Kahramanmaraş'ın meslek ve uğraş adlarına ilişkin söz varlığında kuşçu kelimesi, güvercin besleyen kişi anlamıyla kayıt altına alındı. Sözcük, Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 yılında yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 başlıklı araştırmasında bulunuyor.
Akademik çalışmanın 583. sayfasında kuşçu, güvercin besleyen ve bu işle ilgilenen kişi olarak açıklanıyor.
Kahramanmaraş'ta güvercin besleme uğraşının yakın geçmişteki örnekleri ise haber ajansı kayıtlarında yer alıyor. Anadolu Ajansının 23 Ocak 2024 tarihli haberinde, deprem sonrasında da güvercinlerinin bakımını sürdüren bir kent sakininin hikâyesi anlatıldı.
KUŞÇU GÜVERCİN BESLEYEN KİŞİYİ ANLATIYOR
Akademik sözlükte kuşçu kelimesinin karşılığı yalnızca genel olarak kuşlarla ilgilenen kişi biçiminde verilmemiş.
Tanımda güvercin besleme işi özellikle belirtiliyor.
Bu ayrıntı, kelimenin yerel meslek ve uğraş adları arasında güvercin yetiştiriciliğiyle bağlantılı olarak kaydedildiğini gösteriyor.
Ancak çalışmada kuşçu sözcüğünün yalnızca profesyonel yetiştiriciler için kullanıldığına veya bu uğraşın mutlaka gelir sağlama amacı taşıdığına ilişkin bir açıklama bulunmuyor.
Kelimenin akademik olarak doğrulanan karşılığı, güvercin besleyen kişi.
KAHRAMANMARAŞ'TA GÜVERCİN YETİŞTİRİCİLİĞİ BELGELENDİ
Anadolu Ajansı, 23 Ocak 2024 tarihinde yayımladığı haberde Kahramanmaraş'ın Kuyucak Mahallesi'nde güvercin besleyen Cemal Karpuz'un yaşamından söz etti.
Haberde Karpuz'un, 6 Şubat depremleri sonrasında yaşadığı zorluklara rağmen güvercinlerinin bakımını sürdürdüğü anlatıldı.
O tarihte yaklaşık 150 güvercini bulunduğu ve hayvanlarına su sağlamak için güç koşullarda çaba gösterdiği aktarıldı.
Bu bilgi, 2024 yılına ait belgelenmiş bir örnek. Karpuz'un günümüzde aynı sayıda güvercin beslediğini söylemek için yeni bir doğrulama gerekiyor.
GÜVERCİN BAKIMI DÜZENLİ İLGİ GEREKTİRİYOR
Güvercin yetiştiriciliği; hayvanların beslenmesi, su ihtiyacının karşılanması ve uygun barınma koşullarının sağlanması gibi sorumluluklar içeriyor.
Anadolu Ajansının haberindeki örnek de özellikle bakımın sürekliliği üzerinde duruyor.
Bununla birlikte kuşçu kelimesinin akademik kaydı, bütün güvercin yetiştiricilerinin aynı yöntemleri kullandığı veya aynı sayıda hayvan beslediği anlamına gelmiyor.
Kuş yetiştiriciliğinin türleri, amaçları ve uygulamaları kişilere göre değişebiliyor.
GELENEKSEL UĞRAŞLARIN ADLARI KAYIT ALTINA ALINIYOR
Kahramanmaraş'ın ağız araştırmasında farklı meslekler ve gündelik uğraşlarla bağlantılı çok sayıda kelime bulunuyor.
Kuşçu da doğrudan belirli bir faaliyeti yapan kişiyi tanımlayan sözcükler arasında.
Araştırmada kelimenin ilk kullanım tarihi, ilçelere göre dağılımı veya kentteki toplam kuşçu sayısı hakkında bilgi bulunmuyor.
Bu nedenle akademik sözlükten hareketle Kahramanmaraş'ta güvercin yetiştiriciliğinin geçmişten bugüne sürekli arttığı veya azaldığı sonucu çıkarılamaz.
Bununla birlikte sözlük kaydı ile tarihli haber örneği, bu uğraşın hem dildeki karşılığını hem de kentte belgelenmiş bir uygulamasını ortaya koyuyor.
Araştırma kaynakları: Telli ve Aslan, 2023, s. 583 · AA, 23 Ocak 2024 tarihli haber. Görselin CC BY-SA 4.0 lisansı kendi dosya sayfasında doğrulandı.
Muhabir: Sefa Başer
