Kahramanmaraş'ın yöresel söz varlığında dembildek kelimesinin darbuka anlamıyla kullanıldığı akademik araştırmada belgelendi. Kentin geleneksel araç ve gereç adları arasında bulunan sözcük, vurmalı çalgılarla bağlantılı yerel adlandırmalardan biri olarak dikkat çekiyor.
Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın Ekim 2023'te yayımlanan Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 başlıklı çalışmasının 584. sayfasında dembildek sözcüğünün karşılığı doğrudan darbuka olarak veriliyor.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin 5 Ağustos 2026 tarihli açıklamasında ise darbukanın Genç KAMEK müzik eğitimleri arasında bulunduğu belirtiliyor.
DEMBİLDEK DARBUKA ANLAMINDA KAYITLI
Akademik çalışmada dembildek, araç ve gereç adlarıyla ilgili bölümde yer alıyor.
Kelimenin karşılığı darbuka olarak açıklanıyor. Ancak yöresel adın nasıl ortaya çıktığı veya hangi dönemden beri kullanıldığı belirtilmiyor.
Bu nedenle kelimenin ses benzerliğinden hareketle kesin bir köken açıklaması yapmak mümkün değil.
Araştırmada sözcüğün Kahramanmaraş yöresinin söz varlığında bulunduğu doğrulanıyor. Bunun kentin bütün ilçelerinde aynı yaygınlıkta kullanıldığı anlamına gelmediği de dikkate alınmalı.
DARBUKA VURMALI ÇALGILAR ARASINDA BULUNUYOR
Darbuka, üzerine gerilmiş bir yüzeye elle vurularak ses elde edilen vurmalı çalgılar arasında yer alıyor.
Çalgının farklı gövde malzemeleri, boyutları ve çalınma biçimleri bulunabiliyor.
Darbukadan çıkan sesler, elin ve parmakların vuruşuna göre değişiyor.
Ancak Kahramanmaraş ağız araştırmasında dembildek adı verilen çalgıların yapım malzemesi, boyutu veya belirli bir yerel modeli hakkında teknik bilgi verilmiyor.
Bu nedenle dembildeğin yalnızca Kahramanmaraş'a özgü ayrı bir darbuka türü olduğunu ileri sürmek doğru değil.
Akademik kaynakta doğrulanan bilgi, kelimenin darbuka karşılığıyla kullanılması.
KAHRAMANMARAŞ'TA DARBUKA EĞİTİMİ VERİLİYOR
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, 5 Ağustos 2026 tarihinde Genç KAMEK yaz kurslarına ilişkin bir açıklama yayımladı.
Belediyenin duyurusunda müzik eğitimleri arasında keman, gitar, bağlama, kanun, ney, darbuka, bendir ve şan bulunuyor.
Bu bilgi, darbukanın kentte güncel müzik eğitimi kapsamında da yer aldığını gösteriyor.
Ancak belediye açıklamasında dembildek kelimesi kullanılmıyor. Dolayısıyla kurslarda enstrümanın mutlaka bu yöresel isimle öğretildiği söylenemez.
Akademik araştırma eski yerel adlandırmayı, belediye açıklaması ise güncel eğitim faaliyetini belgeliyor.
MÜZİK KELİMELERİ YEREL DİLİN BİR PARÇASI
Kahramanmaraş ağzında çalgılar, müzik aletlerinin parçaları ve günlük yaşamda kullanılan araçlarla bağlantılı farklı kelimeler bulunuyor.
Dembildek, bunların arasında vurmalı çalgıya karşılık gelen örneklerden biri.
Kelimenin kayıt altına alınması, müzik kültürüyle yerel dil arasındaki bağlantıyı araştırmak için kaynak sağlıyor.
Ancak sözcüğün bugün hangi yaş gruplarınca kullanıldığı veya hangi ilçelerde bilindiği hakkında güvenilir bir sayı bulunmuyor.
Dembildek, Kahramanmaraş'ın geleneksel konuşma dilindeki çalgı isimlerini belgeleyen akademik bir kayıt olarak öne çıkıyor.
KAYNAKLAR:
Akademik araştırma: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3446787
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, 5 Ağustos 2026: https://kahramanmaras.bel.tr/haber/2026/08/05/genc-kamek-yaz-kurslariyla-yaz-tatili-egitime-donusuyor
Muhabir: Sefa Başer
