Kahramanmaraş'ta hava durumu: 12 Kasım Perşembe
Kahramanmaraş'ta hava durumu: 12 Kasım Perşembe
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın bakırcılık sözlüğünde dişi bakır, ustaların işlediği ham bakırı ifade eden yöresel adlardan biri olarak kayıtlı.
Kahramanmaraş'ın geleneksel bakırcılık söz varlığında bulunan dişi bakır kelimesi, bakırcılık mesleğinde ham bakıra verilen yöresel adı ifade ediyor. Kentin eski zanaat terimlerini inceleyen akademik araştırmada kayıt altına alınan sözcük, bakır işçiliğinde kullanılan malzemelerin yerel konuşma dilindeki karşılıklarından biri olarak dikkat çekiyor.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 30 Aralık 2023 tarihinde yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmasının 75. sayfasında dişi bakır kelimesi, değerli maden adlarıyla ilgili söz varlığı içerisinde açıklanıyor.
Araştırmada kelimenin karşılığı doğrudan bakırcılık mesleğinde ham bakıra verilen ad olarak belirtiliyor.
DİŞİ BAKIR HAM MALZEMENİN YÖRESEL ADI
Dişi bakır kelimesinin akademik tanımı, işlenmiş bir mutfak eşyasından ziyade üretimde kullanılan bakır malzemeyi ifade ediyor.
Bu ayrım, yerel zanaat sözlüğünün yalnızca tamamlanan ürünleri değil, üretim aşamasındaki malzemeleri de kapsadığını gösteriyor.
Ancak araştırmada dişi bakırın belirli bir alaşım oranına, saflık derecesine veya ticari kalite sınıfına karşılık geldiği açıklanmıyor.
Dolayısıyla bu sözcükten hareketle ham bakırın özel bir kimyasal sınıfını tanımlamak doğru olmaz.
KAHRAMANMARAŞ BAKIRCILIĞINDA DÖVME TEKNİĞİ KULLANILIYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün bakırcılık tanıtımında, kentteki geleneksel üretimin dövme tekniğiyle gerçekleştirildiği belirtiliyor.
Resmî kaynağa göre bakır işçiliğinde çukurlama ve toplama adı verilen yöntemler kullanılıyor. Süsleme aşamasında ise kabartma ve zımba nakış tekniklerinden yararlanılıyor.
Kazan, tepsi, sürahi, tencere, kahve takımı ve dekoratif eşyalar bu üretim alanının ürünleri arasında bulunuyor.
Bununla birlikte resmî tanıtımdaki bütün ham bakır malzemelerin günümüzde dişi bakır adıyla satıldığına ilişkin doğrudan kayıt bulunmuyor.
BAKIRCILAR ÇARŞISI'NDA USTALIK GELENEĞİ SÜRÜYOR
Anadolu Ajansının 20 Kasım 2025 tarihli haberinde Kahramanmaraş Bakırcılar Çarşısı'ndaki son ustaların çalışmaları anlatıldı.
Haberde bakır ustası Orhan Kavasoğlu ve Sedat Büyükçıkrıkçı'nın mesleğin geleceğine ilişkin değerlendirmelerine yer verildi.
Ustalar, yeni çırak yetişmemesinin geleneksel bakırcılık için önemli bir sorun olduğunu belirtti.
Aynı haberde üretimden ziyade bakım ve tamir işlerinin ağırlık kazandığı aktarıldı.
Ancak bu açıklamalar 2025 yılına ait olup 2026 yılındaki usta sayısına ilişkin güncel envanter olarak değerlendirilmemeli.
YÖRESEL ZANAAT KELİMELERİ KÜLTÜREL BELLEKTE
Dişi bakır kelimesi, Kahramanmaraş'ta bakırcılık mesleğinin yalnızca ürünleriyle değil, kendine özgü terminolojisiyle de araştırıldığını gösteriyor.
Akademik kayıtlarda bulunan bu tür sözcükler, ustalar arasında kullanılan malzeme adlarının belgelenmesine katkı sağlıyor.
Kelimenin ilk ne zaman kullanılmaya başlandığı veya bugün kaç usta tarafından bilindiği hakkında kesin veri bulunmuyor.
Dişi bakır, Kahramanmaraş'ın bakırcılık kültüründe ham malzemeyi anlatan yöresel adlardan biri olarak bilimsel sözlük çalışmalarında yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 75:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Bakırcılık:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-150382/bakircilik.html
Anadolu Ajansı, Bakırcılığın Kahramanmaraş'taki son temsilcileri, 20 Kasım 2025:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/bakirciligin-kahramanmarastaki-son-temsilcileri-meslegi-yasatmaya-calisiyor/3749031

Muhabir: Sefa Başer