aldığı anlamına gelmiyor.
TOZ BİBER, PUL BİBER VE İSOT ÜRETİLİYOR
Maraş biberi farklı ürünlere dönüştürülebiliyor.
Türk Patent ve Marka Kurumunun belgesinde acı kırmızı toz biber, kırmızı pul biber ve siyah pul biber üretim yöntemleri ayrı ayrı tanımlanıyor.
Toz biber hazırlanmasında kurutulmuş biberler ayıklanıp değirmenlerde öğütülüyor.
Pul biberde ise kurutulmuş biberler parçalanarak belirli büyüklüklere ayrılıyor.
Siyah pul biber üretiminde farklı işleme ve kızıştırma teknikleri uygulanıyor. Bu işlem sonucunda ürünün rengi koyulaşıyor.
Tescil belgesinde yağ ve tuz eklenmesine ilişkin işlemler de Türk Gıda Kodeksi sınırlarına bağlı olarak tarif ediliyor.
Bu çeşitlilik, Maraş biberinin aynı tarım ürününden farklı baharat türlerinin elde edilmesine olanak sağladığını gösteriyor.
2026 YILINDA BİBER HASADI EYLÜL AYINDA TANITILDI
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, 25 Eylül 2026 tarihinde Dulkadiroğlu ilçesindeki Doğanlıkarahasan Mahallesi'nde Maraş biberi hasadı programı düzenlendiğini duyurdu.
Belediye Başkanı Fırat Görgel'in açıklamasında kentte yaklaşık 13 bin dekarlık alanda biber yetiştirildiği ve yıllık üretimin 30 bin tona yaklaştığı belirtildi.
Açıklamada üretime 500'ün üzerinde çiftçinin katıldığı da ifade edildi.
Bu rakamlar ilgili tarihteki belediye açıklamasına ait. 2026 yılı için kesinleşmiş nihai hasat bilançosu olarak değerlendirilmemeli.
Maraş biberinin geleneksel üretimden modern işleme tesislerine uzanan yolculuğu, kentte tarım ve gastronomi faaliyetlerinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Kahramanmaraş'ın birçok yöresel yemeğinde çeşni olarak kullanılan biber, tescilli fiziksel özellikleri ve farklı işleme yöntemleriyle kentin gastronomi mirasında yer almaya devam ediyor.
Doğrulanmış kaynaklar
Muhabir: Sefa Başer
