Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde çocukların oynadığı evcilik oyunu için kullanılan ebcik kelimesi, yöresel ağız araştırmalarında kayıt altına alındı. Kelimenin geçtiği konuşma örneğinde çocukların yemek yapmayı canlandırması ve bebeklerle oynamasından söz ediliyor.
Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar adlı araştırmasında ebcik sözcüğü, doğrudan evcilik oyunu karşılığıyla açıklanıyor.
EBCİK EVİCİLİK OYUNUNUN YÖRESEL ADI
Türkoğlu ağzında ebcik, çocukların ev yaşamını canlandırdığı oyunu ifade ediyor.
Akademik çalışmadaki konuşma örneğinde kız çocuklarının ebcik oynadığı anlatılıyor.
Oyunda küçük yemekler hazırlanması ve oyuncak bebeğin bakımının canlandırılması gibi ayrıntılar bulunuyor.
Bu anlatım, ebcik kelimesinin günlük aile hayatındaki görevlerin oyun yoluyla taklit edilmesiyle bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Ancak araştırmada oyunun bütün kuralları, kullanılan oyuncakların özellikleri veya hangi yaş gruplarında oynandığı açıklanmıyor.
GELENEKSEL OYUNLAR GÜNLÜK HAYATI YANSITIYOR
Çocuk oyunları, yöresel kültür araştırmalarında ele alınan önemli konular arasında bulunuyor.
Günlük yaşamda görülen davranışların çocuklar tarafından oyun içerisinde canlandırılması, bu oyunların temel özelliklerinden biri.
Türkoğlu'nda ebcik adıyla kaydedilen evcilik oyunu da bu tür canlandırmalara örnek oluşturuyor.
Kaynakta yemek hazırlığı ve bebek bakımıyla ilgili hareketler anlatılıyor.
Ancak akademik çalışmanın tanık cümlesinden hareketle oyunun yalnızca kız çocuklarına ait olduğunu ileri sürmek doğru değil.
Kayıt, belirli bir konuşmada anlatılan oyun örneğini gösteriyor.
KAHRAMANMARAŞ'TA ÇOCUK OYUNLARI BELGELENDİ
Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalı'nda Kahramanmaraş'ın geleneksel çocuk oyunlarına ilişkin ayrı bir araştırma bulunuyor.
H. Ali Özturan'ın çalışmalarına dayanan derlemede Çıngılım Çıktı, Longur Longur, Tura Kazık ve Çomçalı Gelin gibi oyunlar anlatılıyor.
Bu oyunların bir bölümünde çocukların gruplar hâlinde hareket ettiği, bir bölümünde ise gündelik yaşamla bağlantılı davranışları canlandırdığı görülüyor.
Örneğin Çomçalı Gelin oyununda çocuklar, yağmur duasıyla bağlantılı bir geleneğin parçası olarak evleri dolaşıyor.
Ancak Kültür Portalı'nda tanıtılan oyunlarla ebcik aynı oyun değil.
Ebcik, Türkoğlu ağzında evcilik karşılığıyla belgelenmiş ayrı bir adlandırmayı oluşturuyor.
OYUN ADLARI YEREL DİLİN BİR PARÇASI
Kahramanmaraş'ın yöresel söz varlığında çocukların kullandığı oyun isimleri, oyuncak adları ve çeşitli oyun ifadeleri bulunuyor.
Bu kelimeler, çocukluk kültürünün dil üzerindeki etkisini ortaya koyuyor.
Ebcik sözcüğü de standart Türkçedeki evcilik kelimesinin yerel karşılığı olarak dikkat çekiyor.
Kelimenin akademik araştırmada anlamıyla birlikte kayıt altına alınması, yöresel çocuk oyunlarının isimlendirilmesini inceleyen çalışmalar açısından önem taşıyor.
Türkoğlu'ndan derlenen bu ifade, Kahramanmaraş'ın geleneksel çocukluk kültürüne ilişkin sözlü anlatımların belgelenmiş örneklerinden biri olarak yer alıyor.
Muhabir: Sefa Başer
