12 Kasım Kahramanmaraş elektrik kesintisi: Hangi mahallelerde elektrik olmayacak?
12 Kasım Kahramanmaraş elektrik kesintisi: Hangi mahallelerde elektrik olmayacak?
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde döven, buğday ve arpa saplarını işlemeye yarayan geleneksel tarım aracı olarak kaydedildi.
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde kullanılan döven kelimesi, buğday ve arpa saplarının işlenmesinde kullanılan geleneksel tarım aracını anlatıyor. Yöresel konuşma dilinde gem adıyla da anıldığı belirtilen bu araç, Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan ağız araştırmasında kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen derleme çalışmasının 32. sayfasında döven, buğday ve arpa saplarını yumuşatan alet anlamıyla açıklanıyor.
Araştırmada yer alan konuşma örneğinde dövenin kullanılmasıyla tahılın işlenmesinin kolaylaştığından söz ediliyor.
Bu kayıt, Türkoğlu'ndaki geleneksel tarım faaliyetleriyle bağlantılı bir araç adının yerel konuşma dilindeki karşılığını belgeliyor.
DÖVEN TAHIL SAPLARININ İŞLENMESİNDE KULLANILIYOR
Akademik sözlükte dövenin karşılığı, buğday ve arpa saplarını yumuşatan alet olarak veriliyor.
Tanık cümlede döven için gem adının da kullanıldığı belirtiliyor.
Bu bilgi, aynı aracın yörede birden fazla adlandırmaya sahip olabildiğini gösteriyor.
Ancak akademik çalışmada aracın hangi malzemeden üretildiği, boyutları veya nasıl hareket ettirildiği açıklanmıyor.
Bu nedenle tanımdan hareketle Türkoğlu'ndaki dövenin bütün ayrıntılarıyla tek bir tarihî harman aleti modeline karşılık geldiği ileri sürülemez.
TÜRKOĞLU'NDA BUĞDAY VE ARPA ÜRETİMİ YAPILIYOR
Anadolu Ajansının 15 Haziran 2023 tarihli haberinde Türkoğlu ilçesindeki arpa ve buğday hasadı anlatıldı.
Haberde Türkoğlu Ovası'ndaki üretim faaliyetleri ve çiftçilerin hasat dönemindeki çalışmaları ele alındı.
Dönemin Belediye Başkanı Osman Okumuş, o yılki yağışların buğday verimine olumlu yansıdığını belirtti.
Bu açıklamalar 2023 üretim sezonuna aittir. Aynı veriler 2026 yılının güncel rekoltesi olarak kullanılamaz.
Ayrıca ajans haberinde eski döven aracının hasat sırasında kullanıldığına ilişkin doğrudan bilgi bulunmuyor.
GELENEKSEL HARMAN ARAÇLARI KÜLTÜREL KAYITLARDA
Türkiye'nin farklı bölgelerinde eski tarım araçları müze, halk kültürü etkinlikleri ve araştırmalarda ele alınıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Amasya yöresine ait bilmece derlemesinde döven kelimesi geleneksel bir tarım aracı olarak yer alıyor.
Bu kayıt, sözcüğün yalnızca Türkoğlu'nda değil, farklı yörelerin halk kültürü metinlerinde de bulunduğunu gösteriyor.
Ancak Amasya'daki araçla Türkoğlu derlemesinde tanımlanan aracın bütün teknik özellikleri açısından aynı olduğu doğrudan doğrulanmış değil.
ESKİ TARIM TERİMLERİNİN BELGELENMESİ ÖNEM TAŞIYOR
Döven kelimesi, Kahramanmaraş'ın tarım kültüründe kullanılan eski araç isimlerinin araştırılmasına katkı sağlıyor.
Türkoğlu ağzında hem döven hem de gem adının geçmesi, yerel konuşma dilindeki adlandırma çeşitliliğini gösteriyor.
Bununla birlikte günümüzde Türkoğlu'nda bu aracı kullanan çiftçilerin sayısı veya korunmuş tarihî örneklerin bulunduğu yerler hakkında yeterli veri bulunmuyor.
Döven, Kahramanmaraş'ın geleneksel tahıl üretimiyle bağlantılı ve akademik derlemede kayıtlı tarım aracı isimlerinden biri olarak yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 32:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Anadolu Ajansı, Kahramanmaraş'ta arpa ve buğday hasadı başladı, 15 Haziran 2023:
https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/kahramanmarasta-arpa-ve-bugday-hasadi-basladi/2923386
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Amasya Bilmeceler:
https://beta.kulturportali.gov.tr/turkiye/amasya/kulturatlasi/blmeceler684886

Muhabir: SERPİL KARA