Kahramanmaraş'ın geleneksel hamur işlerinden Maraş çöreği, yüzeyine özel bir merdaneyle verilen desen ve taş fırında pişirilme yöntemiyle diğer çörek çeşitlerinden ayrılıyor. Özellikle Ramazan aylarında hazırlanan yöresel ürün, 13 Haziran 2018 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillendi. Ürün, 1 Aralık 2025 tarihinde Avrupa Birliği tarafından da koruma altına alındı.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi adına 361 numaralı mahreç işaretiyle kayıtlı Maraş çöreğinin üretiminde kullanılan hamur, şekillendirme aracı ve pişirme yöntemi resmî belgelerde ayrıntılı biçimde tanımlanıyor.
Tescilli çöreğin en önemli özelliklerinden biri, Kahramanmaraşlı marangozların hazırladığı yivli gürgen merdaneyle açılması.
ci.turkpatent.gov.tr+2
MARAŞ ÇÖREĞİNİN DESENİ ÖZEL MERDANEYLE OLUŞUYOR
Maraş çöreğinin üretiminde kullanılan yivli gürgen merdane, hamurun yüzeyinde küçük dörtgen desenler oluşturuyor.
Coğrafi işaret belgesine göre bu merdane 33 santimetre uzunluğunda ve 8 santimetre genişliğinde hazırlanıyor. Merdanenin üzerindeki yivlerin derinliği ve aralığı 0,5 santimetre olarak tanımlanıyor.
Gürgen ağacından üretilen araç, geleneksel marangozluk ile fırıncılık arasında bağlantı kuruyor.
Hamur bezeleri bu merdaneyle en fazla 15 santimetre çapında açılıyor. Açılan hamurun yaklaşık 2 milimetre kalınlığında olması öngörülüyor.
Böylece Maraş çöreğinin karakteristik yüzey şekli oluşturuluyor.
TESCİLLİ TARİFTE ALTI TEMEL MALZEME BULUNUYOR
Türk Patent ve Marka Kurumunun üretim belgesinde Maraş çöreği için un, su, margarin, yaş maya, tuz ve çörek otu kullanılıyor.
Tescildeki toplu üretim ölçülerine göre 10 kilogram buğday ununa en fazla 4 kilogram bitkisel margarin, 120-130 gram tuz, 20-30 gram çörek otu, 250 gram yaş maya ve 4 litre su ekleniyor.
Öncelikle su, tuz, maya ve çörek otu karıştırılıyor. Ardından margarin ve un ilave edilerek hamur yoğruluyor.
Resmî yöntemde yoğurma süresi 10-15 dakika olarak belirtiliyor.
Dinlendirilen hamur, ustalar tarafından ortalama 110 gramlık bezelere ayrılıyor. Bezeler yeniden bekletildikten sonra özel merdaneyle açılıyor.
Bu ölçüler tescilli üretim formülüne ait. Piyasadaki bütün çörek çeşitlerinin aynı malzeme oranlarıyla üretildiği anlamına gelmiyor.
TAŞ FIRINDA ODUN ATEŞİYLE PİŞİRİLİYOR
Maraş çöreğinin ayırt edici üretim aşamalarından biri taş fırında pişirilmesi.
Tescil belgesinde çöreklerin meşe odunuyla ısıtılan taş fırında yaklaşık 250 derecede pişirildiği belirtiliyor.
Pişirme süresi üç ila beş dakika arasında değişiyor.
Fırından çıkan çöreklerin yüzeyinin altın sarısı ile krem rengi arasında olması bekleniyor. Pişirme sonrasındaki kalınlık ise ortalama 8 milimetreye ulaşıyor.
Hazırlanan çörekler tahta ızgaraların üzerinde soğutuluyor.
Geleneksel tüketimde sıcak veya soğuk olarak servis edilebiliyor.
ÇÖREK ÜRETİMİ AİLE FIRINLARINDAN İŞLETMELERE TAŞINDI
Coğrafi işaret belgesine göre Maraş çöreği geçmişte çoğunlukla hanelerde hazırlanıp mahalle fırınlarında pişiriliyordu.
Zamanla fırın ve pastanelerde ticari olarak üretilmeye başlandı.
Anadolu Ajansının 27 Mart 2025 tarihinde yayımladığı saha haberinde Maraş çöreği ustası Kamil Akçöp, üretimin taş fırın ve odun ateşiyle bağlantısını anlattı.
AA'nın haberinde yumuşak, gevrek, tuzlu, şekerli, cevizli ve üzümlü çeşitlerin de satışa sunulduğu aktarıldı.
Bu çeşitler yöredeki farklı ticari uygulamaları gösterirken coğrafi işaret belgesi, belirli bir temel üretim yöntemini tanımlıyor.
AVRUPA BİRLİĞİ TESCİLİ 2025 YILINDA TAMAMLANDI
Maraş çöreği, Türkiye'deki coğrafi işaret tescilinin ardından 1 Aralık 2025'te Avrupa Birliği tarafından da tescillendi.
Türk Patent ve Marka Kurumu, ürünün AB nezdinde tescillenen Türkiye'nin 44'üncü coğrafi işareti olduğunu açıkladı.
Maraş çöreği, Çağlayancerit cevizi ve Maraş tarhanasının ardından Kahramanmaraş'ın Avrupa Birliği tarafından koruma altına alınan üçüncü gastronomi ürünü oldu.
Tescil, çöreğin geleneksel üretim özelliklerini ve yöreyle bağlantısını korumayı amaçlıyor.
Maraş çöreği, hamur hazırlığından özel merdanesine, taş fırınından ustalık bilgisine kadar farklı geleneksel mesleklerin buluştuğu ürünlerden biri olarak Kahramanmaraş'ın gastronomi mirasında yer alıyor.
Doğrulanmış kaynaklar
Muhabir: Sefa Başer
