Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesine bağlı Tanır Mahallesi yakınlarındaki Tanır Yassıhöyük, yaklaşık 7 bin yılı aşan yerleşim geçmişi, farklı uygarlıklara ait mimari kalıntıları ve arkeolojik kazılarıyla bölgenin önemli kültür varlıkları arasında bulunuyor. Hurman Suyu'nun batı kıyısında yer alan höyükte 2021 yılında başlayan bilimsel çalışmalar, bölgenin tarih öncesi dönemlerden Roma dönemine kadar uzanan geçmişine ilişkin bulgular ortaya koydu.
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmalarda Roma dönemine ait bazilika, Geç Demir Çağı'na tarihlenen kamusal yapılar, üretim araçları, seramikler ve farklı dönemlere ait mezarlar belirlendi.
Tanır Yassıhöyük, 23 Ekim 2026 tarihinde düzenlenen eğitim gezisiyle de gündeme geldi. Tanır Şehit Mevlüt Çetinkaya Anadolu Lisesi öğrencileri, arkeolojik alanı ziyaret ederek kazı başkanı Doç. Dr. Elif Baştürk'ten çalışmalar hakkında bilgi aldı.
Bu ziyaret, Tanır'ın tarihî mirasının genç kuşaklara tanıtılması açısından önem taşıyor. Ancak öğrenci grubu için düzenlenen kontrollü gezi, kazı alanının bütün bölümlerinin genel ziyaretçilere sürekli açık olduğu anlamına gelmiyor.
arkeoloji.ahievran.edu.tr+2
TANIR YASSIHÖYÜK HURMAN SUYU KIYISINDA BULUNUYOR
Tanır Yassıhöyük, Afşin ilçe merkezinin yaklaşık 20 kilometre kuzeyinde yer alıyor.
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesinin tanıtımına göre höyük, Hurman Suyu'nun batı kıyısında bulunuyor.
Yaklaşık 5,2 hektarlık alana yayılan yerleşim, 17 metreye ulaşan yüksekliğiyle Afşin-Elbistan Ovası'nın önemli arkeolojik alanları arasında gösteriliyor.
Höyükler, farklı dönemlerde aynı yerde kurulan yerleşimlerin kalıntılarının üst üste birikmesiyle oluşuyor.
Bu nedenle bir höyükte yapılan kazılar, yalnızca belirli bir döneme ait eserleri değil, farklı yüzyılların ve binyılların izlerini ortaya çıkarabiliyor.
Tanır Yassıhöyük'ün Hurman Suyu yakınındaki konumu, geçmiş yerleşimlerin doğal çevreyle ilişkisini araştırmak bakımından önem taşıyor.
Akarsu kaynakları, eski yerleşimler için su temini, tarım ve ulaşım gibi farklı ihtiyaçlarla bağlantılıydı.
Ancak höyüğün her dönemde aynı işlevle kullanıldığı veya bütün tarihî yerleşimin aynı büyüklüğe sahip olduğu düşünülmemeli.
Kazı çalışmalarında her tabaka, kendi mimari özellikleri ve buluntularıyla ayrı değerlendiriliyor.
ARKEOLOJİK KAZILAR 2021 YILINDA BAŞLATILDI
Tanır Yassıhöyük'ün bilimsel araştırma geçmişi 19. yüzyıldaki gezgin ve araştırmacıların gözlemlerine kadar uzanıyor.
Sistemli arkeolojik kazılar ise 2021 yılında başlatıldı.
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi adına yürütülen çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığının izni ve katkılarıyla gerçekleştiriliyor.
Üniversitenin açıklamasına göre kazılar 2022 yılından itibaren Cumhurbaşkanı Kararlı Kazı statüsünde sürdürüldü.
Kazı başkanlığını Doç. Dr. Elif Baştürk yürütüyor.
Afşin Belediyesi de çalışmaların destekçileri arasında bulunuyor.
Arkeolojik araştırmaların temel amaçlarından biri, höyüğün farklı dönemlere ait yerleşim katmanlarının tespit edilmesi.
Bu kapsamda mimari kalıntılar, seramikler, taş eserler ve diğer buluntular inceleniyor.
Kazılarda ortaya çıkarılan her eserin bulunduğu tabakayla birlikte kayıt altına alınması gerekiyor.
Bir nesnenin hangi mimari yapı veya toprak katmanı içerisinde bulunduğu, tarihî anlamının belirlenmesinde önemli rol oynuyor.
Bu nedenle arkeolojik kazılar, rastgele eser arama faaliyeti olarak değil, bilimsel belgeleme çalışması olarak değerlendirilmeli.
