Kahramanmaraş'ın kurtuluş mücadelesinde dönüm noktası kabul edilen Sütçü İmam Olayı, Türk milletinin işgale karşı gösterdiği direnişin en önemli sembollerinden biri olarak tarihteki yerini koruyor. 31 Ekim 1919'da Uzunoluk Hamamı önünde yaşanan olayda, Fransız işgal kuvvetleriyle hareket eden Ermeni lejyonerlerin Türk kadınlarına yönelik saldırısına sessiz kalmayan Sütçü İmam, silahını ateşleyerek Maraş Milli Mücadelesi'nin ilk kıvılcımını yaktı.
Aradan geçen yıllara rağmen hafızalardaki yerini koruyan bu olay, Kahramanmaraş halkının bağımsızlık ve özgürlük uğruna verdiği mücadelenin başlangıç noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Mondros Mütarekesi'nin ardından Anadolu'nun farklı bölgelerinde başlayan işgal hareketleri, Maraş'ı da etkisi altına aldı. Fransız işgal kuvvetleri, şehrin kontrolünü ele geçirmek amacıyla birliklerini Maraş'a gönderdi.
Fransız İşgal Kuvvetleri Komutanı Yüzbaşı Joly'nin işgal kararını bildiren belgeyi Mutasarrıf Ata Efendi'ye ulaştırmasının ardından Fransız birlikleri Şeyhadil Mezarlığı güzergâhından şehre giriş yaptı.
De-Fontzine komutasındaki yaklaşık 2 bin kişilik Fransız, Cezayirli ve Ermeni unsurlardan oluşan lejyoner birliği, şehirde gösteriler eşliğinde karşılandı. Özellikle Ermeni grupların işgal kuvvetlerine destek veren gösterileri, Maraş halkı arasında büyük rahatsızlığa neden oldu.
Şehre yerleşen Fransız komutanın, kentin ileri gelenlerini huzuruna çağırarak sert ifadeler kullanması ve tehditlerde bulunması da işgal yönetimine yönelik tepkileri artırdı. İşgal kuvvetlerinin desteğini arkasına alan bazı Ermeni grupların sokaklardaki taşkınlıkları ise kısa sürede halkın günlük yaşamını tehdit eden bir noktaya ulaştı.
Foto: AA
Maraş tarihinin seyrini değiştiren gelişme, Fransız birliklerinin şehre girişinden sonraki gün yaşandı. 31 Ekim 1919 Cuma günü, Fransız askerî kıyafetleri giyen Ermeni lejyonerlerden oluşan bir grup, şehir merkezinde halka yönelik hakaretlerde bulunarak Uzunoluk Caddesi'ne yöneldi.
Kayabaşı ve Çocuk Bahçesi çevresinden geçen grup, Uzunoluk Hamamı'ndan çıkan kadınları hedef aldı. Lejyonerler, kadınların peçelerini çekiştirerek bölgede artık Türklerin söz sahibi olmadığını ve Fransız yönetiminde peçeyle dolaşılamayacağını söyleyerek saldırgan tavırlar sergiledi.
Kadınların namuslarının tehlikede olduğunu haykırarak yardım istemesi, çevrede bulunan Maraşlı gençleri harekete geçirdi.
O sırada Kel Hacı'nın kahvehanesi önünde bulunan ve daha önce jandarma eri olarak görev yapan Çakmakçı Sait, kadınlara yönelik saldırıyı görünce müdahale etmek için olay yerine koştu. Ancak kadınları korumaya çalışan Çakmakçı Sait, işgal kuvvetleriyle hareket eden lejyonerlerin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti.
Aynı olay sırasında Gaffar Kabuloğlu Osman da yaralandı.
Yaşanan saldırıyı yakınındaki dükkânından gören Sütçü İmam, kadınların yardım çığlıkları ve Çakmakçı Sait'in vurulması üzerine harekete geçti.
Çekmecesinde muhafaza ettiği Karadağ marka tabancasını alan Sütçü İmam, olay yerine gelerek saldırganlara ateş açtı. Açtığı ateş sonucunda Fransız üniforması giyen lejyonerlerden biri öldü, diğeri yaralandı.
Sütçü İmam'ın bu müdahalesi, yalnızca olay yerindeki kadınları korumaya yönelik bir karşılık olarak kalmadı. Maraş halkının işgale karşı silahlı direnişinin sembolik başlangıçlarından biri haline geldi.
O gün Uzunoluk'ta yaşananlar, şehirde bir süredir büyüyen işgal karşıtı tepkinin açık bir direnişe dönüşmesinde önemli rol oynadı.
Sütçü İmam'ın açtığı ateşin ardından Fransız işgal kuvvetleri ve onlarla birlikte hareket eden gruplar, olayın sorumlusu olarak gördükleri Sütçü İmam'ı aramaya başladı.
İşgal kuvvetlerinin baskısı yalnızca Sütçü İmam'la sınırlı kalmadı. Türk halkına yönelik saldırılar ve tehditler de arttı. Sütçü İmam'ın yakınlarından Tiyeklioğlu Kadir yakalanarak ağır işkencelere maruz bırakıldı ve hayatını kaybetti.
Bölgedeki gelişmeler üzerine çevresindekilerin yönlendirmesiyle şehirden ayrılan Sütçü İmam, Bertiz'e giderek Beyazıtlı Muharrem Bey'in yanına sığındı.
Daha sonraki süreçte Bertiz çetesine katılan Sütçü İmam, Maraş'ın düşman işgalinden kurtarılması için verilen mücadelede aktif rol almaya devam etti.
Uzunoluk Hamamı önünde yaşanan olay, Kahramanmaraş'ın kurtuluş tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Sütçü İmam'ın işgal kuvvetlerine karşı silahını ateşlemesi, Maraş halkının bağımsızlık iradesini ortaya koyan sembolik bir gelişme oldu.
Bu olayın ardından şehirde işgal karşıtı direniş daha da güçlendi. Maraşlılar, yerel çeteler ve halkın farklı kesimleriyle birlikte işgal kuvvetlerine karşı örgütlenerek bağımsızlık mücadelesini sürdürdü.
Sütçü İmam'ın Uzunoluk'ta attığı kurşun, yalnızca bir işgal askerini hedef alan silah sesi olarak değil, Maraş halkının özgürlük mücadelesinin sembolü olarak hafızalara kazındı.
Anadolu'da yürütülen Milli Mücadele açısından da önemli bir örnek oluşturan Sütçü İmam Olayı, işgale karşı yerel halkın gösterdiği kararlılığı ortaya koydu.
Bugün Kahramanmaraş'ın tarihî kimliğinde önemli bir yere sahip olan Sütçü İmam, bağımsızlık uğruna mücadele eden Maraş halkının cesaretini ve direniş ruhunu temsil etmeyi sürdürüyor.
Kaynak: Haber merkezi
