Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesine bağlı Akçalı Mahallesi'nde kullanılan güzlediğin kelimesi, sonbahar vaktini anlatıyor. Yöresel ağız araştırmasında kayıt altına alınan sözcük, yayladan dönüşü ve güz yağmurlarını konu alan bir konuşmada geçiyor.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 2025 tarihli araştırmasında güzlediğin, güz vaktinde anlamıyla açıklanıyor.
Kelimenin geçtiği anlatımda, yaylaya çıkılması ve güz döneminde yağmurların başlamasıyla geri dönülmesinden söz ediliyor.
GÜZLEDİĞİN SONBAHAR VAKTİNİ İFADE EDİYOR
Türkoğlu ağzındaki güzlediğin kelimesi, zaman bildiren yöresel ifadeler arasında bulunuyor.
Akademik araştırmada sözcüğün karşılığı güz vaktinde olarak belirtiliyor.
Bu yönüyle kelime, belirli bir mevsime işaret ediyor.
Araştırmada kullanılan konuşma örneğinde yayla yaşamı ve yağışların başlaması anlatılıyor.
Bu kayıt, kelimenin günlük yaşamda mevsimsel değişikliklerden söz edilirken kullanıldığını gösteriyor.
Ancak güzlediğin ifadesinin yalnızca yaylacılıkla ilgili konuşmalarda kullanıldığı sonucuna varılamıyor.
Sözcüğün temel anlamı zaman bildiriyor.
AKÇALI MAHALLESİNDEKİ YAYLA ANLATIMINDA GEÇİYOR
Güzlediğin kelimesinin kullanım örneği, Türkoğlu ilçesinin Akçalı Mahallesi'nden kaydedildi.
Konuşmada yaylaya götürülenlerin, güz dönemindeki yağmurlarla birlikte geri getirildiği anlatılıyor.
Ancak tanık cümlede yaylaya götürülenlerin kimler veya neler olduğu açık biçimde belirtilmiyor.
Bu nedenle anlatımdan hareketle belirli bir hayvan sürüsü, aile grubu veya göç yöntemi hakkında kesin bilgi vermek mümkün değil.
Doğrulanan temel bilgi, sözcüğün yayladan dönüş ve sonbahar yağışlarıyla bağlantılı bir konuşmada kullanılması.
KAHRAMANMARAŞ'TA YAYLACILIK KÜLTÜRÜ
Kahramanmaraş, çok sayıda yaylaya sahip iller arasında bulunuyor.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin tanıtım yayınlarında Başkonuş, Yavşan ve Tekir yaylaları kentin önemli doğal alanları arasında gösteriliyor.
Belediyenin açıklamasına göre Kahramanmaraş'ın iklimi ve coğrafi özellikleri, farklı bölgelerden gelen ziyaretçiler açısından da yaylaları önemli hâle getiriyor.
Özellikle ilkbaharın sonlarından itibaren bazı yaylaların yazlık yaşam alanı olarak tercih edildiği belirtiliyor.
Güzlediğin kelimesinin geçtiği konuşma ise yayla yaşamıyla mevsim geçişleri arasındaki ilişkiye ait yerel bir dil örneği sunuyor.
Ancak söz konusu kelimenin Kahramanmaraş'ın bütün yaylalarında aynı biçimde kullanıldığına ilişkin veri bulunmuyor.
YAYLALARDA HAYVANSAL ÜRETİM DE YAPILIYOR
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin 6 Temmuz 2020 tarihli açıklamasında, Çağlayancerit ile Ekinözü arasındaki Yaşıl Yaylası'nda yürütülen faaliyetlere yer verildi.
Açıklamada yaylaların hayvancılık, süt ürünleri ve çeşitli tarımsal faaliyetler açısından önem taşıdığı belirtildi.
Peynir, süt, yoğurt ve bal gibi ürünlerin yayla yaşamıyla bağlantılı olduğu ifade edildi.
Bu bilgiler, Kahramanmaraş'ta yaylaların yalnızca dinlenme alanları olarak değerlendirilmediğini, geleneksel üretim faaliyetleriyle de ilişkili olduğunu gösteriyor.
Ancak Yaşıl Yaylası hakkındaki bilgiler ile Akçalı Mahallesi'nden derlenen güzlediğin kelimesi iki ayrı kaynağa dayanıyor.
Her iki kayıt, yaylacılık kültürünün farklı yönlerini anlamaya yardımcı oluyor.
MEVSİM KELİMELERİ YEREL SÖZ VARLIĞINDA KORUNUYOR
Kahramanmaraş'ın yöresel konuşma dilinde mevsimleri, geçmiş zamanı ve gelecek dönemleri anlatan farklı kelimeler bulunuyor.
Güzlediğin de sonbahar dönemini ifade eden sözcüklerden biri.
Esra Kirik'in çalışmasında kelimenin anlamı ve kullanıldığı mahalle açık biçimde belirtiliyor.
Akçalı Mahallesi'nden derlenen bu ifade, mevsimsel değişikliklerin ve yayla yaşamının yerel konuşmaya nasıl yansıdığını gösteriyor.
Güzlediğin kelimesi, Kahramanmaraş'ın söz varlığında doğa ve zaman kavramlarıyla bağlantılı olarak belgelenen yöresel ifadeler arasında yer alıyor.
Muhabir: Sefa Başer
