Kahramanmaraş'ta 12 Kasım 2026 Perşembe günü vefat edenler
Kahramanmaraş'ta 12 Kasım 2026 Perşembe günü vefat edenler
İçeriği Görüntüle
Maraş ağzında kası çuvaldızı, büyük ve eğri çuvaldız anlamına geliyor. Kelime geleneksel eşya sözlüğünde kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş'ın yöresel eşya adları arasında bulunan kası çuvaldızı, büyük ve eğri biçimli çuvaldızı ifade ediyor. Yerel söz varlığında kullanılan bu araç ismi, Kahramanmaraş'ın geleneksel dikiş ve el sanatları kültürüyle bağlantılı kelimeler arasında yer alıyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı akademik çalışmasının 75. sayfasında kası çuvaldızı, eşya adlarıyla ilgili söz varlığı bölümünde açıklanıyor.
Kelimenin doğrudan karşılığı büyük eğri çuvaldız olarak veriliyor. Ancak araştırmada bu iğnenin yalnızca belirli bir meslekte kullanıldığı veya bütün örneklerinin aynı ölçülerde olduğu belirtilmiyor.
KASI ÇUVALDIZI BÜYÜK VE EĞRİ BİR İĞNE
Akademik tanımda kası çuvaldızını ayırt eden iki özellik bulunuyor.
Bunlardan ilki büyüklüğü, ikincisi ise eğri yapısı.
Bu özellikler sözcüğün sıradan küçük dikiş iğnesinden farklı bir araç için kullanıldığını gösteriyor.
Ancak tanımda iğnenin uzunluğu, malzeme kalınlığı veya hangi kumaşlar üzerinde kullanıldığı açıklanmıyor.
Bu nedenle kası çuvaldızını belirli bir endüstriyel iğne modeliyle eşitlemek mümkün değil.
MARAŞ SEMERCİLİĞİNDE ÇUVALDIZ KULLANILIYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün semercilik tanıtımında, geleneksel üretimde kullanılan araçlar arasında çuvaldız ve farklı iğne türleri de yer alıyor.
Resmî açıklamaya göre semer üretiminde deri, keçe, telis, ot ve ahşap gibi malzemeler kullanılıyor.
Çuvaldız ve biz gibi araçlar da dikim ve birleştirme aşamalarında değerlendiriliyor.
Bu kayıt, büyük dikiş araçlarının Kahramanmaraş'taki geleneksel üretim alanlarında kullanıldığını doğruluyor.
Ancak resmî kaynakta belirtilen bütün çuvaldızların kası çuvaldızı adıyla bilindiği kesinleştirilmiş değil.
SEMERCİLER ÇARŞISI'NDA BİR USTA MESLEĞİ SÜRDÜRÜYOR
İhlas Haber Ajansının 30 Mayıs 2026 tarihli haberinde, Dulkadiroğlu'ndaki tarihî Semerciler Çarşısı'nda çalışan Ali Özen'in mesleği anlatıldı.
Haberde yaklaşık 60 yıldır semercilik yapan Özen'in üretime devam ettiği ve yeni çırak yetişmemesinin meslek açısından sorun oluşturduğu belirtildi.
Özen, semer hazırlarken farklı malzemeler kullandığını ve üretim süresinin yıllar içinde değiştiğini aktardı.
Bu haber, Kahramanmaraş'ta geleneksel dikim araçlarının kullanıldığı bir zanaatın güncel durumuna ilişkin örnek sunuyor.
Ancak Ali Özen'in kullandığı belirli bir iğnenin kası çuvaldızı olduğu fotoğraf veya açıklamayla ayrıca doğrulanmış değil.
GELENEKSEL ALETLERİN İSİMLERİ KORUNUYOR
Kası çuvaldızı kelimesinin akademik araştırmada bulunması, eski üretim araçlarının adlarının belgelenmesi açısından önem taşıyor.
Geleneksel zanaatların araştırılmasında yalnızca tamamlanan ürünler değil, üretimde kullanılan araçların isimleri de söz varlığının parçasını oluşturuyor.
Bununla birlikte kası çuvaldızının bugün kaç atölyede kullanıldığı veya tarihî örneklerinin hangi koleksiyonlarda yer aldığına ilişkin yeterli veri bulunmuyor.
Kası çuvaldızı, Kahramanmaraş'ın geleneksel eşya kültüründe büyük ve eğri bir dikiş aracını ifade eden yöresel isimlerden biri olarak kayıtlarda yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 75:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Semercilik:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-150391/semercilik.html
İhlas Haber Ajansı, 60 yıllık semer ustası mesleğini yaşatmaya çalışıyor, 30 Mayıs 2026:
https://www.iha.com.tr/kahramanmaras-haberleri/60-yillik-semer-ustasi-meslegini-yasatmaya-calisiyor-430928199

Muhabir: Sefa Başer