Türkoğlu'nda keşik etmek karşılıklı yardımlaşmak
Türkoğlu'nda keşik etmek karşılıklı yardımlaşmak
İçeriği Görüntüle
Türkoğlu ağzında hapısa, pekmez ve nişastayla pişirilen, üzerine tereyağlı yufka parçaları eklenen tatlıyı anlatıyor.
Kahramanmaraş'ın geleneksel mutfak kültüründe bulunan hapısa, pekmez, nişasta ve suyla hazırlanan yöresel bir tatlı olarak akademik kaynaklarda yer alıyor. Türkoğlu ilçesindeki ağız araştırmasında hapısa veya hapsa biçiminde kaydedilen yiyeceğin, muhallebi kıvamına getirildikten sonra üzerine tereyağında kızartılmış yufka ekmek parçaları dökülerek tüketildiği belirtiliyor.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinden Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı çalışmasının 32. sayfasında tatlının anlamı ve kullanım örneği bulunuyor.
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de hapısayı kentin yöresel mutfak ürünleri arasında sıralıyor.
HAPISA PEKMEZ VE NİŞASTAYLA HAZIRLANIYOR
Akademik tanıma göre hapısanın temel malzemeleri pekmez, nişasta ve su. Malzemeler pişirilerek muhallebiye benzer bir kıvam elde ediliyor.
Türkoğlu derlemesinde tatlının üzerine tereyağında kızartılmış yufka ekmek parçalarının eklendiği belirtiliyor.
Bu ayrıntı, hapısanın hazırlanışında yalnızca pekmezli karışımın değil, servis sırasında kullanılan ekmek parçalarının da yer aldığını gösteriyor.
Ancak kaynakta malzemelerin kesin gramajları, kaynatma süresi veya tatlının standart bir porsiyon ölçüsü bulunmuyor.
TÜRKOĞLU'NDAKİ KONUŞMA ÖRNEĞİ KAYDEDİLDİ
Esra Kirik'in araştırmasında hapısa kelimesi, aile içindeki yiyecek tercihlerini anlatan bir konuşma örneğiyle birlikte veriliyor.
Tanık cümlede, bir kişinin torununun hapısayı çok sevdiğinden söz ettiği görülüyor.
Bu kayıt, sözcüğün yalnızca bir yemek kitabında değil, Türkoğlu'ndaki günlük konuşmalarda da bulunduğunu gösteriyor.
Araştırma, 2008-2010 ve 2021-2024 dönemlerinde ilçenin 36 mahallesinden toplanan 53 ses kaydını değerlendiriyor. Bununla birlikte hapısa örneğinin bütün mahallelerde aynı sıklıkla kullanıldığına ilişkin istatistik bulunmuyor.
BAĞ ZAMANI HAZIRLANAN TATLILAR ARASINDA
5 Kasım 2022 tarihinde yayımlanan Yöresel Lezzetler Kahramanmaraş-2 başlıklı yerel kültür araştırmasında hapısanın özellikle bağ zamanında hazırlandığı anlatılıyor.
Yayındaki tarifte nişasta suyla açılıyor, pekmez ve ilave suyla pişiriliyor. Ardından tatlı kaselere alınarak tereyağında kavrulmuş cevizle servis ediliyor.
Bu tarif, Türkoğlu derlemesindeki yufka ekmekli anlatımdan farklı bir sunum içeriyor.
Dolayısıyla hapısanın tek bir servis biçimine sahip olduğu veya bütün evlerde aynı malzemelerle hazırlandığı ileri sürülemiyor.
MARAŞ MUTFAĞININ YEREL TATLI ADLARI KORUNUYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yöresel mutfak tanıtımında hapısa; pekmez, pestil, samsa ve çullama gibi ürünlerle birlikte bulunuyor.
Bu kayıt, tatlının kentin resmî kültür envanterinde de tanıtıldığını gösteriyor.
Ancak hapısanın bugün hangi işletmelerde satıldığı, yıllık üretim miktarı veya güncel fiyatı konusunda doğrulanmış veri bulunmuyor.
Hapısa, Kahramanmaraş'ın pekmezli tatlı geleneğinde yer alan ve Türkoğlu ağız araştırmasında günlük kullanımı da belgelenen yöresel yiyeceklerden biri olarak öne çıkıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 32:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Yöresel Mutfak:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-151915/yoresel-mutfak.html
AKRA Media, Yöresel Lezzetler Kahramanmaraş-2, 5 Kasım 2022:
https://www.akra.media/Haber/HaberDetay/103460

Muhabir: Sefa Başer