Kahramanmaraş'ta Bugün Gazetesi ekibi olarak sokağın nabzını tuttuk ve vatandaşlara sorduk: "Eskiden 200 TL ile ne alabiliyorduk, bugün ne alabiliyoruz?" Aldığımız cevaplar, ekonomik değişimin ve alım gücündeki keskin düşüşün adeta bir özeti niteliğindeydi. 2004 yılında aldığı emekli ikramiyesiyle ev alabildiğini hatırlatan vatandaşlardan, 200 TL’nin ilk çıktığı 2009 yılındaki dolar değerini hatırlatanlara kadar herkes aynı noktada birleşti: "200 lira artık 20 lira seviyesine düştü." Eskiden kışlık zahirenin tamamını gören o para, bugün mutfak tezgahında sadece bir kilo sebzeye ya da yarım bidon deterjana yetiyor. İşte Kahramanmaraşlıların dilinden 200 TL’nin hüzünlü hikayesi…
Ekonomideki fiyat dalgalanmaları ve enflasyonun etkisi en çok vatandaşın cebinde, yani 200 TL’lik banknotta hissediliyor. Kahramanmaraş sokaklarında mikrofon uzattığımız vatandaşlar, geçmişle bugünü kıyaslarken çarpıcı örnekler verdi. Kimisi 2000’li yılların başında birkaç bin liraya daire alabildiği günleri yad etti, kimisi ise 200 TL’nin tedavüle girdiği ilk dönemdeki "krallığını" anlattı. 2009 yılında yaklaşık 132 dolar eden, bugün ise döviz karşısında adeta eriyen banknotun alım gücü, sokaktaki insanın en büyük gündem maddesi haline gelmiş durumda. Kahramanmaraşlılar, "Denge bozuldu, eski tadımız kalmadı" diyerek ekonomik tabloyu özetliyor.
"4 BİN LİRAYA DAİRE ALDIĞIM GÜNLERİ BİLİRİM"
Sokaktaki en çarpıcı açıklama, 2004 yılında emekli olan bir vatandaştan geldi. O günkü şartlarda aldığı 21 bin liralık tazminatın değerini anlatan emekli vatandaş, "Ben 4 bin liraya daire aldım ya! Şimdi 200 lira ne ki? Bir kilo salatalık alıyoruz o paraya. Eskiden 200 lirayı cebine koyan toptancıya gider, çoluk çocuğun tüm kışlık zahiresini dizerdi. Şimdi 10 bin lira versen o eski kışlığı düzemiyorsun" diyerek aradaki devasa farka dikkat çekti.
2009’DAN BUGÜNE: 132 DOLARDAN NEREYE?
Vatandaşlar, 200 TL’nin ilk çıktığı yılları adeta bir "altın çağ" gibi hatırlıyor. Bir başka vatandaş, banknotun ilk çıktığı 2009 yılındaki değerine dikkat çekerek şunları söyledi: "O zamanlar bu para 132 dolar ediyordu. Şimdi ne hale gelmiş bak... 5 litrelik ayçiçek yağlarından 5-6 tane rahat alırdık. Şimdi markete giriyorsun, sadece bir deterjan alayım dersen 500 lira. Yani 200 lira artık büyük para değil, 20 lira seviyesine düştü."
"200 LİRA ARTIK BİR ŞEY VERİLMEYECEK BİR PARA OLDU"
Alım gücünün düşmesiyle birlikte paranın psikolojik değerinin de değiştiğini belirten Kahramanmaraşlılar, 200 TL'nin artık "bahşiş" seviyesine gerilediğini ifade ediyor. Vatandaşların ortak görüşü; fiyatların yükselme hızıyla gelirlerin artış hızı arasındaki dengenin bozulduğu yönünde. "Şartlar çok farklılaştı" diyen bir vatandaş, "Bugünkü şartlara göre 200 lirayla artık ne bir hediye alınır ne de birine verilince makbule geçer. Para değer kaybetti, her şey pahalılaştı" sözleriyle sitem etti.
DETERJAN 500 LİRA OLUNCA 200 TL’NİN HÜKMÜ KALMADI
Market fiyatlarının etiketlerde her hafta değişmesi, 200 TL’nin sepet doldurma kapasitesini tamamen bitirmiş durumda. Vatandaşlar, temel ihtiyaç maddelerinden biri olan deterjanın bile 500 TL bandına çıkmasının, en büyük banknotu "etkisiz eleman" haline getirdiğini savunuyor. "Eskiden toplu alışveriş yapardık, şimdi günü kurtarmanın peşindeyiz" diyen Kahramanmaraşlı üretici ve tüketiciler, ekonomik dengelerin bir an önce düzelmesini bekliyor.
