Küresel ticaret ve enerji nakil hatları, 29 Nisan 2026 itibarıyla tarihinin en büyük krizlerinden birini yaşıyor. 28 Şubat’ta başlayan bölgesel savaşın etkisiyle Orta Doğu’da sular durulmazken, Birleşmiş Milletler’den gelen son veriler ekonomik yıkımın boyutlarını ortaya koydu. BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, New York’taki günlük basın toplantısında BM Ticaret ve Kalkınma Örgütü’nün (UNCTAD) hazırladığı raporu paylaştı. Rapora göre, dünya petrol ticaretinin en stratejik noktası olan Hürmüz Boğazı, savaşın başlamasından bu yana neredeyse tamamen ıssızlaştı. Gemilerin güvenlik kaygıları ve askeri kısıtlamalar nedeniyle rotalarını değiştirmesi sonucu geçişler yüzde 95,3 oranında geriledi.
AVRUPA ENERJİ KRİZİNİN EŞİĞİNDE: PETROL YÜZDE 53 ARTTI
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, özellikle enerji arzında büyük bir darboğaz oluşturdu. Dujarric, boğazdaki kısıtlamalar nedeniyle Avrupa piyasalarına giren ham petrol fiyatlarının savaş öncesine oranla yüzde 53 arttığını kaydetti. Bu artış, Avrupa ülkelerinde enerji maliyetlerini zirveye taşırken, sanayi üretimi ve ulaşım sektöründe de büyük bir maliyet baskısı yarattı. Uzmanlar, sevkiyatların Ümit Burnu üzerinden dolambaçlı yollarla yapılmasının hem maliyetleri hem de teslimat sürelerini iki katına çıkardığına dikkat çekiyor.
GIDA TEDARİKİ TEHLİKEDE: FİYATLAR YÜZDE 6 YÜKSELDİ
Savaşın ekonomik faturası sadece enerjiyle sınırlı kalmadı. Küresel gıda sevkiyatının önemli bir kısmının bu rotadan geçmesi, temel gıda ürünlerine erişimi zorlaştırdı. BM verilerine göre dünya genelinde temel gıda fiyatlarında yüzde 6’lık bir artış gözlendi. Dujarric, özellikle gelişmekte olan ülkelerin bu durumdan daha ağır etkilendiğini ve gıda güvenliğinin uluslararası bir kriz haline dönüşme riski taşıdığını belirtti. Lojistik kısıtlamalar, tarımsal ürünlerin depolarda beklemesine ve son kullanma tarihleri nedeniyle büyük çaplı gıda israfına da neden oluyor.
KÜRESEL TİCARETTE YENİ ROTA ARAYIŞI
Hürmüz Boğazı’nın devre dışı kalması, küresel lojistik şirketlerini alternatif yollar bulmaya zorladı. Ancak hiçbir rotanın Hürmüz’ün sunduğu kapasiteyi ve hızı karşılayamadığı vurgulanıyor. BM Genel Sekreter Sözcüsü, diplomatik çözüm yollarının acilen devreye girmesi gerektiğini ifade ederek, ticaret yollarının kapalı kalmaya devam etmesi durumunda küresel bir resesyonun kaçınılmaz olacağı uyarısında bulundu. UNCTAD’ın önümüzdeki günlerde daha kapsamlı bir etki analizi yayımlaması bekleniyor.
