Kahramanmaraş'ta 350 metre derinliğindeki kanyon
Kahramanmaraş'ta 350 metre derinliğindeki kanyon
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde keşik etmek, komşuların birbirlerinin işlerinde karşılıklı ödünç çalışmasını anlatıyor.
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde kullanılan keşik etmek sözü, karşılıklı ödünç çalışmak anlamıyla akademik araştırmada belgelendi. Yöresel konuşma dilinde iki kişinin veya komşuların birbirlerinin işlerine belirli zamanlarda yardım etmesini anlatan ifade, geleneksel çalışma ilişkilerine ışık tutuyor.
Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı araştırmasının 30. sayfasında keşik etmek ifadesi, anlamı ve tanık cümlesiyle birlikte bulunuyor.
Araştırmada bir kişinin bir gün çalışmasının ardından ertesi gün komşusunun gelerek ona karşılık vereceğini anlattığı görülüyor.
Bu örnek, yardımlaşmanın tek taraflı bir destekten farklı olarak karşılıklılık içerdiğini gösteriyor.
KEŞİK ETMEK KARŞILIKLI ÇALIŞMAYI ANLATIYOR
Akademik kaynakta keşik etmek, karşılıklı ödünç çalışmak şeklinde açıklanıyor.
Sözlük maddesindeki temel unsur, bir kişinin yaptığı çalışmanın daha sonra başka bir çalışmayla karşılanması.
Tanık cümlede işlerin gün hesabı üzerinden anlatılması da dikkat çekiyor.
Ancak araştırma, bu uygulamada tarafların mutlaka aynı işi yapması gerektiğini veya çalışma sürelerinin her zaman eşit olduğunu söylemiyor.
Keşik etmek, kaydedilen anlamıyla belirli bir komşuluk ve çalışma ilişkisini ifade ediyor.
TÜRKOĞLU'NDAKİ GÜNLÜK KONUŞMADA YER ALIYOR
Kirik'in çalışmasında keşik etmek sözü Türkoğlu'ndan alınan konuşma örneğiyle aktarılıyor.
Bu durum, kelimenin yerel kullanımı için doğrudan dilbilimsel tanıklık oluşturuyor.
Ancak örnekte kişinin yaptığı işin türü, kaç saat çalıştığı veya hangi ürünü yetiştirdiği belirtilmiyor.
Dolayısıyla keşik etme uygulamasını yalnızca hasat işleriyle sınırlandırmak mümkün değil.
Sözcüğün hangi mahallelerde daha yaygın olduğu ve günümüzde hangi yaş gruplarınca kullanıldığına ilişkin ayrı bir yaygınlık araştırması da bulunmuyor.
ANDIRIN'DA İMECE USULÜ ÜRETİM BELGELENDİ
Anadolu Ajansının 20 Aralık 2023 tarihli haberinde, Kahramanmaraş'ın Andırın ilçesinde kadınların andız kozalaklarını imece usulüyle kırdığı anlatıldı.
Habere göre yüksek kesimlerden toplanan kozalaklar, temizlendikten sonra bakır kazanlarda kaynatılarak pekmeze dönüştürülüyor.
Bu çalışma, Kahramanmaraş'ın başka bir ilçesinde birlikte üretim yapıldığını gösteren somut bir örnek.
Ancak Andırın'daki imece uygulamasıyla Türkoğlu'ndaki keşik etmek aynı anlama gelmiyor. İmece ortak çalışmayı, keşik etmek ise akademik tanımdaki karşılıklı ödünç çalışma ilişkisini ifade ediyor.
KOMŞULUK VE ÇALIŞMA KÜLTÜRÜ DİLDE YAŞIYOR
Kırsal yaşamla bağlantılı kelimeler, yalnızca işlerin adını değil, insanların işlerini hangi ilişkiler içerisinde yürüttüğünü de gösterebiliyor.
Keşik etmek sözü bu açıdan Türkoğlu'nun geleneksel çalışma söz varlığına ait önemli bir örnek.
Bununla birlikte uygulamanın hangi tarihte ortaya çıktığı veya günümüzde kaç mahallede sürdürüldüğü hakkında doğrulanmış veri bulunmuyor.
Keşik etmek, Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde karşılıklı çalışmayı anlatan ve akademik araştırmayla kayıt altına alınan yerel ifadeler arasında yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 30:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Anadolu Ajansı, Andırın'da geleneksel andız pekmezi üretimi, 20 Aralık 2023:
https://www.aa.com.tr/tr/yasam/tescilli-andiz-pekmezi-kahramanmarasta-geleneksel-yontemlerle-uretiliyor/3087597

Muhabir: Sefa Başer