YERLEŞİMİN GEÇMİŞİ MİLATTAN ÖNCE 6. BİNYILA UZANIYOR
Tanır Yassıhöyük'te elde edilen bulgular, yerleşimin en eski dönemlerinin milattan önce 6. binyıla kadar uzandığını gösteriyor.
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesinin tanıtımında yerleşim tarihinin milattan önce yaklaşık 6000 yılından milattan sonra 275 yılına kadar uzandığı belirtiliyor.
2024 yılında Arkeoloji Dergisi'nde yayımlanan bilimsel çalışmada ise höyükte en az 7 bin yıllık yerleşim geçmişinin tespit edildiği ifade ediliyor.
Bu iki kayıt, farklı yöntemlerle hazırlanmış bilimsel değerlendirmeleri yansıtıyor.
Yerleşim sürecinin uzun olması, bütün dönemlerde kesintisiz ve aynı yoğunlukta yaşam bulunduğu anlamına gelmeyebilir.
Arkeolojik tabakalarda zaman zaman boşluklar, yapı değişiklikleri veya daha sonraki müdahaleler bulunabiliyor.
Tanır'da yapılan araştırmalar, farklı dönemleri birbirinden ayırarak yerleşimin gelişimini anlamaya çalışıyor.
Özellikle Afşin-Elbistan Ovası'nın Orta Anadolu, Doğu Anadolu ve Mezopotamya arasındaki coğrafi konumu, tarihî kültürel ilişkilerin araştırılmasına imkân sağlıyor.
Ancak bu konumdan hareketle bütün eski ticaret yollarının doğrudan Tanır Yassıhöyük'ten geçtiği söylenemez.
Böyle bir sonucun tarihî güzergâh ve arkeolojik verilerle ayrıca ortaya konulması gerekiyor.
ROMA DÖNEMİNE AİT BAZİLİKA KALINTILARI ORTAYA ÇIKARILDI
Tanır Yassıhöyük'ün üst yerleşim katmanlarında Roma dönemine ait mimari buluntular yer alıyor.
Elif Baştürk ve Ahmet Türkan tarafından hazırlanan 2024 tarihli bilimsel makaleye göre höyüğün en üst tabakasında milattan sonra 3. yüzyıla tarihlenen bazilika planlı bir yapı belirlendi.
Yapıyla bağlantılı mekânlar ve sütun altlıkları da araştırmalarda tespit edildi.
Bazilika, mimarlık tarihinde farklı dönemlerde ve amaçlarla kullanılan uzunlamasına plan düzenini ifade ediyor.
Bu nedenle Roma dönemine ait her bazilika planlı yapının doğrudan kilise olarak kullanıldığı varsayılmamalı.
Tanır'daki yapının kesin işlevinin belirlenmesi, mimari özellikler ve buluntuların birlikte değerlendirilmesine bağlı.
Arkeolojik çalışmalar, yapının çevresindeki daha eski tabakaların da incelenmesine olanak sağlıyor.
Farklı dönemlerde aynı yerleşim alanına yeni yapılar inşa edilmesi, alttaki tarihî katmanların zaman içerisinde etkilenmesine neden olabiliyor.
Tanır Yassıhöyük'te de bazı eski tabakaların sonraki mimari müdahaleler nedeniyle bozulduğu bilimsel yayınlarda belirtiliyor.
PERS DÖNEMİYLE İLİŞKİLİ KAMUSAL YAPILAR BULUNDU
Tanır Yassıhöyük'teki önemli buluntular arasında Geç Demir Çağı'na ait mimari kalıntılar bulunuyor.
2024 tarihli bilimsel çalışmada, Akhaemenid yani Pers dönemiyle ilişkilendirilen kamusal nitelikli yapıların tespit edildiği belirtiliyor.
Höyüğün kuzeydoğu bölümünde aynı döneme ait iki büyük mekân ve boyalı seramik parçaları ortaya çıkarıldı.
Boyalı seramikler, geçmişteki üretim teknikleri, süsleme anlayışı ve kültürel ilişkilerin incelenmesi açısından önemli.
2025 yılında OLBA dergisinde yayımlanan araştırmada da Tanır Yassıhöyük'ün Geç Demir Çağı boyalı seramikleri ayrıntılı biçimde ele alındı.
Bu buluntuların Orta Anadolu'daki bazı seramik gelenekleriyle bağlantılı olduğu değerlendirildi.
Ancak benzer seramiklerin bulunması, farklı yerleşimlerin mutlaka aynı siyasi yönetim altında bulunduğunu kanıtlamıyor.
Kültürel etkileşim, ticaret, göç veya farklı üretim geleneklerinin yayılması gibi çeşitli süreçlerle gerçekleşebiliyor.
Tanır'da ortaya çıkarılan seramikler, bölgenin daha geniş Anadolu coğrafyasıyla ilişkilerinin araştırılmasına katkı sağlıyor.
ASUR ETKİLİ ÜRETİM ARAÇLARI BİLİMSEL YAYINA KONU OLDU
Tanır Yassıhöyük araştırmalarının dikkat çekici sonuçlarından biri, eski öğütme araçlarıyla ilgili.
Elif Baştürk ve Mahmut Bilge Baştürk tarafından hazırlanan çalışma, 13 Mart 2025 tarihinde Levant dergisinde yayımlandı.
Araştırmada Asur tipi değirmen ve öğütme taşlarıyla ilişkili buluntular değerlendirildi.
Bu tür araçlar, tahıl işleme ve günlük üretim faaliyetlerinin anlaşılması açısından önem taşıyor.
Çalışmada Toros Dağları'nın kuzeyinde daha önce belgelenmemiş bazı Asur etkili öğütme araçlarına rastlandığı belirtildi.
Bu bulgular, Afşin-Elbistan Ovası'nın eski üretim teknikleri ve kültürel ilişkileri açısından araştırılmasına katkı sağlıyor.
Ancak Asur etkili üretim araçlarının bulunması, bölgede doğrudan ve sürekli Asur siyasi yönetimi bulunduğu anlamına gelmiyor.
Arkeolojik malzemelerin başka coğrafyalara yayılması, farklı kültürel ve ekonomik ilişkilerle bağlantılı olabiliyor.
Tanır Yassıhöyük, bu ilişkilerin bilimsel yöntemlerle araştırıldığı alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
23 EKİM 2026'DA ÖĞRENCİLER KAZI ALANINI ZİYARET ETTİ
Tanır Yassıhöyük'ün yakın dönemdeki gelişmelerinden biri, 23 Ekim 2026 tarihli eğitim gezisi oldu.
Tanır Şehit Mevlüt Çetinkaya Anadolu Lisesi öğrencileri, tarihî alanı öğretmenleriyle birlikte ziyaret etti.
Gezi, Coğrafya Öğretmeni Zeynep Tekeli tarafından organize edildi.
Okul Müdürü Cuma Kılınç ve diğer öğretmenlerin katıldığı programda öğrencilere kazı çalışmaları hakkında bilgi verildi.
Kazı Başkanı Doç. Dr. Elif Baştürk, öğrencilerle bir araya gelerek arkeolojik alanın tarihî özelliklerini anlattı.
Bu etkinlik, öğrencilerin yaşadıkları bölgenin kültürel geçmişini yerinde öğrenmesi açısından önemli bir örnek oluşturdu.
Ancak okul gezisinin gerçekleştirilmesi, alanın her gün bireysel ziyaretçilere açık olduğu anlamına gelmiyor.
Arkeolojik kazı alanlarında çalışma güvenliği, koruma kararları ve ziyaret izinleri farklı koşullara bağlı olabiliyor.
DEPREM SONRASI KORUMA VE ZİYARET KOŞULLARI
Tanır Yassıhöyük, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen Kahramanmaraş il sınırlarında bulunuyor.
Ancak höyükteki bütün kazı açmalarının, mimari kalıntıların ve koruma alanlarının deprem sonrasındaki fiziksel durumunu gösteren güncel ayrıntılı bir hasar raporu doğrulanamadı.
Bu nedenle kazı alanının bütünüyle hasarsız olduğu veya depremler nedeniyle kullanılamaz hale geldiği yönünde kesin bir değerlendirme yapılamaz.
Ekim 2026'da düzenlenen kontrollü okul ziyareti, belirli bir program kapsamında alana erişim sağlandığını gösteriyor.
Bununla birlikte güncel genel ziyaret saatleri, giriş ücreti, engelli erişimi, otopark ve rehberli ziyaret koşulları hakkında kapsamlı bir resmî çizelge bulunmuyor.
Arkeolojik tabakalara zarar verilmemesi ve kazı sınırlarına izinsiz girilmemesi gerekiyor.
Tanır Yassıhöyük, çok katmanlı yerleşim tarihi ve yeni bilimsel yayınlarıyla Afşin'in kültürel mirasında önemli bir yere sahip.
Kaynak bağlantıları
Muhabir: Sefa Başer